ቅዱስ እንጦንስ ታላቁ — የቅዱስ አባታችን የታላቁ እንጦንስ 170 ምዕራፎች፦ ስለ ሰው ጠባይና ስለ በጎ መንፈሳዊ ሕይወት የተሰጡ ትምህርቶች
📖 ከመጽሐፉ የተወሰደ፦ «ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) — ሙሉ የመጽሐፉ ማውጫና የቅዱሳን አበው ትምህርቶች | ክፍል፦ ፊሎካሊያ — ቅጽ ፩ (Volume I) | ቅዱስ አባት፦ ቅዱስ እንጦንስ ታላቁ | ድርሳን 1 ከ 50
የቅዱስ አባታችን የታላቁ እንጦንስ 170 ምዕራፎች፦ ስለ ሰው ጠባይና ስለ በጎ መንፈሳዊ ሕይወት የተሰጡ ትምህርቶች
1. ብዙውን ጊዜ ወንዶች እራሳቸውን ምክንያታዊ ብለው ሲጠሩ ይሳሳታሉ። 6 የጥንት ሊቃውንት ሳይንሶችንና መጻሕፍትን የተማሩ ሰዎች ምክንያታዊ አይደሉም፤ ነገር ግን አስተዋይ ነፍስ ያላቸው፣ መልካሙን ከክፉው መለየት የሚያውቁ፣ ጠማማውንና ነፍስን የሚጐዳውን ነገር በመራቅ ለነፍስ የሚጠቅመውንና የሚጠቅመውን በትጋት እየተማሩ እግዚአብሔርንም እያመሰገኑ ነው። እነዚህ ብቻ በእውነት ምክንያታዊ ሰዎች ተብለው ሊጠሩ ይገባል።
ማስታወሻ 6፡ “ምክንያታዊ” ማለት፡- 1. አስተዋይ፣ የማሰብ ችሎታ ያለው። 2. መንፈሳዊ (የድሮው ቤተ ክርስቲያን ስላቮን መዝገበ ቃላት፣ ፕራግ፣ 1966, ገጽ። 111). (የአስተርጓሚ ማስታወሻ)
2. እውነተኛ ምክንያታዊ ሰው ለአንድ ነገር ብቻ ያስባል፡ የሁሉንም አምላክ ለመታዘዝ እና ለማስደሰት እና ነፍሱን እንዴት እግዚአብሔርን ደስ ማሰኘት እንዳለበት ያስተምራል፣ ለዘለቄታው መግቦት እና በፍጥረት ሁሉ ላይ ስላለው አገዛዝ በማመስገን በእያንዳንዱ የህይወት ዙር። ሐኪሞች መራራና የሚያሠቃይ መድኀኒት ሲሰጡን ስለ ሰውነታችን ጤና ማመስገን ሞኝነት ነውና እግዚአብሔርን አለማመስገን ወይም መከራ የሚመስለን ነገር ሁሉ በእርሱ መግቦትና ጥቅማችን እንደሚፈጸም አለመረዳት ነው። እንዲህ ዓይነቱ ግንዛቤ እና በእግዚአብሔር ላይ ያለው እምነት የነፍስ መዳን እና ፍጹምነት ነው።
3. ጽናትን፣ የዋህነትን፣ ንጽህናን፣ ጥንካሬን፣ ትዕግስትን እና ሌሎች ተመሳሳይ ታላላቅ እና በጎ ኃይላትን ከእግዚአብሔር ተቀብለናል፣ እናም በፈተናዎች ውስጥ ይቃወማሉ፣ ይቃወማሉ እና ይረዱናል። እነዚህን ኃይላት ስንጠቀም እና ዝግጁ ስናደርጋቸው ምንም ነገር አስቸጋሪ፣ የሚያሰቃይ ወይም ሊቋቋመው የማይችል አይመስልም፣ ምክንያቱም ይህ ሁሉ ሰው ስለሆነ እና በእኛ ውስጥ ባሉ በጎ ምግባሮች የተሸነፈ ነው። ሞኞች ነፍሳት ስለእሱ አያስቡም፣ ምክንያቱም ሁሉም ነገር በጥሩ ሁኔታ እና በአጋጣሚ ሆኖ ለእኛ ጥቅም እንደሆነ አድርገው አያስቡም፣ ስለዚህም በጎነት እንዲያንጸባርቁ እና እግዚአብሔር ዘውድ ይሰጠናል።
4. የሸቀጥን መግዛትና የእነርሱን መኖር እንደ ማለፊያ ቅዠት ቆጥራችሁ በጎ ሕይወትና እግዚአብሔርን ደስ ማሰኘት ከሀብት እንደሚበልጥ አውቃችሁ ይህን አጥብቃችሁ ተማሩ በማስታወስም ማንንም አታቃስቱም ወይም አታለቅሱም ወይም አትነቅፉም ነገር ግን ከእናንተ የከፉትን በክብርና በሀብት መመሥረቱን እያየህ ስለ ሁሉም ነገር እግዚአብሔርን ታመሰግናለህ። የነፍስ ጽኑ ፍላጎት ክፉ ሥጋዊ ምኞት፣ ክብርና አለማወቅ ነው።
5. አስተዋይ ሰው ራሱን እየመረመረ ለእሱ የሚስማማውንና የሚጠቅመውን፣ ለነፍስ የሚጠቅመውንና የሚጠቅመውን እንዲሁም ለእርሱ እንግዳ የሆነውን ይፈትናል። በዚህም ነፍስን ከሚጎዳው ነገር በመራቅ ከዘላለማዊነት ያርቃታል።
6. አንድ ሰው መጠነኛ በሆነ መጠን ለእሱ የተሻለ ይሆናል፣ ምክንያቱም እሱ ስለ ብዙ ነገር አይጨነቅም: ስለ አገልጋዮች፣ ገበሬዎች እና የከብት ግዥ። እንግዲህ፣ በዚህ እራሳችንን እናስራለን እናም በዚህ ምክንያት በጭንቀት ወድቀን በእግዚአብሔር ላይ እናማርራለን። እናም በፈቃዳችን ክፉ ሥጋዊ ፍላጎታችን ምክንያት ሞት ያድጋል እና ተታልለን ራሳችንን ሳናውቅ በኃጢአት ሕይወት ጨለማ ውስጥ እንኖራለን።
7. ሰው መልካም ሕይወትን መምራት አይቻልም ማለት ተገቢ አይደለም፤ ቀላል አይደለም ማለት ይቻላል። በጎ ሕይወት እግዚአብሔርን የሚወድ አእምሮ ላላቸው ፈሪሃ ቅዱሳን ሰዎች የተለመደ ነው፤ ነገር ግን በአጠቃላይ የሰው ልጅ አእምሮ ዓለማዊ እና ተንኮለኛ ነው ፣ ጥሩ እና መጥፎ ሀሳቦችን ያመነጫል ፣ በተፈጥሮው ተለዋዋጭ እና ወደ ስሜታዊነት ያዘንባል። በአንጻሩ እግዚአብሄርን የሚወድ አእምሮ በራሱ በስንፍና የተነሳ በሰዎች ላይ የሚነሳ የክፋት ጠላት ነው።
8. ያልተማሩ እና አላዋቂዎች በትምህርቱ ይሳለቃሉ እና መስማት አይፈልጉም፣ ምክንያቱም ያኔ አለማወቃቸው ይገለጣል፤ እና ሁሉም እንደነሱ እንዲሆኑ ይፈልጋሉ፣ ለዚህም ነው ህይወታቸው እና ባህሪያቸው ያልተገራ። በክፋት ብዛት እንደሚጸድቁ በማሰብ ከራሳቸው ይልቅ ሁሉንም ሰው ሊያባብሱ ይሞክራሉ። ደካማው ነፍስ ትጠፋለች በክፋትም ታጨንቃለች በውስጡም ዝሙት፣ ትዕቢት፣ አለመጠገብ፣ ቁጣ፣ ትዕቢት፣ ጨካኝነት፣ ግድያ፣ ጩኸት፣ ምቀኝነት፣ ወለድ፣ ስርቆት፣ እረፍት ማጣት፣ ውሸት፣ ተድላ መውደድ፣ ስንፍና፣ ሀዘን፣ ፍርሃት፣ ህመም፣ ጥላቻ፣ ስድብ፣ ድክመት፣ ማታለል፣ ድንቁርናና እግዚአብሔርን መዘንጋት አለበት። በነዚህና በመሳሰሉት ነገሮች ራሷን ከእግዚአብሔር የምትለይ ምስኪን ነፍስ ትሠቃያለች።
9. በመልካም፣ በቅድስናና በክብር መኖር የሚፈልጉ በሥራቸው እንጂ በመልክ ወይም በአታላይነት አይታወቁም። የእጅ ጥበብ ባለሙያዎች-ሰአሊዎች እና ቀራጮች-ጥበብን እንደሚያሳዩት ጻድቃን በጎነትን እና እግዚአብሔርን መውደድን ያሳያሉ እና ልክ እንደ መረብ፣ እራሳቸውን ከጠማማ ደስታዎች ሁሉ ይለያሉ።
10. ጥበበኞች ባለጸጋውንና በመልካም የተወለደውን ሰው መንፈሳዊ ብርሃንና መልካም የሕይወት ምግባር ከሌለው ምስኪን ይሉታል ድሆችንና አገልጋይን ግን በትምህርትና በመልካም ሕይወት የተባረከ ይሉታል። መንገደኞችም መንገዳቸውን እንደሚያጡ ሁሉ በጎ ሕይወትን የማይጨነቁ በክፉ ሥጋዊ ምኞት እየተፈተኑ ይጠፋሉ።
11. ዕውቀትንና ትምህርትን እንዲወዱ ሰዎች ያልተማሩትን የሚያስደስት ፈጣሪ ልንለው ይገባል። እንዲሁም ያለ ፍርሃት የሚኖሩትን ወደ ጨዋ ሰዎች የሚለወጡ እግዚአብሔርንም ደስ የሚያሰኙ ሰዎችን የሚለወጡ ሰዎች ሰውን ስለሚለውጡ ፈጣሪ መባል አለባቸው። ገርነት እና መረጋጋት ብልጽግና እና ለሰው ነፍሳት ጥሩ ተስፋ ናቸው።
12. ለወንዶች ባህሪያቸውን እና ሕይወታቸውን እንደሚያስፈልጋቸው በትክክል ለማዘዝ ምቹ ነው። ሲታዘዙ እግዚአብሔርን ማወቅ ይቀላል። በፍጹም ልቡ እና በእምነት እግዚአብሔርን የሚያከብር ሁሉ እግዚአብሔር ክፋትንና ክፉ ሥጋዊ ምኞትን ይገድባል። የክፋት ሁሉ መንስዔ ክፉ ሥጋዊ ምኞትና ክፋት ነውና።
13. ምክንያታዊ የሆነውን ሰው ወይም እራሱን ማረም የሚፈልግ ሰው መደወል ይችላሉ። ነገር ግን ራሱን የማያስተካክል ሰው ተብሎ አይጠራም፣ ምክንያቱም ያለ እርዳታ እራሱን ለማረም ከራሱ አቅም በላይ ስለሆነ እና እንደነዚህ ያሉት ሰዎች መለየት አለባቸው። በክፋት የሚኖር የማይሞተውን ቁጥር ሊያስገባ አይችልም።
14. ምክንያታዊነት ሲኖረን ራሳችንን ወንዶች ለመጥራት ብቁ ያደርገናል። ነገር ግን ከምክንያታዊነት ያፈነገጠ ሰው ከአመክንዮው የሚለየው በአካልና በድምፅ ብቻ ነው። ስለዚህ አስተዋይ ሰው የማይሞት መሆኑን ይወቅ እና አሳፋሪ የሆነውን የሥጋ ምኞትን ሁሉ ይጠላል፣ ይህም የሞት ምክንያት ነው።
15. እያንዳንዱ የእጅ ጥበብ ባለሙያ የሚሠራቸውን ነገሮች በማስዋብ ችሎታውን ማለትም ጠራቢው፣ ነሐስ አንጥረኛው፣ ወርቅ አንጥረኛው፣ ብር አንጥረኛው እንደሚያሳይ ሁሉ እኛም ለእግዚአብሔር መልካም፣ በጎና ደስ የሚያሰኝ ሕይወት ስንሰማ ፍጽምናን መግለጥ አለብን። ሰዎች እንደመሆናችን መጠን በነፍስ ውስጥ እንጂ በአካል ቅርጾች አይደለንም። እውነተኛ ምክንያታዊ እና እግዚአብሔርን የምትወድ ነፍስ በሕይወቷ ውስጥ ያለውን ነገር ሁሉ ወዲያው ታውቃለች፣ እና በፍቅር እራሷን ለእግዚአብሔር ታሳቢ ታደርጋለች እናም በእውነት ታመሰግናለች፣ ወደ እርሱ ትጠብቃለች እና ሀሳቧን ሁሉ ወደ እርሱ ትመራለች።
16. መርከቧ ድንጋይ ወይም ሪፍ እንዳትመታ መርከቧን ወደ ወደብ እንደሚመራው መሪዎቹ፣ መልካም ሕይወትን የሚንከባከቡ ሰዎች ምን ማድረግ እንዳለባቸውና ምን መራቅ እንዳለባቸው በጥንቃቄ ይመረምራል። ጠማማ ሐሳቦችን ከነፍስ ቆርጦ ለራሳቸው ጠቃሚ የሆኑትን እውነተኛና መለኮታዊ ሕጎች ይቁጠሩ።
17. ሹማምንቶችና ገራፊዎች የሚመኙትን በተግባርና በትጋት እንደሚያገኙ ሁሉ፣ ጻድቅና መልካም ሕይወትን ለሚመኙ ሰዎችም እግዚአብሔርን በሚያስደስት መንገድ እንዲኖሩ መማርና መንከባከብ ተገቢ ነው። እንግዲህ ማንም የፈለገው እና እንደዚህ መኖር እንደሚችል የሚያምን በማመን ወደ ዘላለማዊነት ያልፋል።
18. ነፃ የወጡትን በሁኔታቸው ሳይሆን በሕይወታቸውና በባህሪያቸው ልንመለከተው ይገባል። ጠማማዎችን ወይም መኳንንትን በእውነት ነፃ መጥራት ተገቢ አይደለምና፤ ምክንያቱም የተፈጥሮ ምኞት ባሪያዎች ናቸው። እናም የነፍስ ነፃነት እና ብልጽግና እውነተኛ ንፅህና እና ጊዜያዊ ነገሮች ንቀት ናቸው።
19. በመልካም ህይወት እና በመልካም ስራዎች ብልጫ መሆን ምንጊዜም ጥሩ እንደሆነ እራስህን አስታውስ። እንደዚሁም ሁሉ በሽተኞች ዶክተሮችን እንደ አዳኝ እና በጎ አድራጊዎች አድርገው የሚቆጥሩት በቃላቸው ሳይሆን በተግባራቸው ነው።
20. የምክንያታዊ እና የመልካም ነፍስ ምልክቶች መልክ ፣ መራመድ ፣ ድምጽ ፣ ሳቅ ፣ ባህሪ እና ንግግሮች ናቸው ተለውጠዋል እና የተሻሉ ይሆናሉ። ለእግዚአብሔር አፍቃሪ የምክንያታዊ ሰዎች አእምሮ – ነቅቶ ጠባቂ – የክፋት እና አሳፋሪ ሀሳቦችን መግቢያ ይዘጋል።
21. እግዚአብሔር ነፍስን ነጻ አድርጓታል እና እራሷን እንድትገዛ መልካም ወይም ክፉ ለማድረግ።
22. ምክንያታዊ የሆነ ነፍስ ከሴሰኝነት፣ ከትዕቢት፣ ከከንቱነት፣ ከስሜታዊነት፣ ከግድያ፣ ከስርቆት እና ከመሳሰሉት ነገሮች ለመላቀቅ ትጥራለች። በትጋት እና የማያቋርጥ ድርጊት ሰው ሁሉንም ነገር ያስተካክላል፣ ምኞቶቹ ወደ ክፉ ደስታዎች ካልተዘጉ።
23. በቀላል እና ያለ ማመካኛ የሚኖሩ ከችግር ነፃ ናቸው እና ማንም የሚጠብቃቸው አያስፈልጋቸውም ምክንያቱም በሁሉም ነገር ክፉ ሥጋዊ ምኞትን በማሸነፍ ወደ እግዚአብሔር መንገድ በቀላሉ ያገኛሉ።
24. አስተዋይ ሰዎች በእግዚአብሔር ፈቃድ እየተመሩ ትርፋማ የሆኑትን እንጂ ብዙ ንግግሮችን ለማዳመጥ አመቺ ነው። በእነሱ አማካኝነት ሰዎች ወደ ሕይወት እና ወደ ዘላለማዊ ብርሃን ይመለሳሉ።
25. በጎነትን እና እግዚአብሔርን መውደድ ለሚፈልጉ ሰዎች ራሳቸውን ከተደጋጋሚ ትምክህት እና ከንቱ እና አታላይ ክብር እንዲላቀቁ እና ሕይወታቸውን እና ሀሳባቸውን በጥሩ ሁኔታ እንዲያደራጁ እንዲጠነቀቁ ይመከራል። እግዚአብሔርን የሚወድ የማይለወጥ አእምሮ ወደ እግዚአብሔር መወጣጫና መንገድ ነውና።
26. ነፍስ በበጎነት እና እግዚአብሔርን በሚያስደስት መንገድ እንደማትኖር ማወቅ ምንም ጥቅም የለውም፤ የክፉ ሁሉ መንስኤ ደግሞ ስህተት፣ ማታለል እና እግዚአብሔርን አለማወቅ ነው።
27. በጥሩ ሕይወት ውስጥ ያለው ልምምድ እና የነፍስ እንክብካቤ ሰዎችን ጥሩ እና እግዚአብሔርን የሚወዱ ያደርጋቸዋል። እግዚአብሔርን የሚፈልግ ሁሉ ክፉ ሥጋዊ ምኞትን በነገር ሁሉ አሸንፎ መጸለይን ሳያቋርጥ ያገኘዋል። እንዲህ ያለው ሰው አጋንንትን አይፈራምና።
28. በዓለማዊ ተስፋ ለመታለል ለሚፈቅዱ እና ለተሻለ ሕይወት ምን ማድረግ እንዳለባቸው በአፍ ብቻ በሚናገሩ ሰዎች ላይ ተመሳሳይ ነገር ይደርስባቸዋል፣ መድኃኒትና የሕክምና መሣሪያዎችን ባገኙ ሰዎች ላይ ተመሳሳይ ነገር ይደርስባቸዋል፣ ነገር ግን እንዴት እንደሚጠቀሙባቸው አያውቁም ወይም ለመማርም አይሞክሩም። ለዚያም ነው የሠራነው የኃጢአት መንስኤ የተወለድንበት ጊዜ ወይም ሌላ ጊዜ ሳይሆን እራሳችንን ነው።
29. መልካሙን ከክፉው መለየት የማያውቅ ሰው መልካሙን ወይም ክፉውን አይፍረድ። እግዚአብሔርን የሚያውቅ ሰው መልካም ነው፤ መልካም በማይሆን ጊዜ ግን ምንም አያውቅም፥ ምንምም አይማርም፤ እግዚአብሔርን የማወቅ መንገድ ቸርነት ነውና።
30. ደጋግ እና እግዚአብሔርን የሚወዱ ሰዎች ክፉ ሥራን የሚገሥጹት በቦታው ላሉት ብቻ ነው፣ የሌሉትንም አይገሥጹ ወይም ሌሎች እንዲያደርጉ አይፍቀዱ።
31. በንግግሮች ውስጥ ግትርነት አይኑር። ልከኝነት እና ንጽህና ከደናግል ይልቅ አስተዋይ ወንዶችን ያስውባሉ። እግዚአብሄርን የሚወድ አእምሮ ፀሀይ አካልን እንደሚያበራ ነፍስን የሚያበራ ብርሀን ነው።
32. በአንተ ውስጥ ባለው የነፍስ ምኞቶች ሁሉ፣ በደንብ ለሚያስቡ እና ቤታቸውን ለመጠበቅ ለሚፈልጉ፣ ጣፋጭ የሆነው የሚበላሽ የሃብት ክምችት ሳይሆን ቅን እና እውነተኛ ክብር መሆኑን አስታውስ፤ እቃዎች መቀበል እንዲችሉ ያደረጋቸው እነዚህ ናቸው። ሌቦች ሀብትን ይሰርቃሉ እና ብርቱዎች ይወስዳሉ፣ የነፍስ በጎነት ግን ለስርቆት የማይደረስበት ብቸኛው አስተማማኝ ግዢ ነው፣ እና ከሞተ በኋላ ያከማቹትን ያድናል። እንደዚህ የሚያስቡ ሰዎች በሀብት ህልም ወይም በሌላ ደስታ እንዲወሰዱ አይፈቅዱም።
33. ያልተቋረጡ እና ያልተማሩ ወንዶች ምክንያታዊ ወንዶችን መፈተሽ ተገቢ አይደለም። አስተዋይ ሰው ደግሞ እግዚአብሔርን ደስ ያሰኛል፡ ስለ ብዙ ነገር ዝም ይላል ወይም ስለ አስፈላጊው እና እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኘውን ነገር በአጭሩ ይናገራል።
34. በመልካም የሚኖር እና እግዚአብሔርን የሚወድ የነፍስን በጎነት ሊንከባከብ ይገባል፣ ምክንያቱም ለራሱ መልካም እና ዘላለማዊ ደስታው ናቸው። እና እግዚአብሔር በሚሰጣቸው እና በሚፈልገው መጠን በጊዜያዊ መልካም ነገር ይደሰታሉ፣ በፍጹም ደስታ እና ምስጋና፣ ምንም እንኳን በጣም መጠነኛ ቢሆንም ለራሳቸው ጥቅም ያገኛሉ። የነጠረ ምግብ እንደ ሰው አካልን ይመግበዋል ነገር ግን የእግዚአብሔር እውቀት ፣መጽናት ፣ቸርነት ፣ቸርነት ፣ደግነት እና የዋህነት ነፍስን ያመለክታሉ።
35. አስተዋይ ሰው ከፈጣሪ ከእግዚአብሔር ዘንድ የራሱ ፈቃድ አለው ይህም ከማንኛውም ማደናቀፊያ እና ማስገደድ የበለጠ ጠንካራ ነው።
36. ሀብትን ወይም ልጆችን ወይም አገልጋዮችን ወይም ሌሎች ንብረቶችን ማጣት እንደ መጥፎ ነገር የሚቆጥሩ ሰዎች ከምንም በላይ እግዚአብሔር በሚሰጠው ነገር መርካት ተገቢ መሆኑን ያውቃሉ እናም ለጠፋው ኪሳራ ምንም ሳናዝን ወደን እና በጥሩ መንፈስ መመለስ ጠቃሚ እንደሆነ ያውቃሉ – ወይም በሌላ አነጋገር ለተመለሰው – ምክንያቱም የእኛ ያልሆነውን ተጠቅመን እንመልሰዋለን።
37. የጥሩ ሰው ሥራ ብዙ ቢሰጡትም ሀብት ለመቀበል የራሱን ፈቃድ አለመሸጥን ያካትታል። በህይወት ውስጥ ሁሉም ነገር እንደ ህልም ነው፣ እና የሀብት መልክ ጊዜያዊ እና አጭር ነው።
38. በእውነት ሰዎች የሆኑት እግዚአብሄርን በመውደድ እና በምግባር ለመኖር መሞከር አለባቸው፣ይህም በጎ ህይወታቸው በሌሎች ሰዎች መካከል እንዲበራ። ልክ እንደዚሁ ነጭ ልብሶች ላይ የተቀመጠ ትንሽ ወይንጠጅ ቀለም ያጌጣቸዋል፣ ያደምቃል እና ዓይንን ይስባል። በዚህ መንገድ ለነፍስ በጎነት የበለጠ ይጥራሉና።
39. ምክንያታዊ ለሆኑ ሰዎች ጥንካሬያቸውን እና በውስጣቸው ያለውን የነፍስ በጎነት እድገትን በመመርመር እና በእግዚአብሄር በተፈጥሮ በተሰጣቸው በጎነት መለኪያ መሰረት የሚቆጣጠሯቸውን ስሜቶች እንዲያድጉ እና እንዲቃወሙ ይመከራል። ከከንቱነት እና ከክፉ ሥጋዊ ምኞት ሁሉ ነፍስን የሚጎዳ ነገር ሁሉ መጽናት ነው። በድካም እና በችግር፣ ጥንካሬ፤ ብስጭት እና ክፋት ፣ የዋህነት እና ሌሎች ተመሳሳይ በጎነቶች ላይ።
40. አንድ ሰው በድንገት ጥሩ እና ጥበበኛ ለመሆን የማይቻል ነው። አንድ ሰው በትጋት በማስተማር፣ በምርምር እና በፈተና አንዳንዴም በትግል እና በመልካም ስራ ፍላጎት አንድ ይሆናል። እግዚአብሔርን በእውነት የሚያውቅ መልካም እና እግዚአብሔርን የሚወድ ሰው እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኘውን ሁሉ በቅንነት ማድረጉን አያቆምም። እንደነዚህ ያሉት ወንዶች እምብዛም አይደሉም።
41. በተፈጥሮአቸው ለበጎ ነገር ለማይደሉ ሰዎች በራሳቸው ተስፋ እንዲቆርጡ፣ እግዚአብሔርን በመውደድና በመልካም ሕይወት ውስጥ ራሳቸውን እንዲያዳክሙና እንደማይደረስባቸውና እንደማይደርሱበት እንዲናቁት አይመከርም፣ ነገር ግን እንደ ጥንካሬያቸው ተምረው ራሳቸውን እንዲንከባከቡ ይመከራል። ምንም እንኳን በጎነትን እና ድነትን በፍፁም ማግኘት ባይችሉም ፣ነገር ግን ፣በማስተማር እና ምኞት ወይ ይሻላሉ ወይም አይከፋም ፣የዚህም የነፍስ ጥቅም ቀላል አይደለም።
42. ሰው በአእምሮ ከማይነገር እና ከመለኮታዊ ሃይል ጋር አንድ ሆኖ በሰውነቱ ውስጥ ከእንስሳት ጋር ማህበረሰብ አለው። እና ብዙ ወንዶች አይደሉም፣ ነገር ግን ፍጹም እና ምክንያታዊ ብቻ፣ ሀሳባቸውን ወደ እግዚአብሔር አዳኝ እና የእርሱ ዘመዶች ለመሆን ይሞክሩ፣ እና በስራ እና በመልካም ህይወት ያሳያሉ፤ ነገር ግን ብዙዎች፣ በነፍሳቸው ሞኞች፣ ያንን መለኮታዊና የማይሞት ልጅነትን ወደ ጎን በመተው፣ ከሞተ፣ ምስኪን እና አጭር ዝምድና ጋር ተጣብቀው፣ ሥጋዊ አስተሳሰብ ያላቸውና በስሜት የተቃጠሉ፣ ከእግዚአብሔር ተለይተው ነፍስን ከመንግሥተ ሰማያት እየቀደዱ ወደ ጥልቁ ይጥሏታል።
43. አስተዋይ ሰው፣ ከመለኮት ጋር አብሮ መኖርን እና መግባባትን በማሰላሰል፣ ምድራዊ እና መሰረታዊ ነገርን ፈጽሞ አይወድም፣ ነገር ግን አእምሮውን ወደ ሰማያዊ እና ዘላለማዊነት ያነሳል እና የእግዚአብሔር ፈቃድ እንደዚህ እንደሆነ ይገነዘባል: ያ ሰው ይድናል። የእግዚአብሔር ፈቃድ የመልካም ነገር ሁሉ መንስኤ እና ለሰዎች የዘላለም እቃዎች ምንጭ ነው።
44. ከእውነት ጋር መጨቃጨቅ የሚወድ እና የሚከራከርህ ሰው ካገኘህ ወዲያው ውይይቱን አቁመህ አእምሮውን ለደነደነ እጁን ስጥ። ጥሩው ወይን በመጥፎ ውሃ እንደሚበላሽ ሁሉ በጎ ህይወት እና ሀሳቦች በመጥፎ ውይይት ይበላሻሉ።
45. የሥጋ ሞትን ለማስወገድ ሁሉንም ትጋት እና ችሎታ ካደረግን የነፍስን ሞት ለማስወገድ የበለጠ ጥረት ማድረግ አለብን። መዳን ለሚፈልጉ ከነፍስ ቸልተኝነት እና አሲዲያ 7 ሌላ ምንም እንቅፋት የለም።
ማስታወሻ 7፡ መንፈሳዊ መሰላቸት (ተስፋ መቁረጥ, ἀκηδία)፡ ስንፍና ወይም ግድየለሽነት፣ የመነኮሳትን ግዴለሽነት ሁኔታ የሚገልጽ ቃል ነው። በሴኖቢቲክ ገዳማት እንደታየው የሌሎች ወንድሞች ማበረታቻ ላልነበራቸው የበረሃ ምእመናን ልዩ ችግር ነበር። የአንሲራ አባይ አሴዲያን “ፈተናዎችን መቋቋም የማትችል የነፍስ ድካም” ሲል ገልጿል (ፓትሮሎጂያ ግሬካ (PG) 79፡ 1157 C)። አሴዲያ እንደ ስንፍና፣ ተናጋሪነት እና በስሜቶች ውስጥ መጠመቅ ያሉ መጥፎ ድርጊቶች ውጤት እንደሆነ ይታመን ነበር፣ ነገር ግን አንዳንድ ጊዜ ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ምክንያት ጋር ይዛመዳል፡ እኩለ ቀን ላይ መስራት የጀመረ ጋኔን ነው። በእሱ ተጽእኖ መነኮሳቱ እረፍት የሌላቸው፣ የተጨነቁ እና በጸሎት እና በንባብ ቸልተኞች ሆኑ። አሴዲያን በንቃት ጸሎት እና ቅዱሳት መጻሕፍትን በማንበብ፣ በጽናት፣ ከንቱ ንግግርን በማስወገድ እና በእጅ ሥራ (ፓትሮሎጂያ ግሬካ (PG) 79፡ 1456D-1460B) ማሸነፍ ይቻላል። ቴዎድሮስ ጥናታዊ (ፓትሮሎጂያ ግሬካ (PG) 99: 1724C) ለዚህ ምክትል አርባ ቀን የንስሐ ቀን ቅጣት ሆኖ የተመደበው፣ ሶስት ሳምንታት ያለ ወይን ወይም ዘይት እና 250 በየቀኑ ስግደት፣ ምክንያቱም አንድ ሰው ከዚህ ኃጢአት ንስሐ ካልገባ፣ አንዱን ወደ ገሃነም ጥልቁ ሊወስድ ይችላል (ዘ ኦክስፎርድ ዲክሽነሪ ኦቭ ባይዛንቲየም፣ ኒው ዮርክ-ኦክስፎርድ፣ 1991, ገጽ 4491). (የአስተርጓሚ ማስታወሻ)
46. የሚጠቅመውንና መልካም የሚባለውን ለማሰብ የሚፈሩ ሁሉ እንደ ጎስቋላ ይቆጠራሉ። በእነዚያም እውነትን ተረድተው ያለ እፍረት በተከራከሩት፥ ማስተዋልም ሞተች፥ ነፍሳቸውም ተሠቃየች፥ ብርሃንም ባለማትባቸው፥ እግዚአብሔርንም አያውቁም።
47. እግዚአብሔር በቃሉ የተለያዩ እንስሳትን ለጋራ ፍላጎት፣ አንዳንዶቹን ለመብል ሌሎችንም ለአገልግሎት በቃሉ አወጣ። ነገር ግን ሰውን በእነሱ እና በሕይወታቸው ላይ ተቆጣጣሪ እና አመስጋኝ ተርጓሚ አድርጎ ፈጠረው። ለዚህም ነው ሰዎች እግዚአብሔርን ሳያዩና ሳይረዱት እንደ አእምሮ እንደሌላቸው አውሬ እንዳይሞቱ መጣር አለባቸው። እግዚአብሔር ሁሉን ማድረግ እንደሚችልና ሁሉን ቻይ የሆነውን አምላክ የሚከለክለው ምንም ነገር እንደሌለ ሰው ማወቅ አለበት። የሚፈልገውን ሁሉ ከምንም ፈጠረ ለሰዎች መዳን ሲል በቃሉ ፈጠረ።
48. በሰማያት ያሉት በእነርሱ ውስጥ ስላደረው ቸርነት የማይሞቱ ናቸው፤ በምድር ላይ ያሉትም በእነርሱ ውስጥ ካለ ተንኮል የተነሣ ሟቾች ናቸው። በሰነፎች ውስጥ ክፋት የሚነሳው በስንፍናቸው እና እግዚአብሔርን ባለማወቃቸው ነው።
49. ሞት፣ ሰዎች ቢረዱት፣ የማይሞት ነው፤ ነገር ግን ያ አላዋቂዎች ያልተረዱት ሞት ለእነሱ ሞት ነው። እናም መፍራት ያለበት ይህ ሞት አይደለም፣ ነገር ግን የነፍስ ጥፋት ነው፣ ይህም እግዚአብሔርን አለማወቅ ነው። ይህ ለነፍስ ክፉ ነው።
50. ክፋት ተፈጥሯዊ ስሜት ነው። ለዚህ ነው ሰውነት ያለ ክፋት ሊሆን አይችልም። ነገር ግን አስተዋይ ነፍስ ይህን እያየች የተፈጥሮን ሸክም ክፋትን አራግፋ ከእርሷ ነፃ ወጥታ የሁሉንም አምላክ አውቆ እንደ ጠላትና እንደ ገበሬ ሥጋን ሳይታዘዝ ይጠብቃል። እግዚአብሔር እንዲህ ያለውን ነፍስ አክሊል ያጎናጽፋል፣ ምክንያቱም የተፈጥሮን የክፋት ስሜት አሸንፏል።
51. ነፍስ ኃጢአትን ስታውቅ እንደሚገማ አውሬ ትጠላዋለች። ነገር ግን እውቅና የሌለውን ኃጢአት በማያውቀው ይወዳል፣ እና እሱ ተጣባቂውን እየገዛ፣ ይማርከዋል። እናም ደስተኛ ያልሆነው እና ምስኪኑ ሰው የሚጠቅመውን አይመለከትም ወይም አይረዳውም፣ ይልቁንም ደስ ይለዋል፣ ምክንያቱም ኃጢአት ያጌጠኝ ብሎ ስለሚያስብ ነው።
52. ንፁህ ነፍስ መልካም ስትሆን በእግዚአብሔር ታበራለች እና ታበራለች ፣ እናም አእምሮ መልካም ያስባል እና እግዚአብሔርን የሚወዱ ቃላትን ያወጣል። ነገር ግን ነፍስ በክፋት በቆሸሸ ጊዜ፣ እግዚአብሔር ከእርስዋ ይርቃል። ከእግዚአብሔርም ለተለየች ነፍስ ደግሞ ይባስ ይባስ፡ ጠማማዎቹ አጋንንት ወደ ሐሳቧ ገብተው ለጽድቅ ሥራ ያነሳሳሉ – ዝሙት፣ መግደል፣ መስረቅ፣ መስዋዕትነት እና የመሳሰሉት – ሁሉም የአጋንንት ሥራዎች።
53. እግዚአብሔርን የሚያውቁ በበጎ አሳብ ተሞልተው ሰማያዊ የሆነውን በመመኘት ዓለማዊ የሆነውን ይንቃሉ። እንደነዚህ ያሉት ሰዎች ብዙዎችን አያስደስታቸውም ብዙዎችንም አያስደስታቸውም ለዚህም ነው የተጠላቸው ብቻ ሳይሆን በሰነፎችም ይሳለቁባቸዋል። ሌሎች መጥፎ ብለው የሚያምኑት ለእነርሱ የሚጠቅም መሆኑን አውቀው ከድህነት የሚመጡትን ሁሉ ለመቋቋም ይቀበላሉ። ሰማያዊውን የሚያውቅ በእግዚአብሔር ያምናልና፤ ፍጥረታት ሁሉ በእርሱ ፈቃድ እንደሚመኩ አውቆአልና። ያልተረዱ ግን ዓለም ለሰው መዳን የተፈጠረ የእግዚአብሔር ሥራ እንደሆነ ፈጽሞ አያምኑም።
54. በክፋት የተሞሉ በድንቁርና የሰከሩ እግዚአብሄርን አይረዱም፣ በነፍሳቸውም አልጠነከሩም። እግዚአብሔር ባይታይም ሊረዳው ይችላልና፡- በሰውነት ውስጥ እንዳለ ነፍስ በሚታዩ ፍጥረታት ውስጥ በጣም የተገለጠ ነው። ሥጋ ያለ ነፍስ ሊኖር እንደማይችል ሁሉ የሚታየውና ሕያውም ሁሉ ያለ እግዚአብሔር ሊኖር አይችልም።
55. ሰው የተፈጠረው ለምንድነው? ስለዚህም የእግዚአብሔርን ሥራ እያሰላሰለ እግዚአብሔርን አይቶ ለሰው የፈጠረውን ያከብራል። በእግዚአብሔር የተወደደ አእምሮ እግዚአብሔር ለመልካም ሕይወት ለሚበቁ ሰዎች የሚሰጥ የማይታይ በጎ ነገር ነው።
56. ተድላ የማያገለግል ነገር ግን አካልን በጥበብና በንጽህና የሚያስተዳድር እና ትንሽም ቢሆን እግዚአብሔር በሚሰጠው ታላቅ ምስጋና የሚረካ ነፃ ነው። እግዚአብሄርን የሚወድ አእምሮ እና ነፍስ ሲስማሙ መላ ሰውነት ከፈቃዱ ውጪ እንኳን ጸጥ ይላል። ነፍስ ስትፈልግ የሰውነት እንቅስቃሴ ሁሉ ጸጥ ይላልና።
57. ባላቸው እቃዎች የማይረኩ እና የበለጠ የሚሹት ነፍስን በሚረብሹ እና ሃሳቦችን እና ህልምን አልፎ ተርፎም መጥፎ በሆኑ ስሜቶች ባርነት ውስጥ ይወድቃሉ። እና በጣም የላላ ልብስ አትሌቶች እንዳይንቀሳቀሱ እንደሚከለክላቸው ሁሉ ብዙ ዕቃዎችን የመፈለግ ፍላጎት ነፍሳት ራሳቸውን ለማዳን እንዲጥሩ አይፈቅድም።
58. አንድ ሰው አንድ ነገር ለማድረግ ሲገደድ ወይም ሲገደድ፣ ለእሱ እንደ እስር ቤት እና እንደ ከባድ ስራ ነው። ሁሉንም ነገር ያለ ምስጋና በመጽናት እራስዎን በጭካኔ እንዳታሰቃዩ ምን እንደሚደርስብዎት ውደዱ። ይህንን ለማድረግ አንድ መንገድ ብቻ ነው፡ ዓለምን መናቅ።
59. ጥቁር እና ነጭ ያየነውን ለመለየት ከእግዚአብሔር ዘንድ እይታ እንዳለን ሁሉ ለነፍስም የሚጠቅመውን የመለየት ምክንያታዊነት ከእግዚአብሔር ዘንድ ተሰጥቶናል። ክፉ ሥጋዊ ምኞት ራሱን ከአስተዋይነት በመለየት ደስታን ይፈጥራል እናም ነፍስ እንድትድን ወይም ከእግዚአብሔር ጋር እንድትዋሐድ አይፈቅድም።
60. ኃጢአት በተፈጥሮ የሚሆነው ሳይሆን በተዛባ ፈቃድ የሚሆነው ነው። መብላት ኃጢአት አይደለም፤ አካል በሕይወታችን ውስጥ ያለ አንዳች ጠማማ ሐሳብ ስለሚኖር ያለ ምስጋናና ያለ ራስን መግዛት ኃጢአት ነው። ዝም ብሎ መመልከት ኃጢአት አይደለም፤ በቅናት ፣ በትዕቢት እና በስስት መመልከት ሀጢያት ነው። በሰላምም ስትሰሙ ኃጢአት የለም፥ በቁጣም ስትሰሙት አለ። ምላስን ወደ ምሥጋናና ጸሎት ማዛወር ኃጢአት አይደለም፣ ወደ ስም ማጥፋት ማንቀሳቀስ ኃጢአት ነው። ምጽዋት ለመስጠት እጅን መዘርጋት ኃጢአት አይደለም፣ ለመግደልና ለመስረቅ እጅን መዘርጋት ኃጢአት ነው። ስለዚህ እያንዳንዱ ብልት ኃጢአትን የሚሠራው በራሱ ፈቃድ ከእግዚአብሔር ፈቃድ ውጭ ከመልካም ይልቅ ክፉ ሲያደርግ ነው።
61. እግዚአብሔር ሥራን ሁሉ እንደሚከታተል ስትጠራጠር ሰውና አፈር እንደሆንክ አስብ እና ግን በተመሳሳይ ጊዜ የተለያዩ ቦታዎችን ማሰብ እና ማሰላሰል ትችላለህ፤ እንደ ሰናፍጭ ቅንጣት ታናሽ የሆነውን ሁሉን የሚያይ፥ ሕይወትን የሚሰጥና ሁሉን እንደ ፈቀደ የሚመግብ እግዚአብሔር እንዴት ይልቁንስ?
62. የክፍልህን በር ዘግተህ ብቻህን ስትሆን እግዚአብሔር ለእያንዳንዱ ሰው የሚሾመውና ግሪኮች የቤት ጋኔን ብለው የሚጠሩት መልአክ ከአንተ ጋር እንዳለ እወቅ። እርሱ ያለ እንቅልፍ እና ሊፈተን የማይችል፣ ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር ነው፣ ሁሉንም ነገር ያያል፣ ጨለማም በእርሱ ላይ ሥልጣን የለውም። ከእርሱም ጋር በሁሉ ስፍራ ያለውን እግዚአብሔርን ያውቃል፤ እግዚአብሔር የሌለበት ስፍራ ወይም ነገር ስለሌለ ከሁሉ የሚበልጠው ሁሉንም በእጁ የያዘ።
63. ወታደሮቹ ለቄሳር ታማኝ ሆነው ከጸኑ እርሱ ስለሚመግባቸው እኛ ደግሞ ሳናቋርጥ ዝም ሳንል እግዚአብሔርን አመስግነን ለሰው ሁሉን የፈጠረውን እርሱን እናስደስተው።
64. ለእግዚአብሔር ምስጋና እና መልካም ሕይወት እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝ የሰው ፍሬ ነው። የምድር ፍሬዎች በአንድ ጊዜ አይበስሉም፣ ነገር ግን በትንሽ በትንሹ፣ እንደ ዝናብ እና እንክብካቤ፤ እንዲሁ ደግሞ የሰው ፍሬዎች በጊዜ ሂደት በትግልና በማስተማር፣ በጥንካሬ፣ በመጽናትና በትዕግስት ይቀደሳሉ። በእነርሱ ምክንያት ለሌሎች ፈሪሃ ስትታይ በሥጋ ሳለህ በራስህ አትታመን ከሥራህም አንዳች እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኘው እንዳይመስልህ። ለሰው ልጅ የኃጢአት አለመኖርን እስከ መጨረሻው ማቆየት ቀላል እንዳልሆነ ያውቃልና።
65. በሰው ዘንድ ከቃሉ በላይ ክቡር ነገር የለም። ቃሉ በጣም ኃይለኛ ከመሆኑ የተነሳ በእሱ እና በምስጋና እግዚአብሔርን እናከብራለን እናም በስድብ እና በሚያዋርድ ቃል ነፍሳችንን እንኮንናለን። ስለዚህ በራሱ ፈቃድ ቃሉን ወይም ክፉውን ተጠቅሞ ኃጢአትን በመፈጸሙ ምክንያት ልደቱን ወይም ሌላውን መውቀስ ቸልተኛ ሰው ሥራ ነው።
66. የሚያዩን እንዳይዘባበቱብን የሥጋን ደዌ ለመፈወስ ከጣርን በእግዚአብሔር ፊት ሲፈረድብን የማይገባን ወይም ለመሳለቅ የተገባን እንዳንገኝ ከዚህ ይልቅ የነፍስን ሕመም ለመፈወስ እንትጋ። የራሳችን ፈቃድ ካለን፣ ከፈለግን፣ ክፉ ሥጋዊ ምኞት ወደ እነርሱ ቢገፋፋን፣ ከፈለግን፣ ጠማማ ሥራዎችን መሥራት አንችልም። እኛ ልናደርገው እንችላለን፣ እናም እግዚአብሔርን በሚያስደስት መንገድ መኖር በእኛ ሃይል ነው፣ እናም ማንም ሰው ምንም ክፉ ነገር እንድናደርግ ፈቃዳችንን እንድንቃወም አያስገድደንም። በዚህ መንገድ በመታገል ለእግዚአብሔር የበቁ እና በሰማይ ከሚኖሩት መላእክት ጋር የምንመሳሰል ሰዎች እንሆናለን።
67. ከፈለክ ለፍላጎቶች ባሪያ ልትሆን ትችላለህ፤ ከፈለጋችሁ ነፃ መሆን ትችላላችሁ እና ለእነሱ አትስጡ። እሺ እግዚአብሔር ፈጠረህ ነፃ ምርጫን ሰጠህ። ሥጋዊ ምኞትን የሚያሸንፍ የማይበሰብሰውን አክሊል ተቀዳጀ። ምክንያቱም ምኞቶች ባይኖሩ ኖሮ እግዚአብሔር ለሚገባቸው ሰዎች የሚሰጣቸው በጎ ምግባር ወይም አክሊሎች አይኖሩም ነበር።
68. ትርፋቸውን ያላዩ በጎውንም የማያውቁ በነፍሳቸው የታወሩ ናቸው አእምሮአቸውም የታወረ ነው። ስለዚህ እኛ ደግሞ ዕውር መሆናችንን ሳናውቅ ከድካም የተነሣ ወደ አንድ ነገር እንዳንወድቅ አሳባችንን ወደ እነርሱ ልንመልስ የማይገባ ነው።
69. ኃጢአት በሚሠሩት ላይ መቆጣቱ ተገቢ አይደለም፣ ኃጢአታቸው ሊሠቃይ የሚገባው ቢሆንም፣ እንደ እውነቱ ግን እንደ ራሱ መለወጥና ልንቀጣቸው ይገባናል፣ ይህ ከሆነ በራሳችን ወይም በሌሎች። ነገር ግን መናደድ ወይም መበሳጨት አይመከርም። ቁጣ የሚፈጠረው በስሜታዊነት ብቻ ነው እንጂ ከፍርድና ከእውነት አይደለም። ለዚያም ነው ከመጠን በላይ የተጸጸቱትን ማሞገስ የማይመከረው። እንደ ጥሩነት እና እንደ እውነት እራሱ፣ ክፉዎችን መቅጣት ተገቢ ነው፣ እና በራሱ የቁጣ ስሜት አይደለም።
70. መንፈሳዊ መበልጸግ አስተማማኝ እና ለስርቆት የማይደረስ ብቸኛ ብልጽግና ነው። እግዚአብሔርን ወደሚያስደስት በጎ ሕይወት ወደ ማስተዋልና መልካም ሥራዎችን ወደ መሥራት ይመራል። ሀብት ዕውር መሪና ተላላ አማካሪ ነው፣ ሀብትን ከመጠን ያለፈ እና በመጥፎ የተጠቀመችውን ጠንቋይ ነፍስ ያጠፋል።
71. ለወንዶች አንድም ከመጠን በላይ የሆነ ነገር እንዳያገኙ ወይም ካላቸው በሕይወታቸው ውስጥ እንደ ሁሉም ነገር በጥብቅ እንዲመለከቱት ይመከራል ፣ በተፈጥሮ የሚበላሽ እና በቀላሉ ሊጠፋ የሚችል ፣ ወራዳ እና ተሰባሪ፤ እና የሚሆነውን ችላ ማለት የለበትም።
72. የሰውነት ህመሞች በሰውነት ውስጥ የተበላሹ እና ተፈጥሯዊ እንደሆኑ ያውቃል። ለዚህም ነው ትሑት ነፍስ በሕመም ውስጥ ከጸጋ ጋር ብርታትንና ትዕግሥትን ማሳየቱ ተገቢ ነው እንጂ ለምን ሥጋን እንደ ፈጠረ እግዚአብሔርን አትነቅፉ።
73. በኦሎምፒክ ጨዋታዎች የሚወዳደሩት በአንደኛው፣ በሁለተኛውና በሦስተኛው ድል ሳይሆን የሚወዳደሩትን ሁሉ ሲያሸንፉ ነው። ስለዚህም በእግዚአብሔር አክሊል ሊቀዳጅ የሚፈልግ ሁሉ ነፍሱን ንጽሕናን እንዲያስተምር የተገባ ነው እንጂ ሥጋን ብቻ ሳይሆን ትርፍንና ኪሳራን መስረቅን ቅናትንም በመብልም በከንቱ ውዳሴም በስድብም በሞትም ባለውም ነገር ሁሉ ነው።
74. ለሰዎች ምስጋና ሳይሆን በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት ያለው መልካም ሕይወት እንንከባከብ፣ ነገር ግን ለነፍስ ማዳን በጎ ሕይወትን እንምረጥ። ሞት በዓይኖቻችን ፊት በየቀኑ ይታያል፣ የሰው ክብር ግን የማይታወቅ ነው።
75. በንጽህና መኖር በእኛ ሃይል ነው፡ ሀብታም መሆን ግን በእኛ ሃይል አይደለም። እና ከዚያ ምን? ነፍሳችንን ለመመኘት ብቻ እንጂ ልናገኝበት ምንም አቅም ስለሌለው በጊዜያዊ የሀብት ፍላጎት ነፍሳችንን መኮነን ተገቢ ነውን? አቤት ከመልካም ምግባር ሁሉ በላይ ትህትና መሆኑን ሳናውቅ በምን ባለ ሃሳባዊነት እንኖራለን፤ ከስሜትም ሁሉ በላይ ሆዳምነት እና ክፉ ሥጋዊ ሥጋዊ ምኞት!
76. በሕይወታችን ውስጥ ትናንሽ እና አጭር ሥራዎችን በጽናት በመወጣት ከሞት በኋላ ታላቅ ደስታና ዘላለማዊ ደስታ እንደምናገኝ ያለማቋረጥ ማስታወሱ ምክንያታዊ ለሆኑ ሰዎች ጥሩ ነው። ስለዚህ ከሥጋ ምኞት ጋር የሚታገል እና በእግዚአብሔር አክሊል ሊቀዳጅ የሚወድ ሁሉ፥ ሲወድቅ አይታም ወይም በኃጢአት አይጸና፥ በተስፋ መቁረጥም ይወድቃል፥ ነገር ግን ተነሥቶ ይዋጋል፥ ዘውድ ሊቀዳጅም እንደ ገና ይሠራል፥ እስከ የውድቀቱ መጨረሻ እስትንፋስ ድረስ ይነሣል። የሰውነት ሥራ የነፍስ ማዳንና የበጎነት መሣሪያ ነውና።
77. የህይወት መሰናክሎች ሰዎችን እና የሚታገሉትን በእግዚአብሔር አክሊል ለመቀዳጀት ብቁ ያደርጋቸዋል። ለዚያም ነው በዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ ላለው ነገር ሁሉ መሞት የሚመከር ፣ ምክንያቱም ሙታን ስለ ተራ ነገር በጭራሽ አይጨነቁም።
78. የምትታገል አእምሮ ያለው ነፍስ እንደ ፈሪ እንዳትሳለቅባት በሚደርስባት መከራ ወዲያው መፍራትና መፍራት ተገቢ አይደለም። በዓለማዊ ሕልም የተቸገረች ነፍስ መልካም ሥርዓትን ትተዋለች። የእኛ መንፈሳዊ በጎነት ወደ ዘላለማዊ እቃዎች ይመራናል፣ የስቃይ መንስኤ ግን በፈቃደኝነት የሰዎች ክፋት ነው።
79. ምክንያታዊ ሰው በምክንያታዊ ስሜቶች በነፍስ ስሜት ይዋጋል። አምስት የሰውነት ስሜቶች አሉ፡ ማየት፣ ማሽተት፣ መስማት፣ ጣዕም እና መዳሰስ። በእነዚህ አምስቱ ስሜቶች ምስኪኗ ነፍስ ተማርካለች፣ በእራሷ አራት ስሜቶች ስር ወድቃለች። የነፍስ ፍላጎቶች አራት ናቸው፡ ከንቱ ውዳሴ፣ ደስታ፣ ቁጣና ፍርሃት። ስለዚህ በጥበብና በማስተዋል መልካም የሚዋጋ ሰው አሸንፎ ሲያሸንፋቸው በነፍሱ ሰላምን ያገኛል እንጂ አሸናፊ ሆኖ በእግዚአብሔር አክሊል ይቀዳጃል።
80. በእንግዶች ማረፊያ ውስጥ የሚያድሩ ሰዎች አልጋ ይቀበላሉ፤ ሳይኖራቸው፣ መሬት ላይ የሚተኙት፣ በአልጋ ላይ ከሚኙት ያነሰ ወይም ያነሰ አያኮርፉም። እና የሌሊቱን መጨረሻ ከተጠባበቀ በኋላ ጠዋት ሁሉም ሰው የራሱን ዕቃ ብቻ ተሸክሞ ይሄዳል። እንደዚሁም ሁሉ፣ በልኩ፣ በክብር፣ ወይም በሀብት እየኖሩ በሕይወት የሚመላለሱ ሁሉ፣ በሕይወታቸው ሳሉ የሠሩትን ሥራቸውን በመልካምም ሆነ በመጥፎ፣ ከዓለም ተድላና ሀብት ምንም ነገር ሳይወስዱ ሕይወትን ከእንግዶች ማደሪያ ሆነው ይተዋሉ።
81. ምንም እንኳን ሙሉ ኃይል ቢኖራችሁም ማንንም ለሞት ለማስፈራራት አትቸኩሉ፤ አንተም በተፈጥሮህ ሞት የምትገዛ መሆኖን እና ነፍስም ሥጋን እንደ ተጎናጸፈች ታውቃለህ። ይህን በሚገባ አውቃችሁ የዋህነትን ተማሩ መልካሙንም አድርጉ ሁል ጊዜ እግዚአብሔርን አመስግኑ፤ የማይምር በእርሱ በጎነት የለውምና።
82. ሞትን ማስወገድ አይቻልም እና ከእሱ ማምለጥ የማይታሰብ ነው። ይህን አውቀው በበጎ ምግባራት የተማሩና በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት እንዳለው በማሰብ ሞትን ያለ ፍርሃትና ያለ ልቅሶ ተቀበሉ፤ የማይቀር መሆኑን በማሰብ ከዓለም ክፋት ነጻ መውጣታቸውን አስቡ።
83. እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኘውን መልካም ሕይወት የዘነጉ እና የእግዚአብሔርን መልካምና አፍቃሪ ትምህርት የማያስተነትኑ ሰዎች ሊጠሉ አይገባቸውም ይልቁንም ማስተዋል የተነፈጉ እና ልባቸውና ሐሳባቸው የታወሩ ሆነው ሊታዘንላቸው ይገባል። ክፉውን ለበጎ እየወሰዱ ባለማወቅ ይጠፋሉ እግዚአብሔርንም አያዩም፤ ሦስት ጊዜ የተጨነቁና በነፍሳቸው የተበታተኑ ናቸው።
84. ስለ አምልኮ እና ስለ መልካም ሕይወት ለብዙዎች ማውራት አትጀምር። ይህን የምለው በቅንዓት አይደለም ነገር ግን የማይገባቸው ስለሚሳለቁባችሁ ነው። እንደ መውደዶች ፣ እና እንደዚህ ያሉ ቃላት ጥቂት አድማጮችን ያገኛሉ ፣ እና ምናልባትም በጣም አልፎ አልፎ። እግዚአብሔር ለሰው መዳን የሚፈልገው ስላልሆነ ዝም ማለት ይሻላል።
85. ነፍስ ከሥጋ ጋር በአንድነት ትሠቃያለች፣ አካል ግን ከነፍስ ጋር አይሰቃይም: አካል ሲጎዳ፣ ነፍስ ደግሞ ከእርሱ ጋር ትሠቃያለች፤ ነገር ግን ሰውነት ጠንካራ እና ጤናማ በሆነ ጊዜ የነፍስ ፍላጎቶች ከእርሱ ጋር ደስ ይላቸዋል። በሌላ በኩል፣ ነፍስ ስታንጸባርቅ፣ አካሉ ከእንግዲህ አያንጸባርቅም፣ ነገር ግን ለብቻው ይቆማል። ነጸብራቅ የነፍስ ፍቅር ነውና፤ አለማወቅ፣ ትዕቢት፣ አለማመን፣ አራጣ፣ ጥላቻ፣ ምቀኝነት፣ ቁጣ፣ ቸልተኝነት፣ ከንቱ ውዳሴ፣ ምኞት፣ አለመግባባትና ለበጎ ነገር አለመስጠት። ይህ ሁሉ በነፍስ ውስጥ ይከሰታል።
86. እግዚአብሔርን እያሰብክ፣ ፈሪ፣ ምቀኝነት የሌለበት፣ ጥሩ፣ ቸር፣ የዋህ፣ እንደ ጥንካሬህ ለመርዳት የተዘጋጀ፣ ቸር፣ የጠብ መንፈስ የሌለበት፣ እና የመሳሰሉት ሁኑ። ይህ የነፍስ ማግኘት ለስርቆት የማይደረስበት ነውና፡ በእነዚህ መልካም ምግባሮች እግዚአብሔርን ደስ ማሰኘት እና በማንም ላይ ላለመፍረድ እና ለማንም ጠማማ እና ኃጢአት ሠርቷል ለማለት ሳይሆን የራስን መጥፎ ሥራ በመመርመር እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝ እንደ ሆነ ራሱንና ሕይወቱን ይመልከቱ። ሌላው ጠማማ ቢሆን ለኛ ምን አገባን?
87. እውነተኛ ሰው እግዚአብሔርን ለመምሰል ይንከባከባል፤ የተፈጠረ ሁሉ ለሰው እንግዳ ነውና የሌላውን ነገር የማይመኝ ፈሪ ነው። ስለዚህ አንተ እንደ እግዚአብሔር መልክ ሁሉንም ነገር ናቃችኋል። ሰው በመልካም ሲኖር እና እግዚአብሔርን በሚያስደስት ሁኔታ ሲኖር የእግዚአብሔር ምሳሌ ነው። ነገር ግን ይህ ሊሆን የሚችለው ሰው ራሱን ከዓለማዊ ነገሮች ሁሉ ሲለይ ብቻ ነው። በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት ያለው አእምሮ ያለው መንፈሳዊ ጥቅምና ክብር ከምን እንደሚገኝ ያውቃል። አምላክን የሚወድ ሰው ራሱ ኃጢአት በሠራበት ነገር ሌላውን አይነቅፍም፤ ይህ ደግሞ የዳነች ነፍስ ምልክት ነው።
88. በሙሉ ኃይላቸው ስለ ጊዜያዊ ዕቃዎች የሚጨነቁ እና የነፍሳቸውን ሞት እና ጥፋት ሳያውቁ ለክፋት ሥራዎች ፍላጎት የሚወዱ ሁሉ ፣ እነዚያ ፣ ያልታደሉት ፣ ትርፋቸውን አይመለከቱም እንዲሁም ሰዎች በክፋት ምክንያት ከሞቱ በኋላ ምን ያህል እንደሚሰቃዩ አያስቡም።
89. ክፋት የተፈጥሮ ፍቅር ነው። ክፋት ከእግዚአብሔር አይደለም። እግዚአብሔር ለሰዎች ማስተዋልን፣ ምልክቶችን እና የአዕምሮ ጥንካሬን ሰጣቸው፣ ይህም መልካሙን ከክፉ የሚለይ እና ነጻ ምርጫ ነው። የሰው ቸልተኝነት እና ስንፍና የክፋት ስሜትን ያመነጫሉ፣ ስለዚህም ምክንያቱ በምንም መልኩ በእግዚአብሔር ውስጥ አይደለም። ነገር ግን በሃሳብ ክፍፍል ምክንያት አጋንንትና ብዙ ሰዎች ጠማማ ሆኑ።
90. በመልካም የሚኖር ሰው ኃጢአት ወደ ነፍሱ እንዲገባ አይፈቅድም። እናም በነፍስ ውስጥ ኃጢአት በማይኖርበት ጊዜ፣ አስተማማኝ እና አስተማማኝ ነው፣ እናም በክፉ ጋኔን ወይም በአጋጣሚ አይገዛም። እግዚአብሔር ከክፉ ነገር ያድናታልና፣ እናም እንደ እግዚአብሔር ያለ ምንም ጉዳት ሳይደርስባት ትኖራለች። አንድ ሰው እንዲህ ያለውን ሰው ቢያመሰግን በሚያመሰግነው ውስጥ ይስቃል፤ አንድ ሰው ቢያዋርደው ለሚሰድቡት አይመልስም፤ በቃላቸውም አይናደድም።
91. ክፋት ከተፈጥሮ ጋር እንደ ዝገት ከመዳብ እና ከሰውነት ቆሻሻ ጋር አብሮ ይመጣል። ነገር ግን ነሐስ ዝገትን አልፈጠረም፣ እናት ደግሞ አፈርን አልፈጠረችም፣ እግዚአብሔርም ኃጢአትን አልፈጠረም። ክፉ ነገር እንደሚጎዳና እንደሚሠቃይ አውቆ ለሰው ልጅ ማስተዋልንና ማስተዋልን ሰጠው። እንግዲህ በሥልጣንና በሀብት የበለጸገውን ሰው ስታዩ በአጋንንት ሕልም ምክንያት እንዳታመሰግኑት ተጠንቀቁ። ይልቁንም ሞትን ሁል ጊዜ በዓይኖችህ ፊት አኑር ክፉም ሆነ አለማዊ ነገርን ፈጽሞ እንዳትመኝ ።
92. አምላካችን በሰማያት ያሉትን የማይሞት ሰጣቸው፤ በምድር ላይ ያሉትን የሚለዋወጡትን ፈጠረ፣ ፍጥረታትንም ሕይወትንና እንቅስቃሴን፣ ሁሉንም ነገር ለሰው ሰጥቷል። ነፍስን ወደ ጠማማ ሀሳቦች በሚያነሳሳው በዲያብሎስ ዓለማዊ ሕልም አትታለሉ፤ ነገር ግን በሰማያዊ ዕቃዎች ላይ በማሰላሰል፣ እንዲህ በል፡- ከፈለግሁ፣ ይህን የስሜታዊነት እንቅስቃሴ ለማሸነፍ በኔ ሃይል ነው፣ እናም ፍላጎቴን ለማሟላት ከፈለግኩ አላሸንፈውም። እንግዲያውስ ነፍስህን ሊያድን በሚችል በዚህ ትግል ውስጥ ሥሩ።
93. ሕይወት የአስተሳሰብ፣ የነፍስና የሥጋ አንድነትና ትስስር ናት፣ ሞትም የተዋሐደውን ማፍረስ ሳይሆን የዚያ ማኅበር መፍረስ ነው። ከተለያዩ በኋላም እግዚአብሔር ይጠብቃቸዋል።
94. አእምሮ ነፍስ አይደለም፣ ነገር ግን ነፍስን የሚያድን የእግዚአብሔር ስጦታ ነው፤ እና እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኘው አእምሮ ነፍስ ጊዜያዊ፣ ተፈጥሯዊ እና የሚበላሹ ነገሮችን እንድትንቅ፣ እና ዘላለማዊ፣ የማይበላሹ እና ከተፈጥሮ በላይ የሆኑ ነገሮችን እንድትወድ ያስጠነቅቃል እና ይመክራል፣ እናም በሰው አካል ውስጥ በሰማያዊ እና በመለኮታዊ አእምሮ እያሰበ እና ሁሉንም ነገር በአንድ ጊዜ ለማየት። ስለዚህ እግዚአብሄርን የሚወድ አእምሮ ለሰው ነፍስ ጠቃሚ እና መዳን ነው።
95. ነፍስ በሰውነት ውስጥ ስትሆን ወዲያው ትጨልማለች እና በሃዘን እና በተድላ ትጠፋለች። ሀዘን እና ደስታ ለሰውነት እንደ አክታ ናቸው። ነገር ግን እግዚአብሔርን የሚወድ አእምሮ እነርሱን በመቃወም ሥጋን ገድቦ ነፍስን እንደሚያድን የቀዶ ጥገና ሐኪም ሥጋን እንደሚቆርጥ ወይም እንደሚቆርጥ ነው።
96. የማመዛዘን ችሎታቸው የማይገታ እና አእምሮአቸው የማይገዛው ነፍሳቸውን ለመያዝ እና ለማረጋጋት – ማለትም ሀዘን እና ደስታ – ልክ እንደሌላቸው እንስሳት ይጠፋሉ ፣ ስሜቱ ምክንያት ሲበተን ፣ ከአሰልጣኙ እንደሚሸሹ ፈረሶች።
97. ለነፍስ ታላቅ ስቃይ፣ ጥፋትና ጥፋት ለሰው ሁሉን የፈጠረውንና አእምሮንና ንግግርን የሰጠውን እግዚአብሔርን አለማወቅ ነው፣ በእርሱም እየበረረ ሰው ራሱን ከእግዚአብሔር ጋር አስተሳስሮ እየተረዳና እያከበረ ነው።
98. ነፍስ በሥጋ ውስጥ ናት፣ በነፍስም ውስጥ አእምሮ አለች፣ በአእምሮም ውስጥ ቃሉ፣ እኛ የምንረዳው እና የምናከብረው እግዚአብሔር ነፍስን የማትሞት ያደርጋታል፣ የማይጠፋና የዘላለም ደስታ ይሰጣታል። እግዚአብሔር በቸርነቱ ብቻ ያለውን ሁሉን ፈጠረ።
99. እግዚአብሄር ለሰው መልካም እና ያለ ምቀኝነት የመምረጥ ነፃነት ሰጥቶት ከፈለገ እሱን የማስደሰት ችሎታን ሰጠው። ሰው ኃጢአት በሌለበት ጊዜ እግዚአብሔርን ደስ ያሰኘዋል። ሰዎች እንኳን እግዚአብሔርን የምትፈራ እግዚአብሔርን የምትወድ ነፍስን መልካም ሥራና መልካም ሥራ ቢያመሰግኑ አሳፋሪና ጠማማ ሥራን ቢያወግዙ ሰው እንዲድን የሚፈልግ አምላክ አብዝቶ ያመሰግናቸዋል።
100. ከበጎ እንደ ሆነ መልካም ከእግዚአብሔር ዘንድ ይመጣል ሰውም ይቀበላል። እግዚአብሔር የፈጠረው ለዚህ ነው። ነገር ግን ሰው በራሱ፣ እና በራሱ ኃጢአት፣ እና በመጥፎ ሥጋዊ ፍላጎቱ፣ እና ባለማስተዋል ክፋትን ወደ ራሱ ይስባል።
101. ሰነፍ ነፍስ ምንም እንኳን የማትሞት እና የሥጋ እመቤት ብትሆንም ፣ ሥጋዊ ደስታ እንደሚጎዳው ሳታንጸባርቅ በተድላ ሥጋን ትስማማለች ። እና ሳይሰማው፣ ሞኝነት፣ ስለ ሰውነት ደስታ ይጨነቃል።
102. እግዚአብሔር መልካም ነው ሰውም ክፉ ነው። በሰማይ ውስጥ ምንም መጥፎ ነገር የለም፣ በምድር ላይ ምንም ጥሩ ነገር የለም። ነገር ግን አስተዋይ ሰው መልካሙን ይመርጣል የሁሉንም አምላክ ያውቃል፡ ያመሰግናልና ያመሰግናል፡ ከሞትም በላይ አካልን ይንቃል፡ ጥንካሬያቸውንና ጥፋታቸውን እያወቀ ጠማማ ስሜቶች እንዲሟሉ አይፈቅድም።
103. ክፉ ሰው ስለ ሕይወት ጨለማና አለመረጋጋት ወይም አጭርነት ሳያስብ ሞትን የማይበሰብሰውንና የማይቀረውን ረስቶ ፍትሕን ይንቃል። እሱ ያረጀ እና ሞኝ ከሆነ፣ እንደ የበሰበሰ ዛፍ፣ ምንም ጥቅም የለውም።
104. የሚያስፈልገንን ጣዕም ሲሰማን ተድላና ደስታን እናገኛለን፡ የተጠማ በደስታ ይጠጣል፣ የተራበ በደስታ ይበላል፣ በደንብ ያልተኛ ተድላ ይተኛል፣ ያልተከፋው የደስታን ስሜት አያውቅም። ልክ እንደዚሁ፣ ጊዜያዊውን ባንንቅ ጊዜ፣ ዘላለማዊ እቃዎችን አንደሰትም።
105. ቃሉ የአእምሮ አገልጋይ ነው፤ አእምሮ የሚፈልገውን፣ ቃሉ ይገልፃል።
106. አእምሮ ሁሉንም ነገር ያያል፣ በሰማይ ውስጥ ያለውን እንኳ፤ ከኃጢአትም በቀር የሚያጨልመው የለም። ለንጹሕ አእምሮ የማይደረስ ነገር የለም፣ ለቃሉ የማይገለጽም ነገር እንደሌለ ሁሉ።
107. እንደ ሥጋ እምነት ሰው ሟች ነው እንደ አእምሮና እንደ ቃሉ ግን የማይሞት ነው። በጸጥታ አስቡ እና ካሰቡ በኋላ ተናገሩ፤ በዝምታ ውስጥ አእምሮ ቃሉን ያመነጫል። ለእግዚአብሔር የምናቀርበው የምስጋና ቃል ደግሞ ለሰው መዳን ነው።
108. ሞኝነት የሚናገር ሞኝ ነው ምንም ሳያስብ ስለሚናገር። እንግዲህ ለነፍስ መዳን ምን ማድረግ እንደሚጠቅማችሁ ተመልከት።
109. ለነፍስ ምክንያታዊ እና ትርፋማ ቃል የእግዚአብሔር ስጦታ ነው፤ ነገር ግን የምድርን መለካትና ከሰማይ ርቃ የፀሃይንና የከዋክብትን መጠን የሚመረምር ስንፍና የተሞላ ቃል በከንቱ የሚደክም ሰው ፈጠራ ነው። ውሃ በወንፊት መሸከም እንደሚፈልግ በከንቱ ትምክህት የማይጠቅማቸውን ይፈልጋሉ። ደህና፣ ይህንን ለመመርመር ለወንዶች የማይቻል ነው።
110. መንግስተ ሰማያትን የሚያይ በውስጧ ያሉትንም ሊረዳ የሚችል የለም፡ ሰው ካልሆነ በቀር ለድኅነት የፈጠራቸውንና ሕይወትን የሰጣቸውን ተረድቶና አከበረ። ምንም ጥርጥር የለውም፣ እንደዚህ አይነት እግዚአብሄርን የሚወድ ሰው ያለ እግዚአብሔር ምንም ነገር እንደሌለ ያውቃል ነገር ግን እግዚአብሔር በሁሉም ቦታ እንዳለ፣ የማይመረመር ያህል ነው።
111. ሰው ከእናቱ ማኅፀን ራቁቱን እንደሚወጣ ሁሉ ነፍስም ከሥጋዋ ራቁቷን ትወጣለች፡ አንዱ ንጹሕ አንዱ ብሩህ አንዱ የኃጢአት እድፍ ያለበት ሌላው ደግሞ ከብዙ በደል ጥቁር ነው። ለዛም ነው አስተዋይ እና እግዚአብሔርን የምትወድ ነፍስ ከሞት በኋላ የሚጠብቃትን ክፉ ነገር እያስታወሰችና እያሰላሰለች ለዚያው እንዳትወቀስ በትህትና የምትኖረው። በነፍሳቸው ሞኞች ለማያምኑት ኃጢአተኞችን ኃጢአተኞችና ዘላለማዊነትን ንቀዋል።
112. ከእቅፉ በወጣህ ጊዜ በብብቱ ያለውን እንደማታስታውሰው፣ እንዲሁ ከሥጋ ወጥታህ በሥጋ ያለውን አታስታውስም።
113. ከማኅፀን ከወጣህ በኋላ በሥጋ ትበልጣለህ፥ እንዲሁ ከሰውነትህ ንጹሕና ነውር የሌለብህ ሆናህ በሰማያት የምትኖር ትሆናለህ።
114. በማኅፀን ውስጥ የተፈጠረው አካል መወለድ እንዳለበት ሁሉ ነፍስም በእግዚአብሔር የተወሰነውን ጊዜ በሥጋ ስታሳልፍ ከሥጋው መውጣት አለባት።
115. ነፍስ በሥጋ ሳለች እንደምትጠብቅ፣ እንዲሁ ደግሞ ከሥጋ ወጥታ ይጠብቅሃል። በመልካምና በምቾት ሥጋውን የሚጠብቅ ክፉ ከሞት በኋላ ይመጣልና። ከዚያም ነፍሳችሁን ሞኝነት አድርጋችሁ አውግዙት።
116. አካል የእናትን ማኅፀን ሳይሞላት ትቶ መመለስ እንደማይችል ሁሉ ነፍስም በበጎ ሕይወት የእግዚአብሔርን እውቀት ሳታገኝ ከሥጋ ወጥታ ልትድን ወይም ከእግዚአብሔር ጋር ልትዋሐድ አትችልም።
117. ሰውነት ከነፍስ ጋር አንድ ሆኖ ከጨለማ እቅፍ ወደ ብርሃን ይወጣል፤ ነፍስ ግን ከሥጋ ጋር አንድ ሆና በሥጋ ጨለማ ውስጥ ተዘግታ ትኖራለች። ስለዚህም ነው 8 ሥጋን የነፍስ ጠላትና ጠላት አድርጎ መጥላትና መቅጣት ተገቢ የሆነው። የተትረፈረፈ ጣፋጭ ምግቦች እና ጣፋጭ ምግቦች በወንዶች ላይ መጥፎ ምኞትን ያስደስታቸዋል፤ የሆድ ድርቀት ስሜትን ይገዛል እና ነፍስን ያድናል።
ማስታወሻ 8፡ እዚህ ነፍስን ከሚጎዱ ስሜታዊ ስራዎች እና ተድላዎች አንጻር የሰውነትን ቀጣይነት መረዳት አለብን። “የገዛ ሥጋውን የሚጠላ ከቶ ማንም የለም ነገር ግን ይመግበዋል ይንከባከባል እንጂ” (ኤፌ 5፡29) የሚለውም እውነት ነው።
118. የሰውነት እይታ ዓይኖች ናቸው፣ የነፍስ እይታ ግን አእምሮ ነው። ዓይን የሌለው አካል ዕውር እንደሆነና ምድርን ሁሉ የሚያበራ ፀሐይን ወይም ባሕርን እንደማያይ በብርሃንም መደሰት እንደማይችል ሁሉ መልካምና መልካም ሕይወት የሌላት ነፍስም ታወርና የሁሉ ፈጣሪና ቸር የሆነውን እግዚአብሔርን የማትረዳ ወይም የማታከብር፣ የማይጠፋውን ወይም ዘላለማዊ ንብረቱን የማትደሰት ነው።
119. የነፍስ ግድየለሽነት እና ሞኝነት እግዚአብሔርን ወደ ድንቁርና ያመራል። ክፋት ከድንቁርና ይወለዳል፣ ነገር ግን መልካም ነገር ከእግዚአብሔር እውቀት ወደ ሰው ይመጣል እና ነፍስን ያድናል። እንደፍላጎትህ ለመስራት ባትቸኩል፣ በመጠን ትሆናለህ እግዚአብሔርንም በማወቅ ስለ በጎነት ታስባለች። ነገር ግን እግዚአብሔርን ባለማወቃችሁ ሰክራችሁ እንደ ጠማማ ምኞታችሁ ለመሥራት ስትጣደፉ፥ ከሞት በኋላ የሚጠብቃችሁን ክፉ ነገር ሳታስቡ እንደ አእምሮ እንደሌላቸው አውሬዎች ትጠፋላችሁ።
120. ይህ ሁሉ በመለኮታዊ ሕግ መሠረት የሚፈጸመው የድጋፍ ሥራ ነው፡ በየቀኑ ፀሐይ ወጣችና ትጠልቃለች ምድርም ፍሬ ታፈራለች። ግን ሁሉም ነገር ለሰው ተፈጠረ። ሕጉ ለሰው አስፈላጊ የሆነውንም ይወስናል።
121. እግዚአብሔር የፈጠረው ሁሉ መልካም ሆኖ ለሰው ፈጠረው፤ ሰው የሚፈጥረው ነገር ሁሉ ለራሱ የሚፈጥረው ጥሩም ሆነ መጥፎ ነው። ስለዚህ በክፉዎች ብልጽግና አትደነቁ። ወንጀለኞች በከተሞች የሚኖሩት ስራቸው ጥሩ ስለሆነ ሳይሆን ቅጣት የሚገባውን ስለሚቀጡ መሆኑን ያውቃል። ለዚያም ነው እግዚአብሔር ጠማማ ሰዎችን በዓለም ጉዳይ ላይ ሥልጣን እንዲኖራቸው የፈቀደላቸው፣ የማታስተውሉ በእነርሱ እንዲማሩ ነው። እና በመጨረሻ ለፍርድ ይሰጣቸዋል። በክፋታቸው ወድደው በሰው ላይ ክፉ አደረጉ እግዚአብሔርንም አላመለኩም።
122. ጣዖትን የሚያመልኩ የሚያመልኩትን በልባቸው ቢረዱና ቢያዩ፣ ከቅድመ ምቀኝነት አይሸሹም ነበር፣ ደስተኞች አይደሉም፣ ከአምላክ ዘንድ ያለውን ውበት፣ ሥርዓትንና መግቦትን አይተው፣ ሁሉን ነገር ለሰው የፈጠረውን አምላክ ባወቁ ነበር።
123. ሰው ጠማማና ዓመፀኛ መግደል ይችላል ነገር ግን እግዚአብሔር የማይገባቸውን እንኳን ሕይወት መስጠትን አያቆምም። እርሱ በተፈጥሮው ያለ ምቀኝነት እና በጎነት፣ ዓለም እንዲኖር ፈልጎ ነበር፣ እና ዓለም አለ እና ሰውን ለማዳን ያገለግላል።
124. ምክንያታዊ ሰው ማለት ሰውነት የሚበላሽ እና ጊዜያዊ መሆኑን የሚረዳ ሰው ነው። እንዲህ ያለው ሰው ስለ ነፍስ መለኮት እና የማትሞት መሆኗን እና እግዚአብሔር በሰው እስትንፋስ የነፈሰው በመሆኑ በጸጋ እግዚአብሔርን ለመምሰል ከሥጋ ጋር የተዋሐደ መሆኑን ይረዳል። ነፍስ ምን እንደ ሆነች የተረዳ ለሥጋው ሳይገዛ በጽድቅ እና እግዚአብሔርን በሚያስደስት ሁኔታ ይኖራል ይልቁንም እግዚአብሔርን በአእምሮ አይቶ በአእምሮው እግዚአብሔር ለነፍስ የሚሰጠውን ዘላለማዊ ሀብት ያያል ።
125. ሁል ጊዜ በመልካምና ያለ ምቀኝነት የሚኖር እግዚአብሔር ለሰው ልጅ በክፉም በክፉም ሥልጣንን ሰጠው ዓለምንና በዓለም ያለውን ሁሉ አይቶ ለሰው ሁሉ የፈጠረውን ያውቅ ዘንድ ምክንያትን ሰጠው። ነገር ግን በደለኞች ይፈልጉ ይሆናል እና ላይረዱት ይችላሉ፤ እሱ ደግሞ ማመን አይችልም፣ እና መከራን፣ እና በእውነት ላይ ማሰብ አይችልም። እንዲህ ዓይነቱ ኃይል ሰው በክፉም በደጉም አለው።
126. የእግዚአብሔር ትእዛዝ እንዲህ ነው፡ ነፍስ አካል ስታድግ በአእምሮ እንድትሞላ የሰው ልጅ የፈለገውን ከክፉ እና ደጉን እንዲመርጥ ነው። ጥሩውን ያልመረጠ ነፍስ ግን ትክክል አይደለችም። ለዚያም ነው ሁሉም አካላት ነፍስ አላቸው ነገር ግን ሁሉም ነፍስ ትክክል ነው ሊባል አይችልም። እግዚአብሄርን የሚወድ ምክንያት በበጎዎች እና በጠንካራዎች እና እግዚአብሔርን በመፍራት የተሞላ ነው፣ እና ጻድቅ እና ነቀፋ የሌለበት፣ ጥሩ፣ መሐሪ እና እግዚአብሔርን የሚፈሩ ናቸው። ምክንያት ሲኖር ሰው እግዚአብሔርን ማወቅ ይቀላል።
127. ለሰው የማይሞት አንድ ነገር ብቻ ነው ማለትም የማይሞት ነው። 9 እራስህን ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ማድረግ እንደምትችል ስታስብ ይቻልሃል። የሚፈልግ፣ የሚረዳ፣ የሚያምን እና የሚወድ፣ በመልካም ህይወት፣ የእግዚአብሔር አጋር ይሆናል።
ማስታወሻ 9፡ ይህ ስለ ሥጋ ነው እንጂ ስለ ነፍስ አይደለም፡ ምክንያቱም ከትንሣኤ በኋላ የማይሞት ይሆናል።
128. ዓይን የሚታየውን ያያል አእምሮ ግን የማይታየውን ይረዳል። እግዚአብሔርን የሚወድ አእምሮ የነፍስ ብርሃን ነው። እግዚአብሄርን የሚወድ አእምሮ ያለው በልቡ የበራ እና በአእምሮው እግዚአብሔርን ያስባል።
129. መልካም ሰው አያፍርም፤ ጥሩ ያልሆነ ሁል ጊዜ ጠማማ እና አካልን የሚወድ ነው። የሰው ልጅ የመጀመሪያው ምግባር ለሥጋ መናቅ ነው። ጊዜያዊ እና ተፈጥሯዊ የሆነውን መካድ፣ የሚበላሽ ስለሆነ፣ ይህ ክህደት በድህነት ሳይሆን በውዴታ ከሆነ፣ ዘላለማዊ የሆነውን እና የማይጠፋውን ወራሾች ያደርገናል።
130. አእምሮ ያለው ሰው ምን እንደሆነ ለራሱ ያውቃል፣የሚበላሽ መሆኑን ያውቃል። እና እራሱን የሚያውቅ ሁሉም የእግዚአብሔር ፍጡራን እና ለመዳን የተፈጠሩ መሆናቸውን ያውቃል። ሁሉንም ነገር ለመረዳት እና በትክክል ማመን በሰው ኃይል ውስጥ ነው። እንዲህ ያለው ሰው የዓለምን ጉዳይ የሚናቁ ሰዎች ትንሽ እንደሚሠሩ ነገር ግን ከሞት በኋላ ደስታንና ዘላለማዊ ዕረፍትን ከእግዚአብሔር እንደሚቀበሉ በእርግጠኝነት ያውቃል።
131. ነፍስ የሌላት ሥጋ የሞተ እንደሆነ አእምሮ የሌላት ነፍስም ባዶ ናት የእግዚአብሔርን መንግሥት ልትወርስ አትችልም።
132. እግዚአብሔር ብቻ ሰውን ይሰማል፣ ለሰው የሚገለጠው እግዚአብሔር ብቻ ነው። እግዚአብሔር ሰውን የሚወድ ነውና ሰው ባለበት ሁሉ እግዚአብሔርም አለ። እግዚአብሔርን ማምለክ የሚገባው ሰው ብቻ ነው። በሰው ምክንያት እግዚአብሔር ተለውጧል።
133. እግዚአብሔር ለሰው ሁሉን ፈጠረ፡ ሰማዩን ፈጠረ በከዋክብትም አስጌጠው፡ ሰውን ምድርን ፈጠረና። ወንዶች መሬቱን የሚያለሙት ለራሳቸው ነው። እንደዚህ አይነት የእግዚአብሔር መግቦት የማይሰማቸው በነፍስ ሞኞች ናቸው።
134. መልካም አይታይም በሰማይም የሚታይ ነገር የለም፤ በምድር ላይ ያለው ነገር ሁሉ እንደሚታየው ክፋት ይታያል። መልካም ነገር ከምንም ጋር ሊወዳደር አይችልም። አእምሮ ያለው ሰው ግን የተሻለውን ይመርጣል። በእግዚአብሔርና በፍጥረቱ የተማረው ሰው ብቻ ነው።
135. አእምሮ በነፍስ ውስጥ፣ እና ተፈጥሮ በአካል ውስጥ ይገለጣል፤ የነፍስም አሳብ በጸጋ እግዚአብሔርን መምሰል ነው፤ የሥጋ ባሕርይ ግን መለያየት ነው። በእያንዳንዱ አካል ውስጥ ተፈጥሮ አለ፣ ነገር ግን በእያንዳንዱ ነፍስ ውስጥ አእምሮ የለም። ለዛም ነው ነፍስ ሁሉ አልዳነም።
136. ነፍስ እንደተወለደች በዓለም ውስጥ ናት፣ ነገር ግን አእምሮ ከዓለም በላይ ነው፣ ያልተወለደ ነው። እና ዓለምን የተረዳች እና መዳን የምትፈልግ ነፍስ በራሷ ውስጥ ትግሉ እና ፈተና አሁን ምን እንደሆነ እና ዳኛውን ማስደሰት እንደማይቻል እና እንዴት እንደሚጠፋ በማሰብ ሁል ጊዜ ህጉን ትጠብቃለች። እናም ነፍስ ከትንሽ እና አሳፋሪ ጣፋጮች ትጠበቃለች።
137. እግዚአብሔር ገሃነምንና ሞትን በምድር ላይ አደረገ፤ በገነት ውስጥ፣ መሰጠት እና የማይለወጥ። ሁሉም ነገር የተፈጠረው ለሰው እና ለማዳን ነው። መልካም ነገር የማያስፈልገው እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ለሰውም ፍጥረትን ፈጥሮ ደስ የሚያሰኘውን ሁሉ ሰጠው።
138. ሟቹ ለማይሞት ተገዢ ነው፣ እና የማይሞተው ለሟች፤ 10 ንጥረ ነገሮች ሰውን ያገለግላሉ፣ ይህም ለሰዎች ባለው ፍቅር እና በውስጣቸው ባለው የፈጣሪ የእግዚአብሔር ቸርነት ነው።
ማስታወሻ 10፡- “በማይሞት” እዚህ ላይ የሚበረክት እና ዘላቂ የሆነውን መረዳት አለብን።
139. ድሆች እና ጉዳት የማድረስ አቅም የሌላቸው ጨዋዎች ከሆኑት መካከል አይቆጠሩም፤ ነገር ግን ጥፋትን ማድረግ የሚችል እና ኃይሉን ለመጥፎ የማይጠቀም እና ለትሑታን ለእግዚአብሔር ካለው ርኅራኄ የተነሣ ይቅር የሚል፣ ከሞት በኋላም መልካም ምንዳ ያገኛል።
140. ለፈጠረን ለእግዚአብሔር ፍቅር ለሰዎች ብዙ የመዳን መንገዶች ለሰዎች ተሰጥተዋል ይህም ነፍሳትን ወደ መንግሥተ ሰማያት የሚወስድ ነው። የሰው ነፍስ ለበጎነት ሽልማት እና ለበደሎች ቅጣት ይቀበላል።
141. ወልድ በአብ ውስጥ መንፈስም በወልድ፣ አብም በሁለቱም አለ። ሰው በእምነት የማይታየውንና ለመረዳት የሚቻለውን ሁሉ ያውቃል። እምነት ደግሞ የነፍስ የውዴታ ፈቃድ ነው።
142. በግዴታም ሆነ በሁኔታዎች ተገድደው ሰፊ ወንዞችን የሚጓዙ፣ ጨዋ ከሆኑ፣ ማዕበሉ ኃይለኛ ቢሆንም እንኳ በሕይወት እንደሚቆዩ፣ በእነሱ ትንሽ ተንቀጠቀጡ፣ አይሰምጡም፣ ግን ወደ ባሕሩ ዳርቻ ደረሱ፤ ነገር ግን ከሰከሩ፣ ወደ ባሕሩ ዳርቻ ለመቅዘፍ በሙሉ ኃይላቸው ቢሞክሩም፣ በወይን ጠጅ አሸንፈው በማዕበል ሰጥመዋል። በተመሳሳይ ነፍስ ትሞታለች ወደ እርኩሰት እና ወደ ሕይወት ማዕበል መምጣት እና መሄድ ፣ ከተፈጥሮ ኃጢአት ከተነሳች ፣ መለኮታዊ እና የማይሞት ፣ በፈተና ጊዜያዊ ፣ ጥልቅ ስሜት ያለው እና ሟች ከሆነው ጋር አንድ እንዳደረገ እና የአካል ደስታ ወደ ጥፋት እንደሚጎትተው ካላወቀ። ራሷን እየናቀች፣ በድንቁርና ሰክራ ለራሷም ሳትጨነቅ ትጠፋለች ከሕያዋን ቍጥር ተለይታለች። ወንዝ ወደ ጥልቅ እንደሚጎተት፣ አካልም ብዙ ጊዜ ወደማይገባቸው ተድላዎች ይጎትተናል።
143. አስተዋይ ነፍስ፣ በጎ ፈቃድን የምትጠብቅ፣ እንደ ፈረስ፣ ቁጣንና ክፉ ሥጋዊ ፍላጎቷን፣ ምክንያታዊ ያልሆነውን ስሜቷን – ትገታለች፣ እናም አሸንፋለች፣ እያረጋጋችና እያሸነፈች፣ ዘውድ ተጭና ለሰማያዊ ሕይወት የተገባች፣ ከፈጠረው አምላክ፣ የድልና የድካም ሽልማትን ተቀብላለች።
144. እውነተኛው ምክንያታዊ ነፍስ የክፉዎችን ብልጽግና እና የማይገባቸውን ሰዎች ደኅንነት በማየት በዚህ ህይወት ያላቸውን ደስታ በማሰብ አይረበሽም። የደስታ አለመረጋጋት፣ እና የህይወት እርግጠኛ አለመሆን፣ እና የህይወት አጭርነት እና የፍርድ አለመበላሸትን በእርግጠኝነት እወቅ። እና እንደዚህ አይነት ነፍስ እግዚአብሔር የሚፈልገውን ምግብ እንደሚንከባከበው ያምናል።
145. የሥጋ ሕይወት፣ የዚህ ሕይወት ደስታ ታላቅ ሀብትና ኃይል ለነፍስ ሞት ይሆናል። ነገር ግን ሥራ፣ ትዕግስት፣ ድህነት ከምስጋና ጋር፣ እና አካልን መሞት ህይወት እና የነፍስ ዘላለማዊ ደስታ ናቸው።
146. ምክንያታዊ የሆነች ነፍስ ፍጥረታዊ ፍጡር ናት እና አጭር ህይወትን በመናቅ ሰማያዊ ጣፋጭነትን እና ዘላለማዊ ህይወትን ይመርጣል፣ በመልካም ህይወት ከእግዚአብሔር ይቀበላል።
147. በጭቃ የረከሰ ልብስ ያለው ሁሉ የሌሎችን ልብስ በመንካት ያረክሳል። ልክ እንደዚሁ ጠማማዎች በራሳቸው ፈቃድ በዳዮች ደግሞ በሕይወታቸው ቀለል ያሉ ሰዎችን በማነጋገርና የማያስጌጥን ነገር ሲናገሩ በደለል ነፍስን በጆሮ እንደሚረክስ።
148. የኃጢአት መጀመሪያ ክፉ ሥጋዊ ምኞት ነው፣ በእርሱም ምክንያታዊ ነፍስ ትጠፋለች። የነፍስና የመንግሥተ ሰማያት መዳን መጀመሪያ ግን ፍቅር ነው።
149. በአግባቡ ያልተጠበቀና ያልተጠበቀ መዳብ በዝገት ተበላሽቶ ረጅም እስራትና ጥቅም ላይ ሲውል ከንቱና ከንቱ እንደሚሆን ሁሉ ባዶ ሰውም በጎ ሕይወትን የማይጠብቅ ወይም ወደ እግዚአብሔር ዘወር ብሎ በመጥፎ ሥራው ራሱን ከእግዚአብሔር ጥበቃ በመለየት ከስንፍና በተወለደ ኃጢአት በሰውነት ውስጥ ተበላሽቷል፣ ከናስም ከንቱና ከንቱ ይሆናል።
150. እግዚአብሔር ቸር ነው ንፁህ ከክፉ ምኞት የጸዳ የማይለወጥም ነው። ነገር ግን አንድ ሰው እግዚአብሔር እንደማይለውጥ መልካም እና እውነት እንደሆነ ቢቆጥረው ግን በበጎው እንዴት እንደሚደሰት ካልተረዳ ፣ከክፉው እንደሚመለስ እና ኃጢአት በሚሠሩት ላይ ቢቆጣ ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ሲከበር መሐሪ ከሆነ ፣ እግዚአብሔር አይደሰትም አይቆጣም መባል አለበት። እና ምንም ስጦታዎች አይመጡለትም፣ ምክንያቱም ይህ ማለት በተድላ ፍቅር ይሸነፋል ማለት ነው። እግዚአብሔር እንደ ሰው ድርጊት መልካም ወይም ክፉ ነው ብሎ ማሰብ አይመችም። እርሱ ቸር ነውና የሚረዳ ብቻ ነውና አይጎዳውም ሁልጊዜም አንድ እና ተመሳሳይ ነው። እኛ ቸር ስንሆን በምሳሌ ወደ እግዚአብሔር እንተባበራለን። ክፉ ስንሆን ግን ባለመመሳሰል ራሳችንን ከእግዚአብሔር እንለያለን። በበጎነት በመኖር ወደ እግዚአብሔር እንጸናለን፣ክፉ በመሆን ግን ጠላታችን እናደርገዋለን። የምንቆጣው በከንቱ ሳይሆን እግዚአብሔር በእኛ እንዲበራ በማይፈቅዱ ኃጢአቶች ላይ ሳይሆን ከሚያሠቃዩን አጋንንት ጋር ሲያስር በጸሎትና በምጽዋት የኃጢአት ይቅርታ ስንቀበል እግዚአብሔርን አከበርን ወይም ለውጠነዋል ማለት አይደለም። ይህም ማለት በበጎ ስራ እና ወደ እግዚአብሔር በመመለስ ኃጢአታችንን ፈውሰናል እናም አሁንም በእግዚአብሔር ቸርነት ለመሳተፍ ብቁ ሆነናል ማለት ነው። ፀሐይ ዓይናቸውን ካጡ ሰዎች እንደሚሸሸግ እግዚአብሔር ከኃጢአተኞች የሚርቀው ለዚህ ነው።
151. ፈሪሃ ነፍስ የሁሉን አምላክ ታውቃለች። እግዚአብሔርን መምሰል የእግዚአብሄርን ፈቃድ ከማድረግ ሌላ ምንም አይደለም። የእግዚአብሔር እውቀት ምቀኝነት የሌለበት መሆንን፣ በጎነትን፣ የዋህነትን፣ እንደ ኃይሉ ቸር፣ ወዳጃዊ ወዳጃዊ፣ የጠብ መንፈስ የሌለበት መሆን እና የእግዚአብሔርን ፈቃድ የሚያስደስት መሆንን ያካትታል።
152. የእግዚአብሔር እውቀት እና ፍርሃቱ የተፈጥሮን ስሜት ይፈውሳሉ። ነፍስ ግን እግዚአብሔርን ባለማወቅ ስትታጀብ በውስጧ ያሉት የማይፈወሱ ምኞቶች ይበሰብሳሉ። እንደ ጥንተ ምኞቶች እንዲሁ በኃጢአት መበስበስ ተችሏል፣ ምክንያቱም እግዚአብሔር ሳይሆን እውቀትንና ምክንያትን ወደ ሰዎች የላከ ነው።
153. እግዚአብሔር ሰውን በእውቀትና በምክንያት ሞላው፣ ፍላጎቶችንና የውዴታ ኃጢአትን ለማንጻት እና ሟች የሆነውን በቸርነቱ ወደማይጠፋው ይለውጠዋል።
154. በንፁህ እና እግዚአብሄርን በሚወድ ነፍስ ውስጥ ያለው አእምሮ ያልተወለደውን፣ የማይታየውን እና የማይነገርውን እግዚአብሔር በእውነት ያስባል፣ እርሱም ንፁህ ልበ ንፁህ ብቻ ነው።
155. የሰው የማይበሰብስ ፣የበጎነት እና የድነት አክሊል የሚያጠቃልለው መከራን በጸጋ እና በምስጋና በመቋቋም ነው። እና ቁጣን ፣ ምላስን ፣ ሆድን እና የተድላ ፍላጎትን መግታት ለነፍስ ትልቅ እገዛ ነው።
156. አለም በእግዚአብሄር መግቢነት ትፀናለች፣ እናም መግቦት የሌለበት ቦታ የለም። መቻል ደግሞ ዓለም ያቀፈችበትን ፍጥረት የፈጠረ እና ያለው ሁሉ ፈጣሪና ጌታ የሆነ ራሱን የቻለ የእግዚአብሔር ቃል ነው። ቁስ አካሉ ያለ ጥንቁቅ የቃሉ ሃይል ማስጌጥ አይቻልም ይህም የእግዚአብሔር መልክ፣ አእምሮ፣ ጥበብ እና መግቦት ነው።
157. ከሐሳብ የሚወለደው ክፉ ሥጋዊ ምኞት ከጨለማ ጋር የሚመሳሰል የፍትወት ሥር ነው። በክፉ ሥጋዊ ምኞት ሃሳብ ውስጥ የምትኖር ነፍስ ደግሞ እራሷን አታውቅም፣ እግዚአብሔር በሰው ውስጥ የፍስሃውን ነፍስ ስለማታውቅ ከሞት በኋላ የሚጠብቃትን ክፉ ነገር በሞኝነት ሳታስብ ወደ ኃጢአት ትጥላለች።
158. ክፋት እና ክብርን መውደድ ታላቅ እና የማይድን በሽታ እና የነፍስ ውድመት ናቸው። ክፉን መመኘት መልካም ነገርን ወደ ማጣት ያመራል። መልካሙ ግን የሁሉን አምላክ ደስ የሚያሰኘውን ያለ ምቀኝነት በጎ ማድረግ ነው።
159. እግዚአብሔርን የሚቀበለው ሰው ብቻ ነው። በዚህ ሕያዋን ፍጡር ብቻ እግዚአብሔር በሌሊት በህልም፣ በቀንም በአእምሮ ይነጋገራል፣ እና በነገር ሁሉ የወደፊቱን መልካም ነገር ለሚበቁ ሰዎች ያስታውቃል እና ይተነብያል።
160. ለሚያምኑ እና እግዚአብሔርን ለመረዳት ለሚፈልጉ ምንም የሚከብድ ነገር የለም። ማየት ከፈለግህ በቃሉ የነበረውንና የሆነውን ሁሉ ውበትና መግቦት ተመልከት። ይህ ሁሉ ደግሞ ለሰው ነው።
161. ቅዱሳን ከክፋትና ከኃጢአት የጸዳ ሰው ይባላል። ስለዚህ በሰው ላይ ክፋት የሌለበት ትልቅ የነፍስ እድገት እና እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝ ነው።
162. ስሙ ከብዙዎች መካከል አንድን ሰው የሚለይ ምልክት ነው። ስለዚህም ነው እግዚአብሔር አንድና አንድ ሆኖ ሌላ ስም አለው ብሎ ማሰብ ሞኝነት ነው። ለዚህ ስም – እግዚአብሔር – መጀመሪያ የሌለውን ሁሉን ለሰው የፈጠረውን ሰይሟል።
163. ክፉ ሥራ እንደምትሠራ ባወቅህ ጊዜ በመልካም ተስፋ ከነፍስህ ቁረጥ። እግዚአብሔር ጻድቅና ሰውን የሚወድ ነውና።
164. ሰው እግዚአብሔርን ያውቃል፣ እና ሁልጊዜ ከእሱ ጋር የማይነጣጠሉ መሆን የሚፈልገውን እግዚአብሔር ያውቃል። እናም ያ ሰው በሁሉም ነገር መልካም የሆነ እና ተድላን መውደድን ሁሉ የሚያሸንፍ ሰው ከእግዚአብሄር የማይለየው ጥቂቶች ስላሉት ሳይሆን በራሱ ፈቃድ እና በመቆየቱ ነው።
165. ለሚበድሉአችሁ መልካም አድርጉ፤ እግዚአብሔርም ወዳጅህ ይሆናል። ጠላትህን በማንም ፊት አትስደብ: ፍቅር፣ በጎነት፣ ትዕግስት፣ ጽናት ይኑረው። ይህ የእግዚአብሔር እውቀት ነውና በትህትና እና በመሳሰሉት ስራዎች እግዚአብሔርን መምሰል ነው። እነዚህም የማንም ሰዎች ብቻ አይደሉም፣ ነገር ግን የምክንያታዊ ነፍስ ሥራዎች ናቸው።
166. በጣም ቀላል የሆኑት እንዲያውቁ ቡቃያዎችን እና ቅጠላ ቅጠሎችን በንጹሕ አኒሜሽን ለመጥራት ስለሚደፍሩ ሰዎች የተለየ ምዕራፍ ጽፌ ነበር። ዕፅዋት ተፈጥሯዊ ሕይወት አላቸው፣ ነገር ግን ነፍስ የላቸውም። ሰው ትክክለኛ እና የመማር ችሎታ ስላለው ምክንያታዊ ፍጡር ይባላል። በእነሱ ውስጥ እስትንፋስ እና ነፍስ ስላለ ሌሎች የምድር እና የአየር ፍጥረታት ድምጽ አላቸው፤ እና ሁሉም ያድጋሉ እና ይቀንሳሉ ምክንያቱም ይኖራሉ እና ያድጋሉ ፣ ግን ሁሉም ነፍስ የላቸውም። አራት ዓይነት ፍጥረታት አሉ። አንዳንዶቹ የማይሞቱ እና ሕያው ናቸው፣ ማለትም፣ መላእክት፤ ሌሎች አእምሮ፣ ነፍስ እና እስትንፋስ አላቸው፣ ማለትም፣ ወንዶች፤ ሌሎች እስትንፋስ እና ነፍስ አላቸው፣ ማለትም እንስሳት፤ ሌሎችም ሕይወት ብቻ አላቸው እርሱም ዕፅዋት: በእጽዋት ውስጥ ሕይወት ብቻ አለ፣ እና በእነሱ ውስጥ ነፍስ የለም፣ እስትንፋስ የለም፣ አእምሮ የለም፣ የማይሞትም የለም። እና ሌሎቹ ሁሉ ያለ ህይወት ሊኖሩ አይችሉም። እና እያንዳንዱ የሰው ነፍስ ሁል ጊዜ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ይንቀሳቀሳል።
167. የአንዳንድ ጣፋጭነት ህልም (ምናብ) ሲቀበሉ፣ እንዳይማርክ እራስዎን ይመልከቱ፤ እና ያንን ህልም ትንሽ ወደ ጎን በመተው ሞትን አስታውሱ እና ያ የጣፋጭነት ቅዠት በአንተ ውስጥ ሲሸነፍ ማየት የተሻለ እንደሆነ አስብ።
168. በመወለድ ውስጥ ራሱ ምኞት እንዳለ ሁሉ በህይወት ውስጥ የሚሆነውም ለመበስበስ የተጋለጠ ስለሆነ በፍትወትም ውስጥ ኃጢአት አለ። ነገር ግን "እግዚአብሔር ኃጢአትን ያነሳው አልነበረምን?" አትበል። እንደዚህ የሚናገሩት ያለ ስሜትና ስንፍና ይናገራሉ። እነዚህ የተፈጥሮ ስሜቶች ስለሆኑ እግዚአብሔር ተፈጥሮን ማፈን ተገቢ አይደለም። ለጥቅማችን እግዚአብሔር የሰውን ኃጢአት አእምሮን፣ እውቀትንና አእምሮን በመስጠት በጎነትን የመለየት ችሎታን ቆርጦ ኃጢአትን እንዴት እንደሚጎዳን አይተን ከእርሱ እንሸሸዋለን። ሰነፍ ሰው ግን ኃጢአትን በመከተል ይመካል፤ በመረብም እንደተያዘ በእርሱ ይሸነፋል፤ ራሱንም ይሸፈናል፤ ፈጽሞ ሊካድ ወይም ሊያይና ሊያውቅ አይችልም፤ በእግዚአብሔር ፊት ሁሉን ለማዳንና እንዲመስል በሰው ጸጋ የፈጠረው።
169. ሟች ራሱን ይጠላል፣ ምክንያቱም መሞቱን አስቀድሞ አይቷል። የማይሞተውም መልካም ነውና እግዚአብሔርን ከመፍራት ወደ ቀናች ነፍስ ይጣመራል። ሟች ግን ክፉ ስለሆነ ከሞኝ እና ምስኪን ነፍስ ጋር ይጣመራል።
170. በአመስጋኝነት ወደ መኝታህ ስትመለስ፣ በራስህ ላይ የእግዚአብሔርን ጥቅምና መግቦት በማሰላሰል፣ በመልካም ሀሳቦች የተሞላ እና እንዲያውም አስደሳች፣ ያኔ የአካል እንቅልፍህ የነፍስ መንፈሳዊ ንቃት ይሆናል፣ እና የዐይን ሽፋኖቻችሁ መዘጋት እውነተኛ የእግዚአብሔር ራእይ ይሆናል፣ እናም ዝምታህ በበጎ ነገር የተሞላ፣ በፍጹም ነፍስህ እና በሙሉ ሀይልህ ክብርን የሁሉ አምላክ ይሆናል። በሰው ላይ ኃጢአት በማይኖርበት ጊዜ ምስጋና ራሱ ከማንኛውም ውድ መስዋዕት በላይ እግዚአብሔርን ያስደስታል። ለእርሱ ከዘላለም እስከ ዘላለም ክብር ይሁን። አሜን።
የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) ምዕራፎች ማውጫና ቀጣይ ንባብ
- 📚 ሙሉ የመጽሐፉ ማውጫ (ሁሉም 50 ድርሳናት)፦ «ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) — ሙሉ ማውጫና ሥነ-መለኮታዊ መመሪያ
- ➡️ ቀጣዩ ድርሳን (2/50)፦ ቅዱስ ማርቆስ መናኝ — እግዚአብሔር ያደረበት የቅዱስ አባታችን የማርቆስ መናኝ ስለ መንፈሳዊ ሕግ የተጻፉ 200 ምዕራፎች
- 🕊️ ተዛማጅ መንፈሳዊ መጽሐፍ፦ የመንፈሳዊ መንገደኛ ልባዊ ትረካዎች ለመንፈሳዊ አባቱ (ስለ ኢየሱስ ጸሎት)
📱 የዘወትር የጸሎት ሕይወትዎን በ Pray.ee መተግበሪያ ያጠናክሩ፦ የቅዱሳን አበውን ትምህርቶችና የኢየሱስን ጸሎት በየዕለቱ በሥርዓት ለመለማመድ ነጻውን የ Pray.ee የጸሎት መተግበሪያ ከ Google Play ያውርዱ። መተግበሪያው የ40 ቀን የጸሎት ቆጣሪ (40-day prayer tracker)፣ ዕለታዊ የጸሎት ማስታወሻ (daily reminders) እና ያለ ኢንተርኔትና ያለ ማስታወቂያ ለማታ ንባብ ምቹ በሆነ የጨለማ ገጽታ (Dark Mode) የቅዱሳን አበውን ጽሑፎች የማንበብ አገልግሎት ይሰጣል።
ሥነ-መለኮታዊና መንፈሳዊ ማስታወሻ፦ የቅዱስ እንጦንስ ታላቁ ትምህርትና ንቃተ ልቡና (Nepsis)
በ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) መድብል ውስጥ የሚገኘው የቅዱስ እንጦንስ ታላቁ ትምህርት ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ገዳማዊ ትውፊት — በተለይም ከመጽሐፈ መነኮሳት (ማር ይስሐቅ፣ ፊልክስዩስ እና አረጋዊ መንፈሳዊ) ጋር ጥልቅ መንፈሳዊ አንድነት አለው። ዋናው ዓላማው ንቃተ ልቡና (Nepsis) ማለትም አእምሮንና ልብን ከክፉ ሐሳቦች መጠበቅ፣ በትሕትናና በንስሐ መመላለስ፣ እንዲሁም «ጌታ ሆይ ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ» በሚለው የልብ ጸሎት ከእግዚአብሔር ጸጋ ጋር መዋሐድ ነው።
የአበው መንፈሳዊ ጥንቃቄ፦ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቅዱሳን አባቶች ጸሎትን እንደ አስማታዊ ቃል (magical mantra) ወይም ያለ ንስሐና ያለ ትሕትና በራስ ጥበብ ብቻ እንደሚፈጸም ሥጋዊ ልምምድ ከመቁጠር አጥብቀው ያስጠነቅቃሉ። እውነተኛ ጸሎት የሕያው እግዚአብሔርና የሰው ነፍስ የፍቅር ግንኙነት ስለሆነ ከምስጢረ ንስሐ፣ ከቅዱስ ቁርባን፣ ከትሕትናና ከባልንጀራ ፍቅር ጋር ተያይዞ ሊፈጸም ይገባል።
ተደጋግመው የሚጠየቁ ጥያቄዎች (FAQ)
ይህ የቅዱስ እንጦንስ ታላቁ ድርሳን በ«ፊሎካሊያ» ውስጥ ምን ያስተምራል?
ይህ የቅዱስ እንጦንስ ታላቁ ድርሳን («የቅዱስ አባታችን የታላቁ እንጦንስ 170 ምዕራፎች፦ ስለ ሰው ጠባይና ስለ በጎ መንፈሳዊ ሕይወት የተሰጡ ትምህርቶች») የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) ዋና ክፍል ሲሆን፣ ስለ መንፈሳዊ ንቃተ ልቡና (Nepsis)፣ ከክፉ ሐሳቦችና ከፍትወታት ስለ መንጻት፣ ስለ ትሕትናና ስለ ዘወትር ጸሎት የሚያስተምር የአበው መመሪያ ነው።
ምእመናን የ«ፊሎካሊያ» ትምህርቶችን በዕለት ተዕለት ሕይወታቸው እንዴት ሊተገብሩ ይችላሉ?
ምእመናን በንስሐ፣ በትሕትና፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን በማንበብና «ጌታ ሆይ ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ» የሚለውን የኢየሱስ ጸሎት በሰላምና በትኩረት በመጸለይ የቅዱሳን አበውን ምክር በሕይወታቸው መተግበር ይችላሉ።
ሙሉውን የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) 50 ድርሳናት በአማርኛ የት ማግኘት ይቻላል?
ሁሉንም 50 የ«ፊሎካሊያ» ምዕራፎችና የቅዱሳን አበው ድርሳናት በ Pray.ee ድረ-ገጽ በሚገኘው ሙሉ የአማርኛ ማውጫ (/am/filokaliya-fikre-senay-mulu-metsihaf-mawcha/) እንዲሁም በነጻው የ Pray.ee የሞባይል መተግበሪያ ላይ በነጻ ማንበብ ይችላሉ።