ቅዱስ ኒኬታስ ስቴታቶስ — የዚያው የቅዱስ ኒኬታስ ሦስተኛው መቶ ምዕራፎች፦ ስለ ፍቅርና ስለ ሕይወት ፍጽምና
📖 ከመጽሐፉ የተወሰደ፦ «ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) — ሙሉ የመጽሐፉ ማውጫና የቅዱሳን አበው ትምህርቶች | ክፍል፦ ፊሎካሊያ — ቅጽ ፭ (Volume V) | ቅዱስ አባት፦ ቅዱስ ኒኬታስ ስቴታቶስ | ድርሳን 36 ከ 50
የዚያው የቅዱስ ኒኬታስ ሦስተኛው መቶ ምዕራፎች፦ ስለ ፍቅርና ስለ ሕይወት ፍጽምና
1. እግዚአብሔር ከመጥፎ ምኞት የፀዳ፣ ከአእምሮ ሁሉ በላይ ብርሃንና ከመጥፎ ምኞት የፀዳ ንፁህ የሆነ የመልካም ብርሃን ምንጭ ነው። እርሱ ጥበብ፣ ቃልና እውቀት፣ የጥበብና የእውቀት ቃል ሰጪ ነው። ለንጽህና ሲባል እነዚህ ስጦታዎች በተሰጡአቸው እና በተገለጡባቸው፣ እርሱ እንደ ምሳሌው ይኖራል፤ ስለዚህም ነው፡ “በእግዚአብሔር መንፈስ የሚመሩ ሁሉ የእግዚአብሔር ልጆች ናቸው” (ሮሜ 8፡14) ተብሎ እንደ ተጻፈ በመንፈስ ቅዱስ ስለሚመሩ በግልጽ የእግዚአብሔር ልጆች ይሆናሉ።
2. በመንፈሳዊ ሥራ ከሥጋና ከመንፈስ እድፍ ሁሉ ራሳቸውን ያነጹ በመንፈስ ስጦታዎች የማይጠፋው ባሕርይ መቀበያ ሆነዋል። ይህንንም ካገኙ በኋላ በጸጥታ እና በልብ ሰላም በሚሞላው ጥሩ ብርሃን ተሞልተዋል፤ ጥሩ ቃላትን ይናገራሉ፣ የእግዚአብሔርም ጥበብ ከከንፈሮቻቸው መለኮታዊ እና የሰውን ነገር በማወቅ ፈሰሰ ቃላቸውም የመንፈስን ጥልቀት በግልፅ ይናገራል። "በእነዚህ ላይ ምንም ህግ የለም" (ገላ 5: 23) ከእግዚአብሔር ጋር የተዋሃዱ እና ለጥሩ ለውጥ የተለወጡ ስለሆኑ።
3. በትጋት ወደ እግዚአብሔር የሚመለስ ሁሉ በነፍስና በሥጋ ምግባራት የምስሉ አሻራ ይሆናል። በእግዚአብሔር ያርፋል እግዚአብሔርም በእርሱ ያርፋል። ስለዚህም ነው በእርሱ -የታየው -የመለኮት በረከት በመንፈስ ስጦታዎች ባለ ጠግነት እና ልጅነት አምላክ የሆነው። እግዚአብሔርም የፍጹምነቱ ምሥጢር ነው።
4. ማንም ባለማወቅ ሰው በእግዚአብሔር መልክ እንደ ሰውነቱ አሠራር ተፈጠረ አይበል። በእርሱ ውስጥ ያለው የእግዚአብሔር መልክ አካል ወደ ታች የታጠፈ የማይገርመው የመንፈስ ባሕርይ ነው። እንዲሁም ከፍጡራንና ከጽኑነቱ በላይ የሚቀረውን፣ ገደብ የለሽ እና አካል የለሽ፣ ያለ መለያየት፣ ከቁም ነገርና ከቃል በላይ፣ የማይዳሰስ፣ የማይቈጠር፣ የማይታይ፣ የማይሞት፣ የማይጨበጥ፣ የማይገባን፣ ለእኛ የማይገባን መለኮታዊ ባሕርይ መግረዝ አትችልም። እንደዚሁ፣ እግዚአብሔር የሰጠን ኖቲክ ተፈጥሮ የማይገረዝ፣ ግዑዝ ነው፣ በራሱ ጠንካራነት የለውም። የማይታይ፣ የማይዳሰስ፣ የማይይዘው፣ እና የማይሞት እና ሁል ጊዜም ያለው የክብሩ ምሳሌ ነው።
5. የመጀመሪያው አእምሮ የሁሉም ንጉሥ የሆነው እግዚአብሔር ነው፣ በእርሱ ውስጥ የሚሠራ ቃል ያለው፣ ሁልጊዜም ከመንፈስ ጋር የሚኖር፣ ተፈጥሮውም የማይከፋፈል ስለሆነ ከቃሉ ወይም ከመንፈሱ ውጭ ፈጽሞ የለም። እና ግን ከነሱ ጋር አይዋሃድም፣ ምክንያቱም እነሱ የተለያዩ ሃይፖስታሶች ናቸው። ለዚህም ነው እግዚአብሔር በተፈጥሮው ቃሉን እንደ ማንነቱ ያመነጨው ራሱን ከፋፍሎ ሳይከፋፈል ይኖራል። ከአብ የሚወጣ መንፈስ ያለ ጅምር አብሮ መኖር ከሚለው ቃል ጋር ተመሳሳይ ነው። ቃሉም ከአፈጠረው አልተለየም። በሁለቱም የማይነጣጠሉም አንድ ተፈጥሮ አለና ምንም እንኳን በሃይፖስታዞች ልዩነት በአካል ተከፋፍሎ በሥላሴ አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ እየተዘመረ ነው። እና መቼም አንድ ተፈጥሮ እና አንድ አምላክ ሆነው አብረው ከሚኖረው ማንነት እና ተፈጥሮ አልተለዩም። እንግዲህ የሥላሴን ልዩና ልዩ የሆነን የተፈጥሮን መልክ ተመልከቱ፥ ሰውም እንደ እርሱ ተፈጠረ እንጂ በሚታይ ምስል እንዳልሆነ እወቁ፥ ለሚሞተውም ለሚጠፋው ሳይሆን ለሚሞተው እንጂ ለሚሞተው አይደለም።
6. እግዚአብሔር በጥበብ ከፍጡራን ሁሉ የላቀ አዋቂ ነው። ያልተከፋፈለውን ቃል በማፍለቅ፣ ፍጥረታትን ሁሉ በኃይሉ እንዲደግፍ፣ መንፈስ ቅዱስን ከራሱ ይልካል፣ እና እርሱ ራሱ ከሁሉም ነገር ውጭ እና በሁሉም ነገር ይኖራል። በተመሳሳይም ሰው በመለኮታዊ ተፈጥሮው ተካፋይ ነው፣ ምስሉ በኖቲክ፣ በአካል በሌለው እና በማይሞት ነፍስ በኩል። ከራሱ ማንነት የሚመነጨው የተፈጥሮ ቃልን የሚያመነጨው የማሰብ ችሎታ ሲኖረው የሰውነት ሃይል ሁሉ የሚጠበቅበት ከቁስ አካል ውጭ እና ከቁስ አካል እና ከሚታዩ ሃይሎች ውስጥ ነው። የፈጠረውም በሃይማኖቱ ማለትም በቃልና በመንፈስ ያልተከፋፈለ እንደሆነ ሁሉ ሰውም እንደ ነፍስ በአእምሮና በቃል አንድ ባሕርይና ማንነት ያለው ቃል ያልተከፋፈለ እንጂ በሥጋ ያልተገረዘ ነው።
7. እግዚአብሔር ባለሦስትዮሽ ነው፣ እናም በአብ፣ በወልድ እና በመንፈስ ቅዱስ ይመለካል። በአምሳሉ የፈጠረው በሰውም ውስጥ ሦስት ክፍሎች አሉ፡ ነፍስ፣ አእምሮና ቃል ሁሉን ከምንም የፈጠረውን እርሱን የሚያመልኩት አምላክ ነው። በተፈጥሮው ከእግዚአብሄር ጋር አብሮ የሚኖር እና የሚስማማው ደግሞ በባህሪው ከአምሳሉ ጋር ተፈጥሮአዊ እና ጠቃሚ ነው። ከዚህ በመነሳት በውስጣችን ያለውን በምስሉ እና ለምን የእግዚአብሔር አምሳል መሆናችንን ታያላችሁ ምንም እንኳን ለመበስበስ ተገዢ ብንሆንም።
8. የእግዚአብሔር መልክ አንድ ነገር ነው በምስሉ የምናየው ደግሞ ሌላ ነው። የእግዚአብሔር መልክ መንፈሳዊ ነፍስ፣ አእምሮና ቃል፣ አንድ የማይከፋፈል ተፈጥሮ ነው። በምስሉ ላይ የምናየው ገዥ፣ ንጉሣዊ እና እራስን የያዙ ናቸው። እንዲሁ ደግሞ የአስተሳሰብ ክብር አንድ ነገር ነው እና የማሰብ ክብር ሌላ ነው፤ እና አንድ ነገር እንደ እግዚአብሔር መልክ ያለው ነው፣ ሌላኛው ደግሞ ምሳሌው ነው። የእውቀት ክብር ወደ ላይ የሚመራ፣ ሁልጊዜ ወደ ላይ የሚንቀሳቀስ፣ የተሳለ፣ ንጹህ፣ ጥበበኛ፣ ምክንያታዊ፣ የማይሞት ነው። የማሰብ ችሎታው ደግሞ ምክንያታዊ፣ ንጉሣዊ፣ ገዥና ገዢ ነው። እንደ እግዚአብሔር አምሳያ የሆነው፣ በነፍስ ውስጥ፣ በአእምሮ እና በቃሉ ውስጥ ያለው፣ እንደ ሃይፖስታሲስ እና አንድ ባሕርይ ያለው፣ ያልተከፋፈለ እና የማይነጣጠል፣ አንድ ነው፤ ነፍስ አካል አልባ፣ የማይሞት፣ መለኮታዊ እና ኖቲክ አእምሮ እና ንግግር አላት። ሁሉም ጠቃሚ፣ አብሮ መኖር፣ የማይነጣጠሉ እና የማይነጣጠሉ ናቸው። በምስሉም ያለው ጻድቅ፣ እውነተኛው፣ መሐሪ፣ አዛኝ እና ሰውን የሚወድ ነው። በእነሱ ውስጥ፣ ስለዚህ ይሠራሉ እና ይጠበቃሉ፤ በእነሱ ውስጥ በምስሉ እና በምስሉ ምን እንደሚመስሉ በግልፅ ይታያል።
9. ምክንያታዊው ነፍስ በሶስት ሀይሎች የተከፈለ እና በሁለት አቅጣጫዎች የሚሰራ ሲሆን አንደኛው ምክንያታዊ ሲሆን ሌላኛው ደግሞ ተገብሮ ነው። ምክንያታዊው፣ በፈጠረው በእርሱ አምሳል፣ የማይይዘው፣ የማይታይ እና በስሜት ህዋሳት አይገለጽም፤ ከውስጥም ከውጭም ነው። ስለዚህ በተፈጥሮ ከኖቲክ እና መለኮታዊ ሀይሎች ጋር አንድ ሆና፣ በቅዱስ ማሰላሰል እና በመለኮታዊ ባህሪዋ ወደ እግዚአብሔር ትመለሳለች። ነገር ግን ተገብሮ አቅጣጫው በስሜት ህዋሳት ተከፋፍሎ በስሜትና በማጽናናት ስር ይወድቃል። በዚህ አቅጣጫ ከሚመገበው እና ከማደግ ላይ ካለው ተፈጥሮ ጋር ይጣመራል እና አየር፣ ቅዝቃዜ፣ ሙቀት እና ምግብ ለኑሮ፣ ለህይወት፣ ለእድገት እና ለጤንነት ይቀበላል። ለዛም ነው እንደነሱ የሚቀያየረው አንዳንዴም ምክንያታዊነት በጎደለው መልኩ መጥፎ ስጋዊ ፍላጎትን ይመኛል ከተፈጥሮ እንቅስቃሴ ያፈነግጣል። እና አንዳንድ ጊዜ ትበሳጫለች፣ ምክንያታዊ ባልሆነ ቁጣ ትወሰዳለች፤ ረሃብ እና ጥማት ሊሰማዎት ይችላል፣ ሊያዝኑ፣ ህመም ሊሰቃዩ እና በተቃራኒው ደስታ ይሰማዎታል። ስለዚህ ነፍስ አንዳንድ ጊዜ መጽናኛን ትደሰታለች እና ሌላ ጊዜ መከራን ትታገሳለች፤ ለዚያም ነው ይህ አቅጣጫ በፍትወት ስለተሠቃየች ተሳፋሪ ተብሎ ይጠራል። የሚሞተው በሕይወት ቃል ሲበላና የሚሻለው ሲሸነፍ፣ “የኢየሱስ ሕይወት በሚሞት ሥጋችን ይገለጣል” (2ኛ ቆሮ 4፡11)፣ በእኛ ውስጥ ከክፉ ምኞት የጸዳ ሕይወትን የሚሰጥ የንጽሕና መሞትን ይፈጥራል፣ በመንፈስም መምጣት የማይሞት የማይጠፋ ነው።
10. የሁሉ ነገር ፈጣሪ፣ ሁሉንም ነገር ከምንም ከመፍጠሩ በፊት፣ በራሱ ውስጥ፣ የዘመናት ንጉስ እና አርቆ አሳቢ፣ የፍጥረት ሁሉ እውቀት፣ ተፈጥሮ እና ቃል ነበረው። በአምሳሉ የፈጠረው የሰው ልጅ በፍጥረት ላይ ንጉሥ እንዲሆን ቃሉን፣ ተፈጥሮውንና ዕውቀትን በእርሱ ውስጥ ነበረው። ከመሬት ውስጥ ደረቅ፣ ቅዝቃዜ እና እርጥብ ለፈጠራው ተወስደዋል፤ የደም ሙቀት እና እርጥበት ከአየር እና ከእሳት ተወስዷል፤ የአክቱ እርጥብ እና ቅዝቃዜ፣ የውሃው፤ ከአትክልት ስፍራዎች፣ አትክልቶች፤ የእንስሳት-አትክልት፣ ህያውነት፤ ምክንያታዊ ያልሆኑ እንስሳት፣ ምን ሊሆን ይችላል፤ የመላእክት፣ ልቡናዊ እና ምክንያታዊ፤ እግዚአብሔርም በአእምሮ እና በቃሉ እና በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የምትታየውን መንፈሳዊ፣ አካል የማትሞት እና የማትሞት ነፍስ በነፍስና በሕይወቷ ነፍስ ነፈሰበት።
11. እግዚአብሔር በአርአያውና በአምሳሉ ፈጠረን፥ ምሳሌውም በታላቅነትና በእውቀት ተገልጧል፡- “ታላቅነቱ ሰማያትን ከደነ፥ ምድርም ከክብሩ ተሞልታለች።” (ሐ 3፡3)። የእግዚአብሔርም ታላቅነት ጽድቅ፣ ቅድስና እና እውነት ነው፡- “አቤቱ አንተ ኃያል ነህ እውነትህም በዙሪያህ ነው” (መዝ 88፡9) እንዳለ። ደግሞም: "እግዚአብሔር ጻድቅ እና ቅዱስ ነው።" በጽድቅና በበጎነት እግዚአብሔር መልካምና ቅን ነው በጥበብና በእውቀት ቃል በእርሱ ውስጥ ባለው እውቀት ቃል፤ ስለዚህም ነው እርሱ ራሱ፡- “የሰማዩ አባታችሁ ፍጹም እንደ ሆነ ፍጹማን ሁኑ” (ማቴ። 5፡48) እንዳለው ጥበብና ቃል፣ ቅድስናና ፍጹምነት የተባለው። ደግሞም: "እኔ ቅዱስ ነኝና ቅዱሳን ሁኑ።" እርሱ ደግሞ በትሕትናና በየዋህነት ቅዱስ ነው፤ ስለዚህም ነው፡- ከእኔ ተማሩ፥ እኔ የዋህ በልቤም ትሑት ነኝና፥ ለነፍሳችሁም ዕረፍት ታገኛላችሁ (ማቴ 11፡29) ያለው።
12. አእምሮአችን የእግዚአብሔር አምሳል ነውና ስለዚህ በራሱ ሲቀር ከክብሩም በማይርቅበት ጊዜ ለእግዚአብሔር የሚገባውን ነገር አለው። በእግዚአብሔር ጸንቶ ለመኖር እና ጅማሬ ካለው እና ለሚኖረው ከእርሱ ጋር አንድ ለመሆን ይጥራል እና በተፈጥሮ ባህሪያቱ እና ፍላጎቱ ወደ እርሱ ይመለሳል፣ በየዋህነት እና ቀላልነት ለሰው ፍቅር። ስለዚህም እርሱ ራሱ ቃሉን እንደ ሌላ የነፍስ ሰማይ አድርጎ እየፈጠረ ዘሩን በማደስ በጎ ምግባራትን በትዕግሥት ያጸናቸዋል እና በከንፈሩ እስትንፋስ ሕያው ያደርጋቸዋል፣ የሚያጠፋ ምኞትንም ይቃወማሉ። ስለዚህም ፈጣሪ አምላክን በመምሰል የኖቲክ ፍጥረታትን ፈጣሪ ሆኖ ከላይ ሆኖ “የከበረውን ከርኩሰት ብታወጣ እንደ አፌ ትሆናለህ” የሚለውን ቃል በግልጽ ይሰማል።
13. በአእምሮ ተፈጥሮዊ እንቅስቃሴ ውስጥ እና በቃሉ ክብር የሚኖር ሰው ከቁስ ንፁህ ይሆናል እናም እራሱን በየዋህነት ፣በአስተሳሰብ ፣በፍቅር እና በምሕረት ያጌጠ እና በመንፈስ ቅዱስ ብርሃን ያበራል። ከፍ ያሉ ራእዮችን እያየን፣ የተደበቀውን የእግዚአብሔርን ምስጢር እወቅ። እና በጥበብ ቃል ያገለግላል፣ መልካምን በመውደድ፣ እርሱን መስማት የሚችሉትን፣ መክሊትን ለራሱ ብቻ ሳይሆን ለጎረቤቶቹም ጣፋጭነቱን ይሰጣል።
14. በራሱ ውስጥ መልካሙን ከክፉዎች በላይ ያስቀመጠ እና መልካሙን ከክፉዎች ተጽእኖ ነፃ ያደረገ፣ ምንም እንኳን በሰውነት ውስጥ በሰው መካከል የሚኖር ቢሆንም በኖቲክ መናፍስት መካከል ማደሪያውን በትኩረት አገኘ።
15. የሊቃውንቱን አገልግሎት ለአንድ ክብርና ለአንድ ባሕርይ ያስገዛ ፍጥረትን ሁሉ ለእግዚአብሔር ያስገዛ፣የተለያየውን አንድ ያደረገ፣ሁሉንም ያረጋጋል።
16. የኃይላችን ተፈጥሮ በራሱ ላይ እስካልተቃረበ ድረስ እና እስከተከፋፈለ ድረስ፣ ከተፈጥሮ በላይ የሆነ የእግዚአብሔር ስጦታዎች ተካፋዮች ልንሆን አንችልም። በእነሱ ውስጥ የማንሳተፍበት ጊዜ፣ የማሰብ ችሎታ ባለው የኖቲክ ሥራ ውስጥ፣ ከሰማያዊው መሠዊያ ቅዱስ ምሥጢራዊ ሥርዓት በጣም ርቀን እንገኛለን። ነገር ግን በቅዱሳን ፍልሚያ በታላቅ ቅንዓት ራሳችንን ከክፉ ክፋት ስናጸዳ በመንፈስም ኃይል በውስጣችን የተበተነውን በተለያየ አቅጣጫ አንድ አድርገን ከማይጠቅመው የእግዚአብሔር ዕቃ ተካፋዮች እንሆናለን። እግዚአብሔር፣ የማይሞተው ምሥጢር አስታዋሾች እና ካህናት።
17. "ሥጋ በመንፈስ ላይ መንፈስም በሥጋ ላይ ይመኛል" (ገላ 5፡17)። ሁለቱም የማይታረቅ ጦርነት ያካሂዳሉ፣ አንዱ ሌላውን አሸንፎ ለስልጣኑ ማስገዛት ይፈልጋል። አእምሮ ወደ ሰው ጉዳይ እና ፍላጎት እንዳዘነበለ ነፍስን የሚከፋፍለውን ይህ አለመግባባት አመጽ ፣ ዝንባሌ ፣ ሚዛን እና የእርስ በእርስ ፍልሚያ እንላለን።
18. በማያቋርጥ አስተሳሰብ እስከተለያየን ድረስ የሥጋም ሕግ በውስጣችን ተጠብቆና ተጠብቆ እስከተጠበቀ ድረስ በብዙ ክፍል ተከፋፍለን መለኮት አንድነት እስካልከለከለ ድረስ በአንድነቱ አልበለጽገንም። ነገር ግን ይህ ሁሉ ሟችነት በአንድነት ሃይል እና ከተፈጥሮ በላይ በሆነ መለያየት ሲጠፋ እና አእምሮው በብርሃን ብርሃን እና በጥበብ ፈጠራዎች ሲገለጥ እራሱ ይሆናል ያን ጊዜ ነፍስ በመለኮት ወደ አንድ ሙሉነት ተዋሕዳ ከብዙ ምግባራት ይልቅ አንድ ትሆናለች እና ከመለኮት አንድነት ጋር በመዋሃድ እግዚአብሔርን በመምሰል በቅንነት ይዋሃዳል። ይህ የነፍስ ጥንታዊ ሕገ መንግሥት እና የእኛ መታደስ ለበጎ ነው።
19. ጨካኝ ድንቁርና እና ጨለማ፣ በተፈጥሮው ከምንም በላይ የከፉ፣ ነፍስ ልትሰቃይ የምትችለው ነገር ነው። ጨለማን የሚፈጥር እና ነፍስን በብዙ ክፍሎች የሚከፋፍል እና ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን አንድነት የሚያፈርስ በውስጧ አይኑር። ይህ ሁሉ አንድ ላይ ምክንያታዊነት የጎደለው ነው፣ እናም መላውን ሰው ምክንያታዊ ያልሆነ እና ግድየለሽ ያደርገዋል። ድንቁርና በታላቅ ጥንካሬ ውስጥ ፈሰሰ እናም ለነፍስ የገሃነም ገሃነም ይሆናል፣ ይህም የሚሸፍነው፤ ከዚያም በውስጡ ሁሉም ድካም እና ህመም፣ ሀዘን እና ማልቀስ አለ። ነገር ግን መለኮታዊ እውቀት በብርሃን መፍሰስ ውስጥ ብሩህ እና ግዙፍ ነው፤ ነፍሳትን ብሩህ ያደርጋቸዋል፣ ከእግዚአብሔር ጋር ይመሳሰላሉ እና ሰላምን፣ ዝምታን እና ደስታን፣ በማይገለጽ ጥበብ እና ፍጹም ፍቅር ይሞላቸዋል።
20. የመለኮታዊ ብርሃን መምጣት ቀላል እና አንድ ነው፤ በውስጡ የሚካፈሉትን ነፍሳት ወደ ራሱ ሰብስቦ ከራሱ አንድነት ጋር ያዋህዳቸዋል፣ በራሱ ፍፁምነትም ያዘጋጃቸዋል፣ የአዕምሮውን እይታ ወደ ጥልቅ አምላክ ያነሳል፣ እና የታላላቅ ምስጢር ደቀ መዛሙርትና ደቀ መዛሙርት ያደርጋቸዋል። በመጨረሻም እራስህን በስራ ለማንጻት እመኝ እና በራስህ ውስጥ እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኘውን ስራ በግልፅ ታያለህ።
21. ወደ ንጹሐን ነፍሳት በማስተዋል የሚደርሰው የቀዳማዊው ብርሃን ብሩህነት ጥሩ እና ብሩህ ያደርጋቸዋል ብቻ ሳይሆን በተፈጥሮአዊ አስተሳሰብ ወደ ኖቲክ ሰማያት ይመራቸዋል። ይህ ደግሞ ለመለኮታዊ ተግባር ብቁ ስለሆኑ ብቻ አይደለም። በሰማያት ውስጥ እንኳን በማይገለጽ ጥበብ እና ምክንያታዊነት እስኪዋሃዱ እና በእርሱ አንድ እስኪሆኑ ድረስ እራሳቸውን ፍፁም ማድረጋቸውን ይቀጥላሉ እንጂ ብዙ አይደሉም።
22. ስሱ ክፋት ከኛ ጋር እንዳይቀላቀል በመጀመሪያ ራሳችንን ብናጸዳ ይሻለናል። ራሳቸውን ያነጹ ደግሞ ያበራሉ እና ሁልጊዜም ያበራሉ፣ ይህም በእግዚአብሔር በተሰወረው ጥበብ በምስጢር ይሟላል። ስለዚህም ቅዱስ የሆነውን ለውሾች እንዳንሰጥ ወይም የቃሉን ዕንቁ ነፍሳቸውን እየረገጠ ነፍሳቸውን እየረጩ እንዳይደበቁ ነፍሳቸውን እየረገጡ መስማት ለሚፈልጉና የተደበቀ ምሥጢራዊ ማስተዋልን ለሚሰጣቸው ቃል ሆኖ የሚያገለግለውንና የተደበቀውን ምሥጢራዊ ማስተዋል ለሚሰጣቸው ቃል ሆኖ የሚያገለግለውን በቅዱስ ስናስብ በቅድስና በማሰላሰል ልንደርስበት ምቹ ነው።
23. አንድ ሰው የነፍሱ ሙቀት ተስፋ በተሰጠው እምነት እና በእግዚአብሔር ፍቅር ውስጥ እንደሚሰፋ ሲመለከት፣ ነፍሱን ከምድር ላይ እና ከሚታየው ነገር ሁሉ የሚያነሳ እና በሰማይ ማደሪያውን የሚያዘጋጅለትን ክርስቶስን በራሱ ውስጥ እንደሚሸከም ይወቅ። ፴፭ እናም ልባችሁ በደስታና በድፍረት ተሞልቶ በማይነገር በእግዚአብሔር ነገር ውስጥ ለመሆን እየሻችሁ ስታዩ፣ መለኮታዊው መንፈስ በውስጡ እንደሚሰራ እወቁ። እናም የማሰብ ችሎታህ በማይገለጽ ብርሃን እንደተሞላ ከተሰማህ እና ጥበብን በደንብ መረዳት ስትጀምር፣ ከዚያም አፅናኙ ወደ ነፍስህ እንደመጣ እና በውስጡም የተደበቀውን የመንግሥተ ሰማያትን ሀብት ለመግለጥ በውስጡ እንዳለ እወቅ። ራስህንም እንደ እግዚአብሔር ቤተ መንግሥትና የመንፈስ ቅዱስ ማደሪያ አድርገህ ጠብቅ።
24. የተደበቀውን የመንፈስ ሀብት ለመጠበቅ እራስህን ከሰው ነገሮች ማራቅ አለብህ ይህ ደግሞ ጸጥታ ይባላል። እና ዝምታ ያበራል፣ በልብ ንፅህና እና በመደመር ጣፋጭነት፣ የበለጠ የጋለ የእግዚአብሔር ፍቅር። በዚህም ነፍስን ከስሜት ህዋሳት ነፃ አውጥታ የመልካም ስነ ምግባር ነፃነትን እንድትቀበል ያደርጋታል። ሥልጣናቸውን በመቀየር ወደ ቀድሞ ተፈጥሮአቸው በመመለስ አሮጌውን ሕገ መንግሥት በማደስ ክፋት በምንም መልኩ መልካሙን ሁሉ ፈጣሪውን ሊነቅፍ አይችልም፣ መልኩም ተቀይሯል ወደ መጥፎው እየሄደ ነው።
25. የተባረከ የዝምታ ጥበብ በትክክል ሲማር እና ሲኖር፣ ወደ ቅዱስ እና መለኮታዊ ፍጽምና ይመራል። ነገር ግን ማንም ሰው እንደዚህ ከፍታ ላይ ያልደረሰ እና ጸጥታን በፍፁምነት እንደሚይዝ የሚያስብ – ምንም እንኳን የኖቲክ ጸጥታን እንዴት በትክክል ማቆየት እንዳለበት ገና ባያውቅም – በእውነቱ እሱ ወደዚህ ከፍታ እስኪወጣ ድረስ ፣ ባልተገራ የስሜታዊነት ውስጣዊ ማዕበል የተነሳ ሊጠብቀው አይችልም። ሰውነቱ ብቻ በአራት ግድግዳዎች መካከል ወይም በዋሻ ውስጥ ተቀምጦ በተዘበራረቀ አእምሮ ተዳክሞ።
26. በንጽህና ጫፍ ላይ የደረሱ እና ወደ ትልቅ የጥበብ እና የማስተዋል ከፍታ ያደጉ ነፍሳት በማሰብ ወደ መልካም ምንጭ ከሚቀርቡት ኪሩቤል ጋር ይመሳሰላሉ። መለኮታዊ ነገሮችን የሚያሰላስል ሰው እንደሚለው ከዚያ በቀጥታ በመለኮቱ ያበራላቸው እንደ ኪሩቤል ኃይላት ትክክለኛውን የማሰላሰል ዜና ይቀበላሉ።
27. ከላይ ከነበሩት የመጀመሪያዎቹ ኃይላት መካከል አንዳንዶቹ በመለኮታዊ ነገሮች የበለጠ ግለት እና ፈጣኖች ናቸው እናም ያለማቋረጥ በእነሱ ይንቀሳቀሳሉ ፣ እና ሌሎች ደግሞ እንደ እግዚአብሔር ፣ የበለጠ ብልህ እና ጥበበኛ ናቸው። እና ይህ መለኮታዊ ልማድ ነው፡ ሁልጊዜ ወደ መለኮታዊ ነገሮች መንቀሳቀስ። ስለዚህ ደግሞ ወደ ንጽህና ጫፍ ላይ የደረሱ ነፍሳት ለመለኮታዊ ነገሮች የበለጠ ግለት ያላቸው እና ፈጣን፣ ጥበበኛ እና ብልህ እና ምሥጢራዊ ራዕዮችን የሚቀበሉ ናቸው። በጥንካሬያቸው እና በመለኮታዊ ልማዳቸው ወደ እግዚአብሔር የማያቋርጥ እንቅስቃሴ እና ፍጡር እና በእርሱ ውስጥ ያለ ምንም ማፈንገጥ የመኖር ባህሪያቸው ነው። እነዚያም ከእርሱ ጋር ተካፋዮች የሚሆኑበት መለኮታዊ ልማድ ያላቸው ለሌሎች ጸጋንና ብርሃንን በልግስና ይልካሉ።
28. እግዚአብሔር መንፈስ ነው የሁሉ ነገር የማያቋርጥ እንቅስቃሴ ምክንያት ነው። መናፍስትም ሁሉ በዚህ መንፈስ ይኖራሉ፣ ያለማቋረጥም ይቆማሉ፣ እናም ያለማቋረጥ ይንቀሳቀሳሉ። የእሱ እንቅስቃሴ የሚወሰነው ምን ያህል አስተዋይ ነገሮች በእሱ ላይ እንደሚጨመሩ እና ምን ያህል በቅዱስ ውጊያዎች እንደሚጸዳ ላይ ነው። በመለኮታዊ ፍቅር እርስ በርሳቸው እና ከመለኮት በሚመጣው የጸጋ ብርሃን ተካፋዮች ይሆናሉ እና በውስጣቸው የተደበቀውን የእግዚአብሔርን ምሥጢር ጥበብ ለሌሎች ያስተላልፋሉ፣ መልካም የሆነውን ይወዳሉ፣ ለዘለቄታው ለእግዚአብሔር ፍቅር ምስጋና ይሰጣሉ።
29. በእግዚአብሔር ውስጥ የሚቀሩ ነፍሳት ጽኑ ናቸው እናም በዙሪያው ይንቀሳቀሳሉ እናም ሀሳባቸውን ከምድራዊ ነገር ሁሉ ነፃ እስከ ወጡ ድረስ፤ ከራሳቸው ጋር ይዋጋሉ እና በቀጥታ ወደ ሰማይ የሚወስዳቸውን ቀላል ሰረገላ ሰሩ። እናም በዘንግ እና በክብ እንቅስቃሴ ምክንያት ዙሪያ በእግዚአብሔር ዙሪያ ያለማቋረጥ ይንቀሳቀሳሉ። ልክ እንደ ክበብ ሳይሄዱ ወይም ሳይፈነጩ ጸንተው ይቆማሉ እና ከስፍራቸው ወደ ዝቅተኛው የሰው ልጅ ግንዛቤ እና ማታለል ሊገቡ አይችሉም። ይህ የመረጋጋት ፍጹም ፍጻሜ ነው፤ መንፈሳዊ ዝምታን የሚጠብቁ እውነተኛ መነኮሳት የሚደርሱት ይኸው ነው፡ በመንቀሳቀስ፣ ጽኑ ሆነው፣ እና በመጽናት ወደ መለኮታዊ ነገሮች ይሄዳሉ። ይህ እስካልሆነ ድረስ፣ በምናስበው ፀጥታ ምክንያት፣ የማሰብ ችሎታችን ከምድራዊ ነገር እና ማታለል ያለፈ ሊሆን አይችልም።
30. በውስጣችን ያለውን ጥንታዊውን የቃሉን ውበት በፍጹም ትጋትና ቅንዓት መልሰን በመንፈስ መምጣት መልካም የእውቀትና የጥበብ ክፍል የሆነውን ከላይ ስንቀበል ያን ጊዜ ከሁሉ የላቀውን ጥበበኛ የሆነውን የፍጥረት ሁሉ ምንጭና ምክንያት በተፈጥሮ እናውቃለን። ያኔ ወደ ፍጡራን ገብቶ ያበላሻቸውን ኃጢአቶች በእኛ ውስጥ አይኖረንም። ፍጡር ከእግዚአብሔር ዘወር ብሎ በትዕቢተኛነት ከቀደመው ውበቱ ርቆ በጸጋ እግዚአብሔርን ከመምሰል በወደቀ ጊዜ ኃጢአት መጣባትና ምክንያታዊነት የጎደለው አደረገው።
31. ወደ እድገት ለሚሄዱ ሰዎች ብቸኛው እና የመጀመሪያ ዲግሪ በተግባራዊ ፍልስፍና የሚመጣው ያለውን ሁሉንም ነገር ማወቅ ነው። ሁለተኛው በተፈጥሮአዊ አስተሳሰብ የሚማረው የተደበቀውን የእግዚአብሔርን ምስጢር ማወቅ ነው። ሦስተኛው ደግሞ ከቀዳማዊ ብርሃን ጋር ያለው አንድነት እና በውስጡ መሟሟት ነው። በዚህ ውስጥ ሁሉም ጥበብ ወዳድ እድገት እና ማሰላሰል ጸጥ ይላል።
32. ሁሉም መናፍስት ወደ ውስጥ እና ወደ ራሳቸው እና ወደ እርሱ በእውነት በስላሴ ውስጥ ወደሚገኝ ይሰበሰባሉ፣ እናም ጎረቤቶቻቸውን በማብራት፣ መለኮታዊ ነገሮችን በድብቅ ያስተምሯቸዋል፣ እናም እንደ ንጹህ መናፍስት ፍፁም አድርገው፣ በሰማያዊ ጥበብ ከራሳቸው እና ከአንድነት ጋር አንድ ያደርጓቸዋል።
33. እግዚአብሔርን በጸጋ መምሰል በህይወት ውስጥ፣ የተቀደሰ መንፈሳዊ እና በእውነት መለኮታዊ ስርዓት ነው፣ ይህም የማይነገር የጥበብ ቃል የሚከበርበት እና በተቻለ መጠን፣ ለራሳቸው ዝግጁ ለሆኑት ይሰጣል። እግዚአብሔር በጸጋ እግዚአብሔርን መምሰል በጸጋ ሰጠ ለእምነት አንድነት። ስለዚህ አንዳንዶች እንደ ክብራቸው ንጽህና፣ በመለኮታዊ እውቀት ተካፋይ እንዲሆኑ እና እንደ እግዚአብሔር እንዲመስሉ፣ እናም በልጁ ወደ መለኮታዊ ነገሮች ባላቸው ከፍ ያለ እና መንፈሳዊ ዝንባሌ እንዲመስሉ። እናም፣ በጉዲፈቻ፣ በምድር ላይ ላሉት ሌሎች ሰዎች አምላክ ይሆናሉ። እና ሌሎችም በመለኮታዊ ቃል እና በተቀደሰ ህብረት በመንጻት በበጎነት ፍፁም ይሆናሉ እናም በእድገታቸው እና በማንፃታቸው ከእግዚአብሔር ጋር በጸጋ ይሳተፋሉ እና ከእግዚአብሔር ጋር አንድነት ይደርሳሉ። ስለዚህ ሁሉም በአንድነት ተዋህደው በፍቅር አንድነት ታቅፈው ከአንዱ አምላክ ጋር ያለማቋረጥ ይተባበሩ ዘንድ። ከፍጥረት ጀምሮ በራሳቸው ምንም ርኩስ ነገር የሌላቸው በጉዲፈቻ በአማልክት መካከል የመልካም ሥራ ምክንያት እግዚአብሔር በተፈጥሮው ይሆናል።
34. ቀናተኛ ሰው በመጀመሪያ የክፉ ሥራውን ጭቃ በከባድ እንባ ካላጠበና የክርስቶስን ትእዛዛት የተቀደሰ ሥርዓት ካልነካ፣ የምንችለውን ያህል እግዚአብሔርን መምሰል አይችልም። ያለበለዚያ የማይመረመር የእግዚአብሔር ንብረት ተካፋይ አይሆንም። በአእምሮው መለኮታዊውን ጣፋጭ ጣዕም ለመቅመስ የሚፈልግ ሰው ራሱን ከሁሉም ዓለማዊ ግንዛቤዎች መለየት አለበት፣ እና ሁልጊዜ በነፍሱ ውስጥ ለቅዱሳን የተዘጋጁትን እቃዎች የማሰላሰል ፍላጎት ይኖረዋል።
35. በታላቅ ንጽህና እና ለእግዚአብሔር ባለው ታላቅ ፍቅር የምናገኘውን የእግዚአብሔርን መምሰል ሳይለውጥ ለመጠበቅ ሁል ጊዜ እግዚአብሔርን በማስተዋል ልናስብበት ይገባል፣ ስለዚህም ነፍስ የማያቋርጥ የመረጋጋትን በጎነት፣ መንፈሳዊ፣ ትኩረትንና የማያቋርጥ ጸሎትን ትለምዳለች፣ መጽናትንና መጻሕፍትን አዘውትረን ማንበብ።
36. በውስጣችን የሚሠሩትን ኃይሎች እርስ በርስ ለማስታረቅ ብቻ ሳይሆን የአዕምሮ ጸጥታን ለማግኘት መሻትንም ሐሳቡን ጸጥ አድርገን መሻት አለብን። ከሰማይም በሚወርድ መለኮታዊ ጠል ቁስሉን ፈውሶ ልብን አድስ ከላይ ወደ እርሱ በሚሰብረው በመንፈስም በሚነደው እሳት።
37. በእግዚአብሔር ፍቅር ክፉኛ የቆሰለች እና የስጦታዎቹን ጣፋጭነት የቀመሰው ነፍስ በራሷ ሊቆይ ወይም በልማዳዊ ሁኔታዋ ልትቆይ እና ወደ ሰማይ ዕርገት ልትሄድ አትችልም። በመንፈስ ዕርገቱን በተጓዘ ቁጥር በፍላጎት እሳት ውስጥ እየነደደ፣ የጥልቁን ጥልቅ ምሥጢሩንም ታላቅነት እየተለማመደ ወደ ተባረከ ብርሃን ለመቅረብ፣ አእምሮው ወደ ተያዘበት፣ በልብ ደስታ ውስጥ ያለውን እንቅስቃሴ ለማቆም ይቸኩላል።
38. አንድ ሰው የመንፈስ ቅዱስ ተካፋይ ሆኖ መምጣቱን በሚያውቅ ተግባርና መዓዛ ሲያውቅ ሽታው በሰውነቱ ላይ እንኳ ሳይቀር እንዲሰራጭ ፣እንዲህ ያለው ሰው በተፈጥሮው ወሰን ውስጥ ሊቆይ አይችልም ፣ነገር ግን በልዑል ቀኝ እጅ መልካም ለውጥ ተለውጦ እንቅልፍን እና ምግብን ይረሳል ፣ሥጋን ይንቃል ፣እረፍትን ይንቃል ፣እናም ቀኑን ሙሉ ያለ ድካም እና ላብ ያለስጋት ያሳልፋል። ወይም ጥማት፣ ወይም እንቅልፍ፣ ወይም ሌላ። የእግዚአብሔር ፍቅር በማይታይ ሁኔታ በልቡ ሰፍኖ ሌሊቱን ሙሉ በእሳቱ ብርሃን ውስጥ ሲያድር ከሥጋዊ ተጋድሎ ጋር በመሆን የኖቲክ ሥራን ያከናውናል እና በማይሞተው በኖቲክ ገነት የአትክልት ስፍራዎች በማይሞት ድግስ እየተደሰተ ጳውሎስም ተይዞ ለሚታየው ፍቅር ያለው ሰው ሊሰማው የማይችለውን የማይናገሩ ቃላት ሰማ።
39. አካሉ በአስቄጥስ እሳት ሲነድና በእንባ ውሃ ሲጠጣ፣ በጉልበት አይዳከም፤ ብዙ ላብ ሲያልቅ፣ ከነቃ ቅንዓት በላይ የሆንኩ ያህል ነው። በውስጡ ጸጥታን እና ጸጥታን ይቀበላል እና በሌላ ጥንካሬ፣ በሌላ ጥንካሬ፣ በሌላ የመንፈስ ጥንካሬ ይሞላል። አንድ አካል እንዲህ ባለ ጠጎች፣ የማን ሕገ መደበኛ የሰውነት ሕገ በላይ ሆኗል፣ ነፍስ ጋር ይተባበራል ጊዜ፣ በተፈጥሮ ልቡናዊ ውጊያዎች ወደ መንቀሳቀስ ይጀምራል እና በፍጥነት ልቡናዊ ሥራ በማከናወን፣ ልቡናዊ ገነት ውስጥ የማይሞት የአትክልት ፍሬ ለራሱ ይጠብቃል፤ ከውስጡ እንደ ወንዝ የመለኮት የማስተዋል ምንጭ ይፈስሳል በውስጧም የጥበብን፣ የደስታ፣ የሰላም፣ የቸርነት፣ የምሕረትን፣ የትዕግሥትን እና የማይነጥፍ ፍቅርን እያፈራ የእግዚአብሔርን የእውቀት ገነት ይበቅላል። በዚህ መንገድ በቅንዓት እየሠራችና በዚህ መንገድ በመጠበቅ፣ ሥጋን ትታ ወደ ነገረ መለኮት ጨለማ ትገባለች፣ ራሷን ከሁሉ ትለያለች፣ ምንም የሚታይ ነገር ወደኋላ እንዳትቀርባት፣ እና ከእግዚአብሔር ጋር ተባብራ፣ ሥራንና ምኞትን ሁሉ ትታለች።
40. ካሉት ሁሉ መካከል ለእኛ ለጋለ፣ የሚታየው ወይም ኖቲክስ ምን አለ? የሚታየው ከሆነ፣ ከዚያ ከሚበላሹ ነገሮች የበለጠ አስፈላጊ ወይም ውድ የሆነ ምንም ነገር አይኖርም፣ እናም ነፍስ በውስጣችን ከሥጋ አይሻልም። ነገር ግን ልቡናዊ ከሆነ፣ እንግዲያው "እግዚአብሔር መንፈስ ነው፤ የሚሰግዱለት በመንፈስና በእውነት ሊሰግዱለት ያስፈልጋቸዋል።” ( ዮሐ። 4:24 ) የነፍስ ሥራ በሚነቃበት ጊዜ የሰውነት ማሠልጠኛ አስፈላጊ አይደለም፤ በዚህ ጊዜ ወደ ታች የሚመለከቱት ነገሮች ብርሃን ይሆናሉ እንዲሁም ከጥሩዎች ጋር አንድ ሆነው መንፈሳዊ ይሆናሉ።
41. ወደ ፍጽምና በሚደረገው ዕርገት ውስጥ የሚዋጉ ሦስት ትእዛዞች አሉ፡ ማጥራት፣ ብርሃን ሰጪ እና ምሥጢራዊ፣ ማለትም ፍፁምነት። የመጀመሪያው የጀማሪዎች ቅደም ተከተል ነው፣ የመካከለኛው ሁለተኛ እና የፍጹም ሶስተኛው ነው። ቀናተኛ ሰው በተራው በሦስቱ ሥርዓት ውስጥ ሲያልፍ፣ ወደ ክርስቶስ ደረጃ በማደግ ፍጹም ሰው ይሆናል፣ “በክርስቶስ ሙላት መሥፈርት” (ኤፌ 4፡13)።
42. የመንጻቱ ትዕዛዝ ወደ ቅዱስ ውጊያዎች ለሚገቡ ሰዎች የታሰበ ነው። የውጫዊውን ሰው ገጽታ አውልቀው ከአእምሮ ክፋት ሁሉ ነፃ መውጣትና በመንፈስ ቅዱስ የታደሰውን አዲሱን ሰው መልበስ የእነርሱ ፈንታ ነው። ሥራው ምድራዊ ነገሮችን መጥላት፣ አካልን ማጥራት፣ ስሜትን የሚያነሳሳን ምክንያትን ሁሉ ማስወገድ፣ ለተሠሩት ሥራዎች ንስሐ መግባት ነው። ከዚህም በላይ የኃጢአትን ጨዋማነት በእንባ ለመስጠም የሚደረገው ጥረት፣ በመንፈስ ቸርነት ልማድን ለማዘዝ፣ “የጽዋውን ውስጠኛ ክፍል” ከሥጋና ከመንፈስ እድፍ ለማንጻት (ሉቃ። 11፡39)፣ ማለትም፣ አእምሮ፣ በጥንካሬ፤ የነጹትን ሰው ልብ ደስ የሚያሰኘውን የቃሉን ወይን በአእምሮው ውስጥ በማፍሰስ በመናፍስት ንጉሥ እንዲቀምሰው ያደርጋል። ዓላማውም በጾም ንቁ እሳት መቀጣጠል፣ በመዋጋት ድካም የኃጢአትን መርዝ ሁሉ መጣል፣ በደንብ ለመበረታታት፣ የኀጢአትን ውኃ ለመጠጣት እና ጥንካሬ ያለውን ያህል ምኞትንና አጋንንትን የሚያጠፋ ሰይፍ ለመሆን ነው። ይህንን በብዙ መንፈሳዊ ገድሎች ያሳካ፣ የተፈጥሮ እሳትን ኃይል አጥፍቶ፣ የጨካኞች ፍትወት አንበሶችን መንጋጋ ዘጋ፣ በመንፈስ የጠነከረ፣ እንደ ዳግማዊ ኦውስቲድ ሰው፣ ትዕግስትንና ፈታኙን ድል አድርጓል።
43. አብርሆት ያለው ሥርዓት በቅዱስ ፍልሚያዎች ውስጥ እድገት ላደረጉ እና ከክፉ ምኞት የጸዳ የመጀመሪያ ንፅህና ላይ ለደረሱ ነው። ለእነርሱ ያለውን እውቀት፣ የፍጡራንን ማሰላሰል እና የመንፈስ ቅዱስ ኅብረት ይዛመዳሉ። ሥራው አእምሮን በመለኮታዊ እሳት የማንጻት ፣የልብ መንፈሳዊ ዓይኖች መክፈቻ እና የቃሉ መወለድ በከፍተኛ የአእምሮ ሀሳቦች ነው። እና ፍጻሜው ያለውን ሁሉ እና የሚሆነውን ሁሉ የሚያስረዳ የጥበብ ቃል ነው፣የመለኮታዊ እና የሰው ነገሮች እውቀት እና የመንግሥተ ሰማያትን ምሥጢር መገለጥ። ይህንንም በአእምሮ ኖቲክ ሥራ ያሳካ፣ ኳተርነሪ ምግባሩ እንደ ሁለተኛ ቴቢት በእሳት ሠረገላ ተሸክሞታል። እና ምንም እንኳን አሁንም በህይወት ቢኖረውም፣ እሱ ቀድሞውኑ በኖቲክ ማራዘሚያ ውስጥ ተይዟል እና ወደ ሰማያት ይጓዛል፣ ከሰውነት ከፍ ያለ ነው።
44. ምሥጢራዊው፣ ወይም ፍፁምነት፣ ሥርዓት አስቀድሞ በሁሉም ነገር ውስጥ ያለፉ እና የክርስቶስን ከፍታ ደረጃ ላይ ለደረሱ ነው። ወደ ቀዳሚው ብርሃን መቅረብ እና የእግዚአብሔርን ጥልቅ መንፈስ መቃኘት የእነርሱ ፈንታ ነው ሰፊውን ማቋረጥ እና በላይኛው በሰማያዊ ሥርዓት ውስጥ ካሉት ሁሉ በላይ መውጣት። የእሱ ስራ አእምሮን ስለ መግቢነት፣ ፍትህ እና እውነት በቃላት፣ በምሳሌዎች እና ግልጽ ያልሆኑ የመለኮታዊ ቅዱሳት መጻህፍት ምንባቦችን መሙላት ነው። አላማውም ፍፁም የሆነውን የተደበቀውን የእግዚአብሔርን ምስጢር በማስተማር ከመንፈስ ቅዱስ ጋር በመዋሃድ የማይገለጽ ጥበብን በመሙላት እና በታላቂቱ የእግዚአብሔር ቤተክርስቲያን መካከል ጥበበኛ የነገረ መለኮት ምሁር በመሆን ሰዎችን በሥነ መለኮት ቃል ማብራት ነው። ይህንንም በታላቅ ትህትና በአስተሳሰብና በመሰብሰብ ያሳካ እንደ ሁለተኛው ጳውሎስ በነገረ መለኮት እስከ ሦስተኛው ሰማይ ድረስ ተነጠቀ፤ በአእምሮም ሥር ሆኖ በሰው የማይሰሙትን የማይናገሩ ቃላትን ሰምቶ ዓይን ያላየውን ጆሮም ያልሰማውን የማይጠቅም ነገር አግኝቶ በእግዚአብሔር ምሥጢርን እያገለገለ ዳግመኛም በእግዚአብሔር አፍ እያገለገለ ባረፈ። ፍጹም በሆነው አምላክ ከሥነ-መለኮት ሊቃውንት እና ከኪሩቤል እና ከሱራፌል ከፍተኛ ኃይላት ጋር ይነጋገራል፣ የጥበብ እና የማስተዋል ቃል ነው።
45. የሰው ሕይወት በሁለት ክፍሎች የተከፈለ ነው፣ ዓላማውም በሦስት ቅደም ተከተሎች ይሟላል። አንደኛው ክፍል ማኅበራዊ እና ዓለም አቀፋዊ ነው፣ ሌላኛው ደግሞ ማህበራዊ ያልሆነ እና ከዓለም በላይ ነው። ማህበረሰባዊው ወደ ንጽህና እና አልጠገብነት እና ማህበራዊ ያልሆነው ወደ ፍልስፍና ፣ የተፈጥሮ እውቀት እና ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ተግባር ተብሎ የተከፋፈለ ነው። ከነሱ ውስጥ አንደኛ ከፍትህ ጋር አንድ ሆኖ ተፈጥሮን ተከትሎ ወይም በግፍ ወደ ኢፍትሃዊነት በመዞር ከተፈጥሮ እንቅስቃሴ ያፈነገጠ ነው። ሁለተኛው፣ ወደ አላማው ሲሄድ እና በደንቡ ወደ ወሰን አልባ ተፈጥሮ ሲስተካከል ከተፈጥሮ በላይ ይሆናል። ነገር ግን ከተማረው የክብር ፍቅር ዓላማ ውጭ ሲሳሳት፣ ልምድ የሌለው አእምሮ ይሆናል፣ እናም ፍጽምና የጎደለው በመሆኑ፣ ከፍጹም ሰው ውበት ይወድቃል።
46. መንፈስ ብርሃን ሕይወትም ሰላም ነው። መለኮታዊው መንፈስ የሚያበራለት፣ ሰላማዊ ሕይወትን በሰላም ይመራል። ከዚህ ደግሞ ያለውን እውቀትና የቃሉን ጥበብ ያመነጫል። እንዲህ ዓይነቱ ሰው የመንግሥቱን ምሥጢር ያውቃል እና ወደ እግዚአብሔር ጥልቅ ይገባል። እና ከቀን ወደ ቀን የህይወት ቃላትን ከልቡ ብሩህ እና ለሰው መልካም ያስተላልፋል። በራሱ በጎ ያለው በአዲሱና በአሮጌው ላይ የሚያሰላስል መልካም ነውና።
47. እግዚአብሔር ጥበብ ነው። ቃሉንና ጥበቡን በሰማያዊው እውቀት የሚሄዱትን አምላክ ያደርጋቸዋል፣ በብርሃን አንድ ያደርጋቸዋል፣ በልጅነትም አማልክት ያደርጋቸዋል። እርሱ ራሱ ሁሉንም ነገር ከምንም እንደፈጠረው በጥበብ በዓለም ውስጥ የተፈጠረውን ያስተምራል እና ያስተዳድራል፣ በተለወጠው ጊዜም ወደ እርሱ የሚቀርቡት መዳን ሁልጊዜም በጥበብ ይገኛል። የንጽህና ተካፋይ የሆነ እንደ እግዚአብሔር አምሳል ከላይ ካለው የጥበብ ተካፋይ ለመሆን የተገባ ነው እናም እንደ ጥበብ ይሰራል እና ይሰራል ይህም ደግሞ መለኮታዊ ፈቃድ ነው። ሁል ጊዜ ሀሳቡን በማይገለጽ እውቀት ወደ እውነተኛው የመላእክት ህይወት እየሰበሰበ እና እየዘረጋ ህይወቱን በአንድ መልክ ያዘጋጃል፣ እስከ ሚቻለው ድረስ፣ በእግዚአብሄር ብቻ ከሚንቀሳቀሱ ሃይሎች ጋር ራሱን ያገናኛል፣ እናም እነሱ ልክ እንደ ጥሩ መሪዎች ወደ መጀመሪያው መርህ እና መንስኤ ከፍ አድርገውታል።
48. በላቀ ጥበብ ራሱን ከላይ ካለው ኃይል ጋር ያገናኘ ስለዚህም ራሱን ከእግዚአብሔር ጋር ያገናኘ፣ እግዚአብሔርንም በሚመስል ሁኔታ ከሁሉም ጋር የሚነጋገር፣ ጥበብን በቃልና በአንድነት የሚወድ፣ የተመኙትንም በመለኮት የመለኮት ኃይል ከውጫዊውና ከተከፋፈለው ይለያል። እግዚአብሔርንም በመምሰል፣ በመንፈስ ይሰበስባቸዋል፣ በጥበብ፣ እና በምክንያታዊነት፣ እና የተደበቁ ነገሮችን ግርማ ከፍ ያደርጋቸዋል፣ ብቸኛውንና የፊተኛውን ብርሃን ክብር ለማሰላሰል። እግዚአብሔርን የሚናፍቁትንም አንድ አድርጎ በማውጣት በሥርዓትና በሥርዓት ከእግዚአብሔር ጋር ወደ አንድነት ይመራቸዋል፣ በመንፈስ ግርማ ፍፁም ሲበሩ።
49. ከአራተኛው በጎነት በኋላ ስምንት ተፈጥሯዊ እና በጣም የመጀመሪያዎቹ በጎነቶች ስብስብ ይመጣል፤ ሦስቱም እንደ ሥላሴ ይሆኑ ዘንድ ለአራቱም በእያንዳንዱ ጎን ሁለት ተጨማሪዎች ተጨመሩ። የጥበብ እውቀትና ማሰላሰል ወደ ጥበብ ይጨመራል፤ ወደ ፍትህ፣ ማስተዋል እና ርህራሄ ምክር፤ ወደ ድፍረት፣ ትዕግስት እና ጠንካራ ተቃውሞ፤ ወደ ንጽሕና፣ ንጽህና እና ድንግልና። ከዚህ የሥላሴ ደርዘን በላይ፣ እንደ ፈጣሪ እና ምሥጢር፣ እግዚአብሔር በአእምሮ ዙፋን ላይ ተቀምጧል፣ ቃሉን በመላክ የበጎነትን ዓለም ይገነባል። እና ቃሉ በበታቾቹ ምግባሮች ላይ በመደገፍ እና ከእያንዳንዳቸው ትንሽ በመውሰድ በነፍስ ውስጥ የአምልኮት ዓለምን ይገነባል። በውስጧ ጥበብን እንደ ሰማይ ዘርግቶ ሁሉን በሚያምር ሕይወት በከዋክብት የተሞላ ያደርገዋል። በእሱ ውስጥ ያበራል፣ እንደ ሁለት ታላላቅ ብርሃኖች፣ መለኮታዊ እውቀት እና የተፈጥሮ ማሰላሰል፣ ያበራል። ቃሉ በነፍስ ውስጥ ፍትህን እንደ ምድር ያጸናል፣ ለጣፈጠ ግብዣ። ንጽህናን እንደ አየር ያስፋፋል ፣ ለሕይወት ትኩስነት እና ጠል ፣ እና እንደ ባህር ፣ ጠንካራ የሆነውን ለማጥፋት እና ተቃራኒውን ለመስበር በተፈጥሮ ድካም ውስጥ ድፍረትን ያስተካክላል። ስለዚህም ቃሉ ይህንን ዓለም በመፍጠር የመንፈስን ኃይል በውስጡ ያስቀመጠው በኖቲክ እና ሁል ጊዜ ተንቀሳቃሽ እንቅስቃሴ ውስጥ እና በማይንቀሳቀስ እና በማይንቀሳቀስ ሁኔታ ውስጥ ነው፣ እንደ መለኮታዊው የዳዊት ቃል: "በእግዚአብሔር ቃል ሰማያት ጸንተዋል በአፉም እስትንፋስ ኃይላቸው ሁሉ" (መዝ። 32: 6).
50. የጋለ መንፈሳዊ እድገት ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰው ሆኖ ከማደጉ ጋር ይስማማል። በመንፈሳዊ ህይወት ገና ጨቅላ ሳሉ – እና ልጆች ወተት ሲፈልጉ – ስለ እነርሱ ማለት ይቻላል የሰውነት ማሰልጠኛ የመጀመሪያዎቹን በጎነት ወተት ይጠጣሉ፣ ይህም በበጎ ምግባሩ ውስጥ ቀስ በቀስ ለሚያድጉ እና ከልጅነት ጊዜ ጀምሮ ቀስ በቀስ ለሚወጡት ጠቃሚ ነው። ነገር ግን ወጣት ሲሆኑ እና በፍጥረት ማሰላሰል ጽኑ ምግብ ሲመገቡ፣ በነፍስ ስሜት እንደተማሩ፣ በእድሜና በጸጋ አድገው ስለ እነርሱ በሽማግሌዎች መካከል ተቀምጠው ጥልቅ ምሥጢርን ይገልጡላቸዋል። እናም በክርስቶስ ሙላት ቁመት ልክ ፍፁም ሰዎች ሲሆኑ፣ ያን ጊዜ ለሁሉ የንስሃ ቃል ይሰብካሉ፣ ሰዎችን ስለ መንግሥተ ሰማያት ያስተምራሉ እናም ወደ ራሳቸው መከራ ይቀርባሉ። የክርስቶስን ዘመን ሁሉ አልፎ ጌታ መስቀሉ ላይ እንደደረሰ ወደ ፈተና አምሮት ይደርስ ዘንድ በበጎ ምግባራቸው ፍጻሜ ያደረጉ ሁሉ እንዲህ ነውና።
51. እኛ ገና የአካል ፍልሚያ እያሰለጥን ባለንበት ወቅት የአባቶቻችን ንብረት ሁሉ ወራሾችና ባለቤቶች ብንሆንም ገና ሕጻናት ስለሆንን ሊጎዱን የሚችሉ ምግቦችን እንዳንነካ፣ ውበት እንዳንመለከት፣ ዘፈን እንዳንሰማ፣ ሽቶ እንዳንነፍስ አስጎብኚዎቹ ይጠብቁናል። ነገር ግን የመማር ጊዜ ሲያልቅ ከክፉ ምኞትም በጸዳ ንጽህና ሲሞላን ከንጹሕ አሳብ ቃሉ በእኛ ተወልዶ ከመንፈስ ሕግ በታች ሆኖ ይኖራል ይህም በሥጋ ጥበብ ሕግ ሥር የነበርነውን እኛን ይዋጀን ዘንድ ልጅነትንም ይሰጠናል። ይህ ሲሆን ያን ጊዜ መንፈስ በልባችን “አባ አባት!” እያለ ይጮሃል፣ ልጅነትን እና በእግዚአብሔር አብ ፊት መታመንን ያሳያል። እንደ እግዚአብሔር ልጆች እና ወራሾች ከእኛ ጋር ይኖራል እናም ከእኛ ጋር ይነጋገራል፣ ከአሁን በኋላ የስሜት ህዋሳትን አያገለግሉም።
52. እንደ ጴጥሮስ ያለ እምነት፣ እንደ ያዕቆብ ተስፋ፣ እና እንደ ዮሐንስ ፍጹም የሆነ ፍቅር ላገኙ፣ ጌታ ወደ ከፍተኛው የሥነ መለኮት ተራራ ወስዶ በፊታቸው ተለወጠ። ለእነርሱም አብርቶ ይገለጣል፥ ፊቱም እንደ ፀሐይ ያበራል። በማይታወቅ ጥበብ በመረዳት እንደ ብርሃን ይገለጣል። እርሱንም እግዚአብሔር ቃል በሕግና በነቢያት መካከል ቆሞ አሁን ሕግንና ትምህርትን ሲያጸድቅ፣ አሁን ጥልቅና የተደበቀ የጥበብን ሀብት ሲገልጥ፣ አንዳንዴም ወደ ፊት ዘልቆ ሲገባ ያዩታል። መንፈስ ቅዱስ እንደ ብርሃን ደመና ይሸፍናቸዋል፣ ከሱም የምስጢራዊ ሥነ-መለኮት ድምፅ ይመጣል፣ እሱም የሥላሴን መለኮት ምሥጢር ያስተምራቸዋል እና እንዲህም ይላቸዋል፡- “ይህ የቃሉ ፍጻሜው የምወደው ወሰን ነው፤ ፈቃዴ በእርሱ ዘንድ ነው። ለእኔም በፍፁም መንፈስ ፍፁም ልጆች ሁኑልኝ።
53. ወደ ታች የሚጎትተውን ሁሉ የናቀች እና በመለኮታዊ ፍቅር የተቃጠለች ነፍስ የተወሰነ አስደናቂ እና መለኮታዊ መነጠቅን ትቀበላለች። ከዚህ በኋላ ያለውን ነገር ሁሉ ተፈጥሮ እና ትርጉሙን እና የሰው ነገሮች እንዴት እንደሚጨርሱ በግልጽ ማየት ይጀምራል፤ እና ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በራሷ ውስጥ በተቀመጠው ገደብ ውስጥ መቆየት አትችልም። ድንበሩን ትቶ የስሜትን ማሰሪያ ጥሶ የሁሉንም ነገር ተፈጥሮ በማለፍ በማይታወቅ ጸጥታ ወደ ነገረ መለኮት ጨለማ ገብቶ ጸጋው በፈቀደ መጠን በማይገለጽ የጥበብ ማስተዋል ብርሃን ውስጥ የሚኖረውን ውበቱን ያያል። በመለኮታዊ ግንዛቤዎች እርሱን በማሰላሰል ውስጥ እራሱን ያጠምቃል፣ የማይሞቱትን የአትክልት ቦታዎች ፍሬዎች፣ መለኮታዊ ሀሳቦችን መፍራት፣ ማለትም፣ ከዚህ በፊት በራሱ ውስጥ ያላገኘውን መረዳት፤ የፍቅርን ታላቅነት እና ክብር በትክክል መግለጽ ይችላል። ነገር ግን መንፈሱ በሚያስደንቅ ሁኔታ በእሷ ውስጥ ስለሚሰራ፣ በማይነገር ደስታ ዝምታን ትናፍቃለች እና የሚደርስባትን ፣ የሚያነሳሳትን እና ያየችውን ፣ እና የማይናገሩትን ነገሮች በምስጢር የሚነግራት።
54. ለራሱ ፍትሃዊ የድጋፍ እንባ የዘራ የህይወት ፍሬ ሆኖ የማይቀር ደስታን ያጭዳል። የጽድቁ ቡቃያ እስኪበቅል ድረስ እግዚአብሔርን የሚታገሥ የእግዚአብሔርን የእውቀት ጆሮ ያጭዳል። የጥበብ ብርሃን ያበራል። ለራሱም ሆነ ለጎረቤቶቹ አይቀናም፣ የተሰጠውን የጥበብ ብርሃን በምቀኝነት መያዣ በመሸፈን፣ ነገር ግን በምእመናን ቤተክርስቲያን ውስጥ ለብዙዎች የሚጠቅም መልካም ቃላትን ይናገራል እና የጥንት እንቆቅልሾችን ይገልፃል፣ ከላይ በሰማው፣ በመለኮታዊ መንፈስ የተነገረው፣ እና በወላጆቹ ውስጥ በተነገረው ነገር ሁሉ እራሱን በመለማመድ እራሱን በመለማመድ ያወቀውን ሁሉ ያብራራል።
55. በበጎ ምግባሩ ፍፁም በሆነበት ቀን ለሚቃጠለው ሁሉ እንዲሁ ይሆናል፡ የእግዚአብሔር ትእዛዝ የሚፈጸምበት ተራሮች በጽዮን በንጹሕ አእምሮ የነገሠውን የደስታ ጣእም ያፈሱለታል፣ የምግባር ቃል ኮረብቶችም ወተትን ያፈሳሉ፣ በንጽሕና አልጋ ላይ ለተቀመጠው መብል፣ ከክፉ ነገር ሁሉ የጸዳ ከይሁዳም የነጻ ነው። የእምነትና የማስተዋል ፈሳሾች ውኃን ያፈሳሉ፤ [ይህም በምሳሌና በመለኮታዊ ነገሮች ትርጓሜ] ከእግዚአብሔር ቤት ምንጭ [የማይታወቅ ጥበብ፣ እንደ] የሺጢምን ሸለቆ ያጠጣዋል (ይህም በድርቅ የደረቁ ሰዎችንና በስሜት ነበልባል)” (ኢዩኤል 4፡18)። ያን ጊዜም የጌታ ቃሎች በእርሱ ውስጥ እንዴት እንደሚፈጸሙ ይገነዘባል። በእኔ የሚያምን መጽሐፍ እንዳለ የሕይወት ውኃ ወንዝ ከውስጡ ይፈልቃል ተብሎአልና (ዮሐ። 7፡38)።
56. ለሚፈሩኝ ይላል እግዚአብሔር የጽድቅ ፀሐይ ትወጣለች በሥራቸውም ፈውስ ይሆናል። “እንደ ጥጃ እየዘለሉ” ከኃጢአት እስራት ነፃ ሆነው ከስሜታዊነት እስር ቤት ይወጣሉ። ክፉ ሰዎችንና አጋንንትን ይረግጣሉ፣ “በእግራቸው ሥር እንደ አመድ ይሆናሉና” “እኔ በምዘጋጅበት ቀን፣ ይላል የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር” (ሚል 3፡20-21)። ይህ የሚሆነው እግዚአብሔርን የሚፈሩ በመልካም ምግባር ሁሉ ከፍ ከፍ የሚሉ እና በጥበብና በማስተዋል በመንፈስ ኅብረት ፍጹም ይሆናሉ።
57. በተራራ ላይ ስትሆን ይህች ዓለም ማለት ሲሆን የክርስቶስን ቤተ ክርስቲያን የአዲሱን የእውቀት ምልክት ከላይ ተቀብላችሁ ከዚያም "ድምፅን አንሡ" እንዳለ ነቢዩ (ኢሳ 58፡1) እግዚአብሔር የሰጣችሁን ጥበብ ከቃሉ ጋር እየመከረ ወንድሞቻችሁን እያስተማራችኋቸው የእግዚአብሔርን አስደናቂ የጸጋ ስጦታዎች መረዳትን በመክፈት የእግዚአብሔርን ትእዛዛት እንዲፈጽሙ እየመራቸው ነው። በቃልህ ኃይል የሚቀኑትን እና የመለኮታዊ ቅዱሳት መጻሕፍትን ሁሉ ትርጉም የሚያጣምሙትን አትፍሩ። የሰይጣን ማደሪያ ሆነው ተዘጋጅተው ለሁሉም ነገር ባዶና ከንቱ ናቸው። በከንፈሮችህ የምትናገረው እግዚአብሔር በሕይወት መጽሐፍ ይጽፍልሃል ከእነርሱም ምንም ጉዳት አይደርስብህም ከስምዖንም በጴጥሮስ ላይ ምንም ጉዳት እንደሌለው ሁሉ። እና አንተ ራስህ ከነቢዩ ጋር እንዴት ሊያሳስቱህ እንደሞከሩ ባየህ ቀን፡- "እነሆ አምላኬ መድኃኒቴና ጌታዬ፥ በእርሱም ተስፋ አደርጋለሁ በእርሱም እድናለሁ አልፈራም፤ እግዚአብሔር ክብሬና ምስጋናዬ ነውና አዳኝ ሆኖልኛልና፥ የከበረ ሥራውንም በምድር ላይ ከመናገር አላቋርጥም" ትላለህ።
58. ምኞቶች ከአሁን በኋላ በእናንተ ውስጥ እንደማይሰሩ እና ጭንቀት ከዓይኖቻችሁ በትሕትና በሐሳብ እንደሚፈልቁ ስታውቁ የእግዚአብሔር መንግሥት ወደ እናንተ እንደ ደረሰች እና በመንፈስ ቅዱስም እንደ ተሞላችሁ እወቁ። እናም የመንፈስ ቅዱስ ተግባር በውስጣችሁ እንዴት እንደሚንቀሳቀስ እና እንደሚናገር እና በታላቂቱ ቤተክርስቲያን ውስጥ ስለ ድነት እና የእግዚአብሔርን እውነት እንድታውጁ ሲገፋፋችሁ፣ በአይሁድ መንገድ በሚያስቡ ሰዎች ምቀኝነት ከንፈራችሁን አትዝጉ። ነቢዩ ኢሳይያስ እንደተናገረው መንፈስ የሚነግርህን "ሂድና በፊታቸው በጽላት ጻፍ" (ኢሳ 30፡8)። እንደነዚህ ያሉት ሰዎች በየቀኑ አልፎ ተርፎም በየክፍለ ዘመናት ይኖራሉ፣ ምክንያቱም ስለ እነርሱ "በምቀኝነት የታመሙ ሰዎች ዓመፀኛ ሰዎች ናቸው፣ ውሸታም ልጆች ናቸው፣ እናም በእነሱ ላይ እምነት የላቸውም።" ወንጌል እንዴት እንደሚሰራ እና የእግዚአብሔር እና የነቢያት ወዳጆች እንደሚያደርጋቸው መስማት አይፈልጉም ለዚህም ነው ለነቢያት እና ለቤተ ክርስቲያን መምህራን፡- "የእግዚአብሔርን ጥበብ አትንገሩ የተፈጥሮንም አሳብ የሚያዩትን አትንገሩን። ግን ምቀኝነታቸውን ወይም ንግግራቸውን አትስሙ። ለብዙዎች የሚጠቅመውን የምታውጅው “የደንቆሮዎች ጆሮ” — በዚህ ሕይወት ጨለማ ውስጥ ያሉት — “የዕውሮች ዓይን” — በኃጢአት ጨለማ ውስጥ ያሉት — የቃልህን ብርሃን ያያሉ (ኢሳ 35:5) እና በመንፈስ ድሆች ከእነርሱ ጋር ደስ ይላቸዋል፣ እና በተስፋ መቁረጥ ውስጥ ያሉት በደስታ ይሞላሉ፣ እና በመንፈስ የሚፈተኑ የቃላቶቻችሁን ትርጉም ይገነዘባሉ፣ እና በእናንተ ላይ የሚያጉረመርሙ መስማትን ይማራሉ፣ እና የዘገየ ልሳኖች "ሰላም" ማለትን ይማራሉ።
59. “በጽዮን” (ኢሳ 31፡9)፣ በእግዚአብሔር ቤተክርስቲያን የቃላችሁን ዘርና ልጆቹን ከእርሱ ጋር የያዘ፣ በመንፈስም ከበኩር ልጆች በላይ በኢየሩሳሌም የሚቀር የተባረከ ነው። እናም ያ ሰው "በነፋስ ላይ እንደ መሸሸጊያ" ይሆናል (ኢሳ 32: 2); ቃሉን ተናግሮ ተሰውሮ በውሃ የተሸከመ ያህል ይደበቃል፣ በመጨረሻም በጽዮን፣ በምእመናን ቤተክርስቲያን፣ የጥበብን ጅረቶች በተጠማ ምድር ላይ እንደ ብርቱና እንደከበረ ወንዝ ይታያል። ምቀኞችም አይኖሩትም። የወደቁት እርሱን ይጠባበቁታል፣ በጆሮአቸውም የዚያን ሰው ቃል ይሰማሉ፣ ነፍስ የደከሙም ልብ በጥሞና ያዳምጣሉ። የምቀኝነት አገልጋዮችም “ዝም በል” አይሉትም። እርሱ እግዚአብሔርን የሚፈራ አሳብ ይናገራል እንጂ እንደ ጥበበኞች ዓለም ሰነፎች ሞኞችን እንደሚናገሩ አይደለም ልቡም ወደ ከንቱ ነገር አይዘነጋም ኃጢአትንም አያደርግም በእግዚአብሔርም ላይ ሐሰትን አይናገርም። የማይጠግቡ ነፍሳትንና ባዶ ሆዳሞችን ይበትናል። ምቀኝነትን ባያስደስትም ንግግሩ ለብዙዎች የሚጠቅመው ለዚህ ነው።
60. (ኢሳ 33፡16) በተመሸጉ ዓለቶች ላይ የሚኖር የማስተዋልን እንጀራ ይጠግባል የጥበብንም ጽዋ ይጠጣል። ንጉሱን በክብሩ ያያል ዓይኖቹም ምድሪቱን ከሩቅ ያዩታል፤ ነፍሱ ጥበብን ትማራለች እናም ዘላለማዊውን ስፍራ ለሁሉም ያውጃል ፣ እናም ከድንበሩ ውጭ ምንም የለም።
61. የጌታ ትምህርት ጌታን የሚፈሩትን ሁሉ ጆሮ ይከፍታል እና ቃሉን መጥራት ተገቢ የሚሆነው መቼ እንደሆነ ለመረዳት የሚሰማ ጆሮ እና "የደቀ መዛሙርት አንደበት" (ኢሳ 50፡4-5) ይሰጠዋል:: ለራሱ ክብር አዲስና ክብርን ከማድረጉ በቀር የአገልጋዮቹን ቃል ብቻ ከፍ አድርጎ የዚህን አለም አስተዋዮች እና ጥበበኞችን ወደ ኋላ የሚመልስ ጥበባቸውን ሞኝነት የሚያደርግ ማነው? እርሱ በባዶና በደረቅ ልብ የትሕትናንና የዋህነትን መንገድ፥ በደረቅና ውኃ በሌለው አእምሮም የማይነገር የጥበብን ወንዞችን ያደርጋል፤ "የመረጥሁትን ሕዝብ አጠጣ ዘንድ፥ የፈጠርሁት ሕዝብ ምስጋናዬን ያወራል" (ኢሳ 43፡19-21)። በሚወዱትና በሚፈሩት ፊት ይሄዳል፣ የፍትወትን ተራሮች "ያስተካክላል"። የድንቁርናውን "የናስ ደጆችን" ሰብረው የእውቀታቸውን በሮች ክፈቱ እና "ስውር ሀብትና የተደበቀ ሀብት" አግኝ "በስም የሚጠራህ የእስራኤል አምላክ" መሆኑን ያውቁ ዘንድ (ኢሳ 45፡2-3)።
62. እርሱ የሕማማትን ባሕር የሚያንቀሳቅስ ማዕበሉንም የሚያረጋጋ፣የሚወዱትን ከኃጢአት መከራ የሚያድን፣የሐሳብ ማዕበልን የሚያቆመው ማን ነው? ቃሉን በአፋቸው ውስጥ አስገብቶ በእጁ ጥላ ሥር የሸፈነው ሰማይን የሠራበት ምድርንም የፈጠረ ጌታ ሳባኦት ነው። ለሚፈሩት የደቀ መዛሙርቱን አንደበት እና የማስተዋልን ጆሮ ይሰጣቸዋል፣ይህም ድምፁን ከአርያም ሰምተው በያዕቆብ ቤት፣የምእመናን ቤተክርስቲያን—ትእዛዛቱን እንዲያውጁ ነው። ነገር ግን የጽድቅን የፀሐይ ብርሃን የሚያዩበት ዓይን የሌላቸው፣ የእግዚአብሔርንም የከበረ ሥራ የሚሰሙ ጆሮ የሌላቸው ሰዎች ክፍል ጨለማና ከንቱ ተስፋ በቃላት ነው። አንዳቸውም ቢሆኑ ቅን አይናገሩም እውነተኛ ፍርድ በእነርሱ ዘንድ የለም በከንቱ ተስፋ ያደርጋሉ ከንቱ ነገርንም ይናገራሉ ምቀኝነት ተጭነዋል ስድብንም ይወልዳሉ። “መስሚያቸው ደንቆሮ ነው፣ አይሰሙም። የእግዚአብሔር ቃል በእነርሱ ላይ መሳለቂያ ነውና አይፈልጉትም” (ኤር 6፡10)።
63. በቅናት የተሞላ ጥበብ አለን? ኤርምያስ ምቀኞች ስለራሳቸው እንዴት እንደሚናገሩ ሲናገር "ጥበበኞች ነን የእግዚአብሔርም ሕግ ከእኛ ጋር ነው።" ይህም በእግዚአብሔር ጥበብና እውቀት የመንፈስን ጸጋ በተቀበሉት ላይ የሚነሱበት ጊዜ ነው። ነገር ግን በእውነተኛ እውቀት ላይ የተሳሳቱ ጸሐፍትና የዓለም ጠቢባን የውሸት እውቀት ከንቱ ነው። ስለዚህ ጠቢባኑ ከአፅናኙ ጥበብ ወደቁ እና በአሳ አጥማጆች ልጆች መካከል እንዴት እንደ በዛ ባዩ ጊዜ፣ የቃሉን ኃይል ፈሩ፣ እናም እውነተኛውን ጥበብና የጌታን እውቀት በመናቃቸው በራሳቸው አስተሳሰብ መረብ ውስጥ ተያዙ።
64. ለምንድነው ምቀኞች የጥበብን ምንጭ ትተው በመንፈስ ጸጋ ባለ ጠጎች ላይ ከፈጣን ፀሐፊ እንደ ሸምበቆ ላባ የተቀበሉት በቅናት ይደርቃሉ? እነርሱ ራሳቸው በእግዚአብሔር መንገድ ቢሄዱ ከክፉ ምኞት የፀዳው የንጽሕና ሰላም ለዘለዓለም ገብተው ጥበብ፣ ብርታት፣ ማስተዋልና ያለውን ነገር ማወቅ፣ ረጅም ዕድሜና ሕይወት የት እንዳለ፣ የዓይን ብርሃንና ጥበብ ከሰላም ጋር የት እንዳለ ይረዱ ነበር። ቦታቸውን ማን እንደሚያገኛቸው እና ማን ወደ ሀብታቸው እንደገባ ይረዱ ነበር። ጌታ የቃሉን ደቀ መዛሙርት በነቢዩ በኩል አዘዛቸው፡- “ነቢይ በሕልም ሲገለጥ ሕልሙን ይናገር፤ ቃሌም ከእርሱ ጋር ከሆነ ቃሌን በእውነት ይናገር፤ ደግሞም፡- የነገርኋችሁን ቃል ሁሉ ለራስህ በመጽሐፍ ጻፍ። ይህን ሁሉ ቢያውቁ በራሳቸው አይቀኑም ነበር።
65. "በውኑ ኢትዮጵያዊ መልኩን ወይስ ነብር ዝንጕርጕርነትን ይለውጥ ዘንድ ይችላልን?" ( ኤር 13:23 ) ምቀኞች መልካምን መናገር እና ክፉ የተማሩትን መምከር ይችሉ ይሆን? ጎረቤቶቻቸውን ያደናቅፋሉ፣ በተንኰል ስለሚሄዱ፣ በጓደኞቻቸው ላይ ያፌዙበታል፣ እውነትንም አይነግሯቸውም፣ አንደበታቸው ከንቱና ከንቱ ቃላትን መናገርን ተምሯልና። ይህን ታውቃለህ በእግዚአብሔር ቃል እና በእግዚአብሔር እውቀት ቅናት እና መሳለቂያ በእነርሱ ላይ የምትሰቃይ እንደ ኤርምያስም ተግተህ ጸልይ:- "አስበኝ፣ ጎብኝኝ፣ ከሚያሳድዱኝ ምቀኞች ጠብቀኝ፣ ስለ ትዕግሥትህ አታጥፋኝ። የልቤ ሐሤት” (ኤር 15፡15-16) “በፌዘኞች ጉባኤ አልተቀመጥኩም [በማስተዋልህ የሚሳለቁበት]… [እጅህን ፈራሁ]፣ ብቻዬን ተቀመጥሁ፣ ምክንያቱም [ምቀኝነታቸው ምሬት ሞላብኝ]” (ኤር 15፡17)። እና ከዚያ በኋላ ትሰሙታላችሁ: "እኔ በደንብ አውቃለሁ። የጠፋውን ከመንገዱ ስትመልስ ከወዳጆቼ ጋር እመልስሃለሁ። በፊቴ ትሆናለህ። የተከበረውንም ከውርደት ብታወጣ እንደ አፌ ትሆናለህ” (ኤር 15፡19) “ከሚቀናቸው አጥፊዎች እጅ አድንሃለሁ” ይላል የእስራኤል አምላክ እግዚአብሔር።
66. ምቀኞች ሁሉ የቃሉን ፍጻሜ ይስሙ፡ የእግዚአብሔር ናዝራውያን በሥራቸው “ከበረዶ የነጹ [በሕይወታቸው]… ከወተት የነጡ” ሆነዋል (ዘሌ 4፡7)። ጥበቡ ከሰንፔር ይልቅ የጠራ ነው፤ ቃሉም ከእንቁ ይልቅ ያማረ ነው። የዓለማዊ ማስተዋልን ጣፋጭነት የሚመገቡ ግን ይጠፋሉ። ሐምራዊ ቀለምን በሄሌኒክ ጥበብ የሚመግቡ ሰዎች የማስተዋል እበት ለብሰዋል። እስራትም ተሰጣቸው በእነሱም ታሰሩ። ምላሳቸው በጉሮሮአቸው ታስሮ ደነቆረ የመለኮታዊ መንፈስን እውነተኛ ጥበብና ማስተዋል ንቀዋልና በድካም ሊቀበሉት ስላልፈለጉ።
67. ከፍ ያለውን ዛፍ የሚያዋርድ፣ ዝቅተኛውን ዛፍ ከፍ የሚያደርግ፣ አረንጓዴውን ዛፍ የሚደርቅ፣ ደረቀውንም ዛፍ የሚያለመልም እግዚአብሔር (ሕዝ።17፡24) በታላቅ ጉባኤ ፊት የአገልጋዮቹን ከንፈር የሚከፍት እና የምሥራቹን በታላቅ ኃይል ለሚሰብኩ ቃሉን የሚሰጥ ነው። የእርሱ ጥበብና ማስተዋል ብርታትም ነውና ዘመንንና ዓመቶችን እንደሚለውጥ እንዲሁ የሚሹትንና የሚሹትን ነፍሳት ይለውጣል። በስሜቱ ላይ ነገሥታትን ይሾማል ከሕይወት ወደ ሕይወት ይሸጋገራል፤ ጥበብን በመንፈስ ለጥበበኞች ማስተዋልን ለሚያውቁም ይሰጣል። የጠለቀውን እና የተሰወረውን የእግዚአብሔርን ጥልቅ ነገር ለሚመረምሩአቸው ይገልጣል፤ በእንቆቅልሽ ጨለማ ውስጥ ላሉትም የጥበብና የማስተዋል ብርሃን እንዳለ እንዲያዩ ይሰጣቸዋል፤ ለሚፈልገውም ይሰጣል።
68. "በትዕግሥት" (ሮሜ 2፡7) በውጫዊና በውስጥ ሰው ትእዛዛትን የሚፈጽሙ እና የእግዚአብሔርን ክብር ብቻ የሚመለከቱ ሰማያዊ እውቀት፣ የነፍስ ሰላምና የማይጠፋ ክብር የተሰጣቸው እንደ ሰሚ ሳይሆን ሕግንና ጸጋን ፈጽመዋል። እግዚአብሔር በሥራ የተመሰከረለትን ማስተዋሉን አያዋርድም ነገር ግን በምእመናን ቤተክርስቲያን በጥበብ ያበሩትን በማስተዋል ቃል ያከብራል። ለሰው ፊት አያዳላም። ነገር ግን በትጋት ለሚዋጋ መንፈስም የሚመራውን ቃል ለሚቃወመው ለራሱም አሳብና ለሽንገላ ቃል ለሚታዘዘው ክብር ወዳድና ተድላ በሚያፈቅር መንፈስ ለሚመሩ ሰዎች መከራንና ጭንቀትን፣ ምቀኝነትን፣ ቁጣንና ቁጣን ይሰጡታል። አሁን ስለ አሳሳታቸው ቅጣት፣ በመጨረሻም እርስ በርሳቸው ለሚከራከሩ ወይም ለሐሳባቸው ምላሽ ለሚሰጡ ሰዎች ነቀፋ እንዲሆን፣ እግዚአብሔር በሰዎች ውስጥ የተሰወረውን ሁሉ በሚፈርድበት እና ለእያንዳንዱ እንደ ሥራው በሚያስከፍልበት ቀን (ሮሜ 2፡6)።
69. "በውጫዊ አይሁዳዊ አይሁዳዊ አይደለም፥ በውጫዊም በሥጋ የሚደረግ መገረዝ አይደለም፥ ነገር ግን በውስጥ አይሁዳዊ የሆነ አይሁዳዊ ነው፥ መገረዝም እንደ መንፈስ ፈቃድ እንጂ እንደ ፊደል አይደለም የልብም ነው" (ሮሜ 2፡28-29) ስለዚህ በእውቀትና በጥበብ ፍጹም ሰው አይደለም፣ በቃል ብቻ የሚበረታ፣ ነገር ግን በሚታይ በትጋት የሚተጋ። በምስጢር እና በኖቲቲክ እና ከንጹህ እና ከመልካም ልብ ለእግዚአብሔር የሚናገረው እንደ መንፈስ እንጂ እንደ ፊደል አይደለም፤ እንደዚህ ላለ ሰው ምስጋና ከእግዚአብሔር እንጂ ከሰው አይደለም። ሰዎች አያውቁትም አይቀኑትም፤ የሚወደውና የሚያውቀው እግዚአብሔር ብቻ ነው፣ እና ደግሞ በአንድ መንፈስ የሚንቀሳቀሱትን።
70. “ማንም በእግዚአብሔር ፊት በሕግ ሥራ የማይጸድቅ ከሆነ” (ሮሜ 3፡20) በእግዚአብሔር ፊት በሥራና በተግሣጽ ብቻ ፍጹም የሚሆነው ማን ነው? በድርጊት ወደ በጎነት እንላመዳለን እና የፍላጎቶችን ተግባር እናቆማለን፣ ነገር ግን በዚህ ብቻ ወደ ክርስቶስ ሙላት አንደርስም። ወደ ፍጽምና የሚመራን ምንድን ነው? “እምነት ተስፋ ለምናደርገው ነገር ዋስትና ነው” (ዕብ 11፡1) አቤል ከቃየል ይልቅ የሚበልጥ መስዋዕት በእምነት አቀረበ እርስዋም ጻድቅ እንደ ሆነ መሰከረችው። አብርሃም በተጠራ ጊዜ በእምነት ወጥቶ ወደ ተስፋይቱ ምድር ደረሰ። እምነት በእውነት ትጉ የሆኑትን የእግዚአብሔርን ከፍተኛ ስጦታዎች ወደ ታላቅ ተስፋ ይመራቸዋል፤ ቀድሞውንም እውቀት ስላላቸው የማይታለፈውን መንፈሳዊ ሀብት በልባቸው ውስጥ ያስቀምጣቸዋል፣ ከዚያም አዲሱን እና ጥንታዊውን የእግዚአብሔርን ምሥጢር ለማውጣት እና ለሚያስፈልጋቸው ሰዎች ይሰጡዋቸው። መልካም እምነትን የተቀበለ ሁሉ ወደ እግዚአብሔር ፍቅር ይወጣል፣ በእርሱ ፍፁም ሆኖ እና "እግዚአብሔር ከስራው እንደ ሆነ ወደ ዕረፍቱ ይገባል" (ዕብ 4፡10)።
71. እግዚአብሔር በአንድ ወቅት እምነትን የሚቃወሙት ወደ ዕረፍቱ እንደማይገቡ ቃል ገብቷል፤ እንግዲህ፣ ስለ አለማመናቸው መግባት ካልቻሉ፣ እምነት በሌለበት የአካል ድካም ብቻ የሚታመኑት ከክፉ ምኞትና ወደ እውቀት ፍፁምነት ወደ ቀረው ንጽህና እንዴት ይገባሉ? በሁሉም ስራቸው ውስጥ ገብተው ማረፍ ያልቻሉ ብዙዎችን እናያለን። እንግዲህ እያንዳንዱ ልቡ ተንኰለኛ እንዳይሆን ባለማመንም ያልተሞላ እንደ ሆነ ይመልከት፤ ስለዚህም ከብዙ ድካም በኋላ የእግዚአብሔርን ዕረፍትና ፍጹምነት እንዳያጣ። ስለዚህም እርሱ ዘወትር በበጎ ሥራ ይሠራል የህመምንም እንጀራ ይበላል፡ ከክፉ ምኞትና ከእውቀትም ወደ ፍጻሜው በእምነት ወደ ቀረው ንጽህና እንዲገባ፥ ወደ አለመታዘዝም እንዳይወድቅ፥ ተቃዋሚዎችም በአለማመን የሚቀበሉትን መከራ እንዳይቀበል።
72. እኛ፣ ስሜታዊ፣ ምክንያታዊ እና አስተዋይ የሆንን፣ የራሳችንን አስራት ለእግዚአብሔር ማቅረብ አለብን። ስሜታዊ የሆኑ ፍጡራን እንደመሆናችን መጠን ስሜታዊ የሆኑ ነገሮችን በደንብ ልንገነዘብ እና በውበታቸው ፈጣሪያቸውን ማሰላሰል እንጀምራለን። እና ምክንያታዊ ሰዎች እንደመሆናችን መጠን ስለ መለኮታዊ እና ሰዋዊ ነገሮች በደንብ መናገር አለብን። እና እንደ ልቡናዊ ፍጡራን፣ ስለ እግዚአብሔር፣ ስለ ዘላለማዊ ህይወት፣ ስለ መንግሥተ ሰማያት እና በውስጡ የተደበቁትን የመንፈስ ምሥጢራት ያለ ምንም ስህተት ልንረዳ ይገባናል። ስለዚህ እውነተኛው እውነት እና መለኮታዊ መስፈሪያ እና ለእግዚአብሔር የተቀደሰውን መባ ምን እንደሆነ እናስተውል፣ እንናገራለን እንዲሁም እንረዳለን።
73. ለእግዚአብሔር የምናቀርበው እውነተኛ አስራት የነፍስ ፋሲካ ነው፣ ማለትም፣ ጥልቅ ስሜት ያላቸው ልማዶች እና ምክንያታዊ ያልሆኑ ግንዛቤዎች ሲተላለፉ። በውስጡ ያለውን ሁሉ በማሰብ ቃሉ መስዋዕት ሆኖ ቀርቧል። በማስተዋል ኅብስት እንዲበላው ክቡር ደሙንም ከጥበብ ጽዋ እንዲጠጣ ይፈቅዳል። እንዲህ ያለውን ፋሲካ የሚበላና የሚያከብር የዓለምን ኃጢአት በራሱ ላይ የተሸከመውን በግ ይበላል። እናም ከእንግዲህ አይሞትም፣ ነገር ግን፣ እንደ ጌታ ቃል፣ “ለዘላለም ይኖራል” (ዮሐ 6፡51)።
74. ከሙታን የተነሣው ከክርስቶስ ጋር ተነሥቷል። ከክርስቶስ ጋር በእውቀት የተነሣው ሁሉ – እና "ክርስቶስ ከሙታን ተነሥቶአልና ወደ ፊት አይሞትም" (ሮሜ 6: 9) – የድንቁርና ሞት በእርሱ ላይም ከእንግዲህ አይገዛም። ከተፈጥሮ እንቅስቃሴ ፈቀቅ ብሎ አንድ ቀን ስለ ኃጢአት የሞተ አንድ ጊዜ ሞተ፤ ነገር ግን አሁን የሚኖር ሁሉ ለሥጋው ብልቶችና ለዚች ሕይወት ነገሮች ከሞተ በኋላ ለሥጋ ወይም ለዓለም እንዳይኖር ከሙታን ባስነሣው የኃጢአት ሥራ በመንፈስ ቅዱስ ነጻነት ከእግዚአብሔር ጋር ይኖራል። ክርስቶስ ግን በሥጋ ሕግ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ጸጋ ስለሚመላለስ በእርሱ ይኖራል ሥጋውን ለእግዚአብሔር አብ የጽድቅ መሣሪያ አድርጎ ስላቀረበ።
75. አባላቱን ከሥጋዊ ስሜት አገልግሎት ነፃ አውጥቶ ጽድቅን ያደረጋቸው በመንፈስ ቅዱስ መቀደስ ቀርቦ ራሱን ከሥጋ ሕግ በላይ አድርጎአልና በነፃነትና በመንፈስ ሕግ ስለሚኖር ኃጢአት አይገዛበትም። ምክንያቱም የፍትወት አገልግሎት እንደ ፍትህ አገልግሎት አያበቃም። የመጀመሪያው የሚያበቃው በነፍስ ጥፋት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በዘላለም ሕይወት "በክርስቶስ ኢየሱስ በጌታችን" (ሮሜ 6፡23)።
76. የሥጋ ሕግ በሰው ላይ በሥጋ ሲኖር ይነግሣል። ነገር ግን ለዓለም ሲሞትና ሲሞት ያን ጊዜ ከሥጋ ሕግ ነጻ ወጥቷል። አንድ ሰው የአካል ክፍሎችን ከመሞት በስተቀር በሌላ መንገድ ለዓለም ሊሞት አይችልም። እነዚህም የሚሞቱት የመንፈስ ቅዱስ ተካፋዮች ስንሆን ነው። ለእግዚአብሔር መንፈስ የሚገባውን ፍሬ እናቀርብ ዘንድ በዚህ የመንፈስ ቅዱስ ተካፋዮች እንደ ሆንን እናውቃለን። ከንጹሕ ሕሊና የልብ ደስታ፤ ከመጥፎ ምኞቶች እና ትህትና በጸዳ ንጹህነት የነፍስ ሰላም፤ በአእምሮ ሀሳቦች ውስጥ ምሕረት፤ በመከራዎች እና በፈተናዎች ውስጥ መታገስ፤ የመልካም ልማዶች መልካምነት፤ ምንም የማይጠራጠር በእግዚአብሔር ላይ ጽኑ እምነት፤ የዋህነት በአስተሳሰብ እና በትህትና፤ እና አጠቃላይ የስሜት ህዋሳት መቆጠብ። እነዚህን ፍሬዎች ለእግዚአብሔር ስናቀርብ ከሥጋ ሕግ ውጭ ነን ማለት ነው። በመንፈስም ነፃነት ከክርስቶስ ጋር ከሙታን ሥራ ስለ ተነሣን፥ ገና በሥጋ ስንኖር ከሕጉ ነጻ ስለወጣን፥ ሕጉ ገና በሥጋ ስንኖር ለሞት ስለ ሰጠነው ፍሬ ከእንግዲህ አይቀጣንም።
77. በጥምቀት ምንጭ የመንፈስ ቅዱስን የመጀመሪያ ፍሬዎች የተቀበሉ እና ሳይጠፉ ያቆዩአቸው በሥጋቸው ክብደት ሲዋጡ፣ በእነርሱ ውስጥ ጉዲፈቻውን እንዲፈጽም እና "የአካሉን ቤዛነት" እንዲያዩ አጽናኙን በመጠባበቅ በራሳቸው ውስጥ ያቃስታሉ (ሮሜ 8፡23)። መንፈሱ በተፈጥሮ ድክመታቸው ይረዳቸው እና በማይነገር ጩኸት ይማልዳሉ። አስተሳሰቡ እንደ እግዚአብሔር ነውና እናም በሟች ሥጋው የእግዚአብሔርን ልጆች ለማየት ተስፋው ይጠብቃል፣ ይህም የኢየሱስ ሕይወት ሰጪ ነው። እነሱም በመንፈስ ቅዱስ እየተመሩ የእግዚአብሔር ልጆች እንዲሆኑ እና ከአካል አገልግሎት ነፃ ወጥተው የእግዚአብሔር ልጆች የክብር ነፃነትን እንዲያገኙ ነው። እግዚአብሔርን ስለሚወዱ ሁሉም ነገር አብሮ ለጥቅማቸው ይሠራል።
78. መለኮታዊውን መጽሐፍ በመንፈሳዊ ለሚማሩ፣ መንፈስ ቅዱስ በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ የተደበቁትን ውድ ሀብቶች በመንፈስ ይገልጣል። ሳይኪክ ሰው እንዲህ ያለውን መገለጥ መቀበል አይችልም (1ኛ ቆሮ 2፡13-14)፣ ምክንያቱም ብዙ ሃሳቦች ስላሉት በእነሱ በኩል የሚሰማቸው ወይም የማይረዱት። የእግዚአብሔርንም ጥልቅ ነገር የሚመረምር የእግዚአብሔርንም የሚያውቅ የእግዚአብሔር መንፈስ በእርሱ ውስጥ የለውም። በውስጡም በምድራዊ ግፊቶች እና ምቀኝነት ፣ በክርክር እና በክርክር የተሞላ የዓለም መንፈስ አለው። ለዚህም ነው ቅዱሳት መጻሕፍትን በምክንያታዊነት መርምሮ ቅዱሳት መጻሕፍትን በማስተዋል መመርመር ለእርሱ ሞኝነት የሆነው። ሊረዳው አይችልም ምክንያቱም ቅዱሳት መጻሕፍት የሚናገሩት ነገር ሁሉ በመለኮታዊ ወይም በሰው ነገሮች ላይ በመንፈሳዊ የተፈረደ ነው። በመንፈሳዊ ስለ እነርሱ በሚናገሩት ላይ ይሳለቃል እና መንፈሳዊ እንዳልሆኑ እና በእግዚአብሔር መንፈስ እንደማይመሩ ነገር ግን እራሳቸውን ከፍ ያደርጋሉ ይላል። እሱ፣ የቻለውን ያህል፣ እንደ ዴማስ፣ ቃላቱን እና መለኮታዊ መረዳቱን እያጣመመ እና እያጣመመ። መንፈሣዊው ግን እንዲህ አይሠራም፤ ሁሉን የሚፈርደው በእርሱ በሚሠራው በመለኮታዊ መንፈስ ነው፤ ራሱንም ሊፈርድ ማንም አይችልም፤ ምክንያቱም የክርስቶስ አሳብ በእርሱ ውስጥ ነውና ማንም ሊያስረዳው አይችልም።
79. የመጨረሻው ቀን “በእሳት ይገለጣል እሳቱም የእያንዳንዱን ሰው ሥራ ምንም ይሁን ምን ይፈትናቸዋል” ( 1 ቆሮ 3: 13 ) ሐዋርያው ጳውሎስ እንደገለጸው ሥራቸው የማይጠፋና በራሳቸው ውስጥ እንዲታነጹ ያደረጓቸው እነዚህ ሥራዎች በእሳት የማይበሰብሱ ሆነው ይቆያሉ እንጂ አይቃጠሉም። በተቃራኒው፣ እነሱ ብሩህ ይሆናሉ እና ከትንሽ ቆሻሻዎች ሙሉ በሙሉ ንጹህ ይሆናሉ። ነገር ግን ሥራቸው የሚበላሽ ለሸክም የተቀመጡት እነዚያ ያዙና ያቃጥሉታል ባዶ እጁንም በእሳት መካከል ይተዉታል። የማይጠፋው የማይጠፋ ሥራ የንስሐ እንባ፣ ምጽዋት፣ ምሕረት፣ ጸሎት፣ ትሕትና፣ እምነት፣ ተስፋ፣ ፍቅር እና እግዚአብሔርን መምሰል በማወቅ የሚደረገውን ሥራ ሁሉ ነው። እንዲህ ያሉት ሥራዎች በሰው ውስጥ በሕይወት እያሉ ለእግዚአብሔር ቅዱስ ቤተ መቅደስ ይገነባሉ፣ ሲሞትም አብረውት ይሄዳሉ፣ ከእርሱም ጋር ለዘላለም የማይጠፉ ሆነው ይኖራሉ። ነገር ግን እነዚያ በእሳት ወደ አመድነት የሚቀየሩት ሥራዎች ለሁሉም የተገለጡ ናቸው፡ ተድላ መውደድ፣ የክብር ፍቅር፣ መጎምጀት፣ ጥላቻ፣ ምቀኝነት፣ መስረቅ፣ ስካር፣ ነቀፋ፣ ኩነኔ እና አካል ከክፉ ሥጋዊ ምኞት ወይም ቁጣ የሚሠራው ክፉ ሥራ ሁሉ ነው። ሰው በህይወት እያለ እንኳን በክፉ ሥጋዊ ምኞት እሳት ተቃጥለው ይበላሉ። ሰውየውም ከሥጋው ሲወጣ አብረውት ይወጣሉ፥ ነገር ግን እሳቱ ያጠፋቸዋልና አይቀሩም። ያደረጋቸውም ሰው በእሳቱ ውስጥ ቀርቷል፤ በዚያም ለዘላለም እስከ ዘላለም ድረስ ይሣቀያል።
80. የእግዚአብሔር እውቀት ማለት በአስተሳሰብ እና በጸሎት በትህትና ያደጉትን ከተፈጥሮ በላይ የሆኑ ምስጢራትን በእውነተኛ እውቀት እግዚአብሔር አውቆአቸዋል እና ያበለጽጋቸዋል። ነገር ግን እግዚአብሔር በአንድ ሰው ላይ መኩራትን ሲመለከት፣ የእግዚአብሔርን እውቀት በትህትና እና በጸሎት አያገኝም፣ ነገር ግን በዚህ ዓለም መንፈስ ይኖራል። ስለዚህ፣ እንዲህ ዓይነቱ ሰው አንድ ነገር የሚያውቅ ቢመስልም፣ እንደ እውነቱ ከሆነ ግን ስለ መለኮታዊ ነገሮች ምንም የሚያውቀው ነገር የለም። ነገር ግን እግዚአብሔርን የሚወድ እና የእግዚአብሔርንና የባልንጀራውን ፍቅር ከሁሉ በላይ የሚይዝ ሁሉ የእግዚአብሔርን ጥልቅነት እና የመንግሥቱን ምሥጢር ያያል፣ በመንፈስ ቅዱስ ለሚመሩት እንደሚገባ። እግዚአብሔርም የቤተክርስቲያኑ የገነት እውነተኛ ሠራተኛ እንደሆነ ያውቀዋል፤ ምክንያቱም በፍቅር የእግዚአብሔርን ፈቃድ ይፈጽማል ማለትም ነፍሳትን ይመልሳል መንፈስ ቅዱስም በሰጠው ቃል የማይገባውን ያደርጋቸዋልና ሳይሰረቅ ሥራውን በሐሳብና በማስተዋል በትሕትና ይጠብቃል።
81. ሁላችንም ከክርስቶስ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ በውኃና በመንፈስ ቅዱስ ተጠምቀናል፤ “ሁሉም ያን መንፈሳዊ መብል በሉ ሁሉም ያን መንፈሳዊ መጠጥ ጠጡ” (1ኛ ቆሮ 10፡3-4)። መንፈሳዊው መብልና መንፈሳዊ መጠጥ ክርስቶስ ነው። እግዚአብሔር ግን በብዙዎቻችን ደስ አይለውም። ብዙ ምእመናን እና ትጉሃን በብዙ የምንኩስና ድካም እና የአካል ልምምዶች ሰውነታቸውን አንጥረው አስጨነቁ፤ ነገር ግን ለጎረቤቶቻቸውና ለራሳቸው ከመውደድ የተነሣ የጸጸት አሳብና በጎነትን የሚወዱ ምሕረትም ስለሌላቸው የመንፈስ ቅዱስን ሙላት አጥተው ከእግዚአብሔር እውቀት ራቁ፤ ጨውና ብርሃን የሌለበት መካን ሐሳብና ቃል ነበራቸው።
82. ናዝራዊው በቃሉ ወደ ሲና ተራራ በድርጊት ለመውጣት ብቻ ሳይሆን ይፈልጋል (ዘፀ 19)። ከመውጣታችሁ በፊት ራስህን አንጻ ብቻ ሳይሆን ልብስህንም እጠብ ወደ ሴትም አትቅረብ። የእግዚአብሔርን ጀርባ ለማየት ብቻ ሳይሆን (ዘፀ። 33፡23)፣ ነገር ግን በክብሩ ለራሱ ለእግዚአብሔር ደስ ይለዋል፣ በእነሱም ደስ የሚሰኝ፣ የእውቀትንም ማዕድ የሚሰጣቸው፣ ሕዝቡንም ለማነጽ የሚልካቸው።
83. ለአገልጋዮቹና ለደቀ መዛሙርቱ ሁሉ ቃሉ የተሰወረውን ታላቅ ምስጢር የሚገልጥላቸው አይደለም፣ ነገር ግን ለአንዳንዶች ብቻ ጆሮ ተሰጥቷቸው፣ የማየት ዓይናቸው ተከፍቶ፣ አንደበታቸውም እስኪገለጥ ድረስ። ቃሉ እነዚህን ከሌሎቹ ደቀ መዛሙርት ለይቶ ወስዶ አብሯቸው ወደ ታቦር ተራራ ወጥቶ በፊታቸው ተለወጠ። ከአሁን በኋላ ስለ መንግሥተ ሰማያት በስውር አያስተምራቸውም፣ ነገር ግን የመለኮትን ክብርና መገለጥ በግልጥ ያሳያቸዋል። በምእመናን ቤተክርስቲያን መካከል እንደ ፀሐይ የሚያበራ የሕይወትና የቃል መንገድን ያቀጣጥላቸዋል። ሀሳባቸውን ነጣ እና በሚያበራ ብርሃን ንፅህና አደረጋቸው፣ የራሱን አእምሮ ወደ እነርሱ ያስገባ እና ለቤተክርስቲያኑ መታነጽ አሮጌ እና አዲስ ቃላትን እንዲያመጡ ያስችላቸዋል።
84. ብዙዎች በቅንዓት እርሻቸውን አርሰው ንጹህ እህል ዘሩ፣ እሾቹን ሁሉ እየቆረጡ አሜከላን በንስሐ እሳት አቃጠሉ። ነገር ግን የመንፈስ ቅዱስ መለኮታዊ ዝናብ ከመጨናነቅ በእነርሱ ላይ አልፈሰሰም፣ ስለዚህም ምንም አጨዱ፤ በድርቅ ደርቀዋል እናም ብዙ የእግዚአብሔርን እውቀት ጆሮ አላፈሩም። በዚህ ምክንያት ለእግዚአብሔር ቃል ባይጠሙም በእግዚአብሔር ዕውቀት ድሆች ናቸውና ሥጋቸውን ባዶ እጃቸውን ለቀው ለጉዞ ከግብዣው ፍርፋሪ ብቻ ወሰዱ።
85. ባልንጀራውን ለማነጽ የሚጠቅመውን ቃል በከንፈሩ የሚናገር ሁሉ ከልቡ መልካም መዝገብ ይስባቸዋል እንደ እግዚአብሔርም ቃል መልካም ነው። ነገር ግን ከመንፈስ ቅዱስ በቀር ማንም ነገረ መለኮትን ተቀብሎ ስለ እግዚአብሔር ሊናገር አይችልም። በእግዚአብሔር መንፈስ የሚናገር ማንም በክርስቶስ ያለውን እምነት የሚጻረር ነገር አይናገርም። በሚያስተምሩት መጠን፣ በዚያ መጠን ወደ እግዚአብሔርና ወደ መንግሥቱ ይመራሉ፣ እናም የጥንት መኳንንትን ይመራሉ፣ እናም ከዳኑት መካከል አንዳንዶቹን ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ያደርጋሉ። የመንፈስ መገለጥ ለእያንዳንዱ ሰው የሚጠቅም ከሆነ በእግዚአብሔር ጥበብ ቃል የበለፀገ እና የማስተዋልን ቃል በሚገባ የተቀበለው በመንፈስ ቅዱስ ተመርቶ የማያልቅ የእግዚአብሔር ሀብት ቤት ነው።
86. ከክርስቶስ ጋር አንድ ሆኖ የተጠመቀ እና ያመነ ሁሉ እራሱን ለተቃራኒ መንፈስ ተግባር አሳልፎ ካልሰጠ እና እምነትን በስራው ካልረከሰ ወይም በግዴለሽነት በአሲዲያ ውስጥ ካልኖረ በስተቀር ያለ ፀጋ አይተወም። በጥምቀት የተቀበለውን የመንፈስ ቅዱስን የመጀመሪያ ፍሬዎች ሳያጠፋ የጠበቀ – ወይም አጥፍቶ በእውነት መንፈስ ያነቃቃቸው – ሙላቱንም ለመቀበል አያቅተውም። ወይም በደንብ በመታገል በእግዚአብሔር ጥበብ ቃል መንፈስ ሙላት ቤተክርስቲያንን ሊያስተምር ይገባዋል። ወይም በዚያው መንፈስ የእግዚአብሔርን ምሥጢር ከሚያውቅ ቃል (1ኛ ቆሮ 12፡8)፣ የመንግሥተ ሰማያትን ምሥጢር ማወቅ። ወይም በዚያው መንፈስ የጸና እምነት፥ አብርሃም እንዳመነ በእግዚአብሔር የተስፋ ቃል እናምን ዘንድ። ወይም የመፈወስ ስጦታ፣ በተመሳሳይ መንፈስ ውስጥ በሽታዎችን ለመፈወስ፤ ወይም የኃይል ድርጊት፣ አጋንንትን ማውጣት እና ምልክት ማድረግ፤ ወይም የትንቢት ስጦታ፣ ወደ ውስጥ ዘልቆ ለመግባት እና የወደፊቱን አስቀድሞ ለማየት፤ ወይም መናፍስትን የመለየት ስጦታ፣ በእግዚአብሔር መንፈስ የሚናገረውን እና የማይናገረውን ለመለየት፤ ወይም በልሳኖች የመናገር ችሎታ፤ ወይም የተጎዱትን መከላከል፤ ወይም የእግዚአብሔር መንጋ ወይም የሰዎች መንግሥት፤ ወይም ለሁሉም እና ለስጦታዎቻቸው ፍቅር: ትዕግስት፣ ደግነት እና ሌሎች ሁሉ። ነገር ግን ከዚህ አንዳች ያልተቀበለው ከተገኘ፣ ወይ ከታማኞቹ አንዱ አይደለም ወይም በመለኮታዊ ጥምቀት ክርስቶስን አልለበሰም።
87. ፍቅር ያለው የምቀኝነትን ስሜት አያውቅም፣ እንደ ትዕቢተኞችና ተሳዳቢዎች አይታበይም፣ አያሳፍርም፣ ባልንጀራውን አይጎዳም፣ የራሱን ጥቅም ብቻ አይፈልግም (1ኛ ቆሮ። 13፡4-5)፣ ነገር ግን ለባልንጀራው ያስባል፣ ስለ ባልንጀራው ደግሞ ያስባል። በሚያሰናክሉት ላይ አይቆጣም፣ አንድ ሰው ክፉ ሲሰቃይ አይደሰትም፣ በወዳጆቹ ግፍ አይደሰትም፣ ነገር ግን በእውነተኛው ፍትህ ይደሰታል፤ በመንገዱ የሚመጡትን መሰናክሎች ሁሉ ይወዳል፣በቅለት እና ከክፋት እጦት የተነሳ በሁሉም ነገር ያምናል፣እግዚአብሔር የገባልንን ሁሉ ለመቀበል ተስፋ ያደርጋል፣ክፉን በክፉ ሳይመልስ ሁሉንም ፈተናዎች ይቋቋማል። ራሳቸውን በፍቅር የሚለማመዱ ደግሞ ከባልንጀራቸዉ ፍቅር አይወድቁም።
88. በተለያዩ ሥጦታዎች ለመንፈስ ቅዱስ ጸጋ ከላይ ከተበቁት መካከል አንዳንዶቹ ገና ልጆችና በመለኮታዊ ሥጦታዎች ፍጽምና የጎደላቸው ሲሆኑ ሌሎቹ ደግሞ ሰዎች በሙላት ፍጹማን ናቸው (1ቆሮ 13፡11)። የመጀመሪያዎቹ መለኮታዊ ትእዛዛትን ለመፈጸም እራሳቸውን አዘጋጁ እና በእነሱ ውስጥ ያድጋሉ እና እራሳቸውን በሚበልጡ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች በመሙላት፣ የቀደሙትን ስጦታዎች ያጣሉ፤ እና የኋለኞቹ፣ የእግዚአብሔርን ፍቅር ካገኙ በኋላ፣ ቃሉ እንደሚለው ትንቢት፣ ወይም የመናፍስትን ማስተዋል፣ ወይም እርዳታ፣ ወይም መንግስት፣ ሁሉንም ስጦታዎች መፈለግ አቆሙ። ወደ ፍቅር ክፍል የገባ የእግዚአብሄርን ፍቅር በከፊል አይረዳውም ይልቁንም ከእግዚአብሔር ጋር ፊት ለፊት እየተነጋገረ እያወቀ እግዚአብሄርም ያውቀዋል።
89. ለመንፈሳዊ ስጦታዎች ካለው ቅንዓት የተነሳ ፍቅርን ለማግኘት ለሚፈልጉ እና ለደረሱት ሰዎች ጸሎቶች እና ንባቦች ብቻ በቂ አይደሉም (1ኛ ቆሮ 14፡4)። በልሳን ለእግዚአብሔር የሚናገር ሁሉ በጸሎትና በመዝሙር የሚናገር ሁሉ እንደ ሐዋርያው ጳውሎስ ቃል ራሱን ያንጻል። ነገር ግን የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ለማነጽ ለመተንበይ ይተጋል፣ ማለትም፣ ጎረቤቶቹን የእግዚአብሔርን ትእዛዛት እንዲፈጽሙ ለማስተማር እና እንደ ተገቢነቱ፣ እግዚአብሔርን ለማስደሰት መጣር። የሚመራው ሁል ጊዜ ለራሱና ለእግዚአብሔር ብቻ በጸሎት ቢናገር፣ በእሱ ቁጥጥር ሥር ላሉት ደግሞ ባይናገር፣ በመንፈስ ቅዱስ መገለጥ ቢሆን፣ የእግዚአብሔርን ምሥጢር በማወቅ፣ ግልጽ በሆነ የትንቢት ሥጦታ ወይም የእግዚአብሔርን የጥበብ ቃል በማስተማር ምን ጥቅም ይኖረዋል? በጽሑፍ ወይም በሕያው ድምፅ ጥሩ የማስተማር ምልክት ካልተሰጠው ከደቀ መዛሙርቱ መካከል ከሥጋ ምኞትና ከአጋንንት ጋር ለመዋጋት የሚያዘጋጀው ማን ነው? እንደ እውነቱ ከሆነ፣ መጋቢው መንጋውን እንዴት ማነጽ እንዳለበት ካልፈለገ፣ ምንም እንኳን የተትረፈረፈ የማስተማር ቃል እና የመንፈስ መረዳት ቢሆንም፣ የእግዚአብሔርን ስጦታዎች አይንከባከብም። በአንደበቱ አብዝቶ ስለሚጸልይና ስለሚዘምር መንፈሱን ማለትም ነፍሱን ያንጻል ነገር ግን በትምህርት ቃል ትንቢት ስለማይናገር የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ስለማይሠራ አእምሮው ፍሬ አልባ ሆኖ ይኖራል። ሐዋሪያው ጳውሎስም ከሰው ሁሉ ይልቅ በጸሎት ከእግዚአብሔር ጋር የተዋሐደ፣ በአንደበቱ በሺዎች የሚቆጠሩ ቃላትን ከመዝመር ይልቅ ሌሎች እንዲጠቅሙ አምስት ቃላትን በቤተ ክርስቲያን ውስጥ በፍሬያማ አእምሮው መናገርን መረጠ። ስለዚህም ሌሎችን የሚያስተዳድሩ ሰዎች ከፍቅር ወጥተው በመዝሙርና በማንበብ ብቻ የአርብቶ አደርነት ክብራቸውን ቀንሰዋል።
90. እርሱ ከታች ካለውና ከመንፈሳዊው ማንነት የፈጠረንና በክብር ያዋቀረውና እነዚህን ተቃራኒ ነገሮች በባሕርዩ አንድ አድርጎ በጥበቡና በእውቀት ቃል ቸርነትን ሰጠን። ስለዚህ እኛ በመጀመሪያ፣ በመንፈሱ እውቀት፣ የመንግሥተ ሰማያትን ሀብት በእርሱ ውስጥ ተደብቀን እንድናይ እና እንዲሰጠን እና ሁለተኛ፣ እርሱ ለሚወዱት ደስ እንዲላቸው ያዘጋጀውን የሀብቱን መልካምነት እና የዘላለም ሕይወትን ሀብት ለጎረቤቶቻችን በቃሉ ጥበብ እንነግራቸዋለን።
91. ከህግ ከተከለከሉት እና ከተስፋዎቹ በላይ እራሱን ያስቀመጠ ከሥላሴ ወገን የሆነው ለሕግ ያልተገዛ ሕይወት ገባ እና እርሱ ራሱ ለቤተ ክርስቲያን ሕግ ሆነ። ለሕግ ያልተገዛ ሕይወት ነጻ ናትና፥ ከተፈጥሮአዊ ፍላጎትና ከጥፋትም ሁሉ በላይ ስለ ሆነች፥ ወደ እርስዋ የሚገባ ሁሉ አርነት ወጥታለች፥ ከሥጋ ወጥታለችና በመንፈስም ተካፋይ የሆነች እሳት ናት። ከዚያም እርሱ ራሱ ከፍጥረት ሁሉ በላይ ከሆነው ከክርስቶስ ጋር ተዋህዷል፣ በእርሱ ከአድልዎ ለይቷል።
92. የሁሉም ነገር መጀመሪያና መጨረሻ የሆነውን የላዕላይ አእምሮ እውቀትን የተቀበለው በራሱ እና በውጪም ሆነ በውስጥም ያለገደብ፣ ብቻውን ሲሆን እና በብቸኝነት መካከል በሚሆንበት ጊዜ ብቻውን መሆንን ያውቃል። ስለዚህም ነው እርሱ ብቻውን በፍፁምነት ከንቱነትን የሚጸና ወይም ከብዙዎች ጋር ብቻውን ያልሆነው። በእንቅስቃሴ ላይ ላሉት ሌሎች የብቸኝነት መጀመሪያ እንደመሆኑ በሁሉም እና በሁሉም ነገር አንድ ነው፣ እና መጨረሻቸው እጅግ በጣም ጥሩ በጎነት ነው።
93. ኅብረቱ ግራ መጋባት የሌለበት እና የነፍስ እና የሥጋ ውህድ – ኮንኮርድ በመካከላቸው ሲነግሥ – ከቁስ ወይም ከተፈጥሮ አንድ ሥራ ይሠራል። ስምምነት በማይኖርበት ጊዜ በነፍስ ውስጥ ሰውነትን ለማሸነፍ እና በሰውነት ውስጥ ነፍስን ለማሸነፍ ፍላጎት በነፍስ ውስጥ ይነሳል። ነገር ግን ቃሉ ይመጣል፣ ቦታውን ይወስዳል፣ ግፊቶቹንም ያቆማል፣ እና ስምምነትን በመመስረት፣ ሁሉንም ስራዎች በተፈጥሮ እና በመንፈስ መካከል ያሰራጫል።
94. የሚገዙን ሦስት ነገሮች አሉ። ከመካከላቸው አንዱ ያዛል ነገር ግን አይታዘዝም፤ ሁለተኛው ትዕዛዞች እና የታዘዙ ናቸው፤ ሦስተኛው አይታዘዝም፣ ግን የታዘዘ ነው። በሌላው ሥር ያዘዙት ለበታቾቹ ሥልጣን ሲሆኑ፣ ምንም እንኳን በተፈጥሮው ተገዥ ቢሆንም፣ በተፈጥሮ አገልጋዮች ለሆኑት ነፃ ሆኖ ይታያል፣ ከራሱ ትእዛዝና ከባሕርይው ይወጣል፣ በመካከላቸውም ታላቅ አመጽ ተፈጠረ። ከዚህ አመጽ የምንረዳው ሁሉም ነገር ገና ለቃሉ እንዳልተገዛ ነው። ነገር ግን ትእዛዙ ሌሎችን ሲገዛ እና በትእዛዙ እና በስልጣኑ ሲመራቸው፣ ከዚያም በአንድ ተሰብስበው በአንድ ሀሳብ ተሰባስበው፣ በእግዚአብሔር ፈቃድ በሆነው ነገር ሰላም ያገኛሉ፣ ለቃሉም የተገዙ ሁሉ መንግሥቱ ከእርሱ ለእግዚአብሔር ለአብ ተሰጥቷል።
95. አምስቱ የስሜት ህዋሳት በመጀመሪያዎቹ በጎነት ለአራቱ መርሆች ሲታዘዙ እና ሲታዘዙ ከአራት አካላት የተፈጠረ የሰውነት ባህሪ ያለ ረብሻ በህይወት ክበብ ውስጥ ይንቀሳቀሳል። ተፈጥሮ በዚህ መንገድ ስትንቀሳቀስ ኃያላን በራሳቸው ውስጥ አያምፁም ነገር ግን ፈላጊ እና ለቁጣ የተጋለጡ ከምክንያታዊነት ጋር ይዋሃዳሉ እና አእምሮም የተፈጥሮ ሥልጣኑን ተቀብሎ የበጎ አድራጎት ሠረገላ እና ለስሜቶች ዙፋን ይሆናል። በራሱም ሊገዛ የሚፈልገውን ሥጋ በአራት ፈረሶች የተሸከመውን ስቃይ አስገዝቶ ወደ ሰማይ ይወጣል። በዘመናት ንጉሥ ፊትም ቀርቦ የድል አክሊል ተቀዳጅቷል በእርሱም እንቅስቃሴውን ሁሉ አቆመ።
96. በማሰብም ጊዜ ፍፁም ለሚሆን በመንፈስም ምሰሶች ላይ ለተመሠረተ፥ የወይን ጽዋ ፈሰሰ፥ ከንግሥናም ግብዣ እንጀራ፥ ዙፋን ለዕረፍትና ለሀብት የሚሆን ብር፥ የከበረ ዕንቍና የከበረ ዕንቍ መዝገብ በደጁ አለ፥ ያልተነገረውም ባለጠግነት በእጁ ይሰጣል። ይህ ሁሉ ድርጊቱን ለጨረሱ እና ከሰነፍ ሰዎች ይልቅ በንጉሱ ፊት ፈጣን ለነበሩት ለክሌርቮያንት ሰዎች ይገለጣል።
97. መንግሥተ ሰማያት ለሁሉ ትጉዎች ተሰጥታለች ወይስ ከሥጋው ከወጣ በኋላ? እዚህ ከሆነ ድል የማይበገር ነው፣ ደስታ የማይበገር እና ወደ ገነት መግባት ለእኛ ነፃ ነው። ገነት ደግሞ በመለኮታዊ ምስራቅ ውስጥ ነው። ነገር ግን መንግሥቱ ከሞትና ከሥጋ ከወጣ በኋላ ከሆነ፣ ይህ መውጣት ያለ ፍርሃት የተፈጸመ መሆኑን መመርመር አለብን፣ እናም የአምላክ መንግሥት ምን እንደሆነና ገነት ምን እንደ ሆነ እናውቃለን። እና አንዱ ከሌላው እንዴት እንደሚለይ፣ እና እያንዳንዳቸው በየትኛው ጊዜ እንደሚፈጠሩ፣ እና በአንድ ጊዜ ከተከሰቱ፣ እና እንዴት፣ እና መቼ እና ለምን ያህል ጊዜ። ፊተኛውን በነፍሱ ያስገኘ አሁንም ይኖራል በአካልም ይመላለሳል ነገር ግን ከሁለተኛው አልራቀም።
98. በላይ ያለው ዓለም ገና ፍጹም አይደለም እና ፍጻሜውን ይጠብቃል፣ እግዚአብሔርን በሚያዩ የእስራኤል የበኩር ልጆች ሥርዓቱን ለመቀበል። ፍጻሜው የሚከናወነው የእግዚአብሔርን እውቀት ባገኙ ሰዎች ነው። ከተጠናቀቀ በኋላ፣ ለምእመናንና ለከዳተኞች የታችኛውን ዓለም ፍጻሜ ይወስናል፣ እናም በራሱ አንድ ጉባኤ ያደርጋል፣ ለእያንዳንዱ ደረጃ ደረጃውን እየለየ እና ያልተጣመረውን ይለያል። እና ከእሱ የሚመጡትን መርሆች እና መጨረሻዎች ወደ እራሱ ይመራቸዋል እና እንደ ገደብ ያለ ገደብ ይገልፃቸዋል። እሱ ራሱ ከሌላ መርህ አይጀምርም፣ ወይም ሌላ መርህ አይወስነውም (እንዴት እንደሚንቀሳቀስ), የራሱ የማያቋርጥ እንቅስቃሴ ስላለው። በራሱ ውስጥ አይደበቅም ከገደቡም በላይ አይሄድም፣ ነገር ግን ለሌሎች የሁሉም ጅምር እና እንቅስቃሴዎች ሰንበት እና ማረፊያ ይሆናል።
99. ከላይ ያሉት ኃያላን ዘጠነኛ ፣ ዘፋኝ እና የመዝሙሮች መመሪያ ፣ ትዕዛዙን በሶስት እጥፍ ይመሰርታሉ ፣ እንደ መዘምራን ሶስት በሥላሴ ፊት እንደሚቀርቡ እና በፍርሃት እያገለገሉ ፣ ዘፈኑን ይዘምራሉ ። ከእነርሱም አንዳንዶቹ በሌሎች ኃያላን ሁሉ ትእዛዝ ሥር ናቸው፣ ነገር ግን እነርሱ ዝማሬዎችን ያዝዛሉ: ዙፋኖች፣ ኪሩቤልና ሱራፌል ናቸው፤ ስሞቻቸው የራሳቸው የሆነችውን እሳታማ ጥበብ እና የሰለስቲያልን እና የመጨረሻውን እውቀት ያመለክታሉ። ሄል የሚለውን መለኮታዊ መዝሙር በዕብራይስጥ ቋንቋ ይዘምራሉ። ሌሎች በእነርሱ እና በእግዚአብሔር ዙሪያ የሚከተሉት ትዕዛዞች መካከል ናቸው: ኃይላት፣ ገዥዎች እና በጎነት ናቸው፤ ታላላቅ ነገሮችን ማስተዳደር፣ ተአምራትንና ምልክቶችን ማድረግ የእነርሱ ድርሻ ነው። ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ! ሌሎችም ወደ እኛ ደርሰዋል ከኛ በላይ ከሥልጣናትም በታች ናቸው በእግዚአብሔርም ዙሪያ ያሉ አለቆች መላእክትና የመላእክት አለቆች ናቸው፤ አገልግሎቱን መወጣት የእነርሱ ኃላፊነት ነው፤ ሃሌ ሉያ የሚለውን የተቀደሰ መዝሙር ይዘምራሉ። በዚህም የሰው ልጅ ምክንያታዊ ተፈጥሮ በበጎነት ሁሉ ሲፈጸም በእውቀትም ከፍ ከፍ ሲል በመንፈስ ጥበብና በመለኮታዊ እሳት በመለኮታዊ ሥጦታዎች ከላይ ባሉት ኃይላት ይመሰላል። ስለዚህም ከአንዳንዶች ጋር በአገልግሎቱ እና በእግዚአብሔር ትእዛዛት አፈጻጸም ውስጥ ተመሳሳይ ነው፤ ከሌሎች ጋር፣ በምሕረት እና ለሰዎች ምልጃ፣ እና ደግሞ በታላቅ እና መለኮታዊ ነገሮች ባህሪ እና በመንፈስ ድርጊቶች፤ እና ከሌሎች ጋር፣ በቃሉ እሳታማ ጥበብ እና በመለኮታዊ እና በሰው ነገሮች እውቀት። በዚህ መንገድ ራሱን በማሟላት እና የተፈጥሮ ስጦታዎችን ያቀርባል፣ ሰው ከላይ ካሉት ሀይሎች ጋር አንድ ላይ ሆኖ አሥር ሠርቷል፣ እንደ መርሆው ሆኖ፣ እና ከእነርሱ ጋር ከእግዚአብሔር ጋር ይገናኛል።
100. እግዚአብሔር አንድነት እና ሦስትነት ከአንድነት ነው፤ እሱ ከራሱ ይጀምራል እና በክበቡ ዙሪያ ከሄደ በኋላ በራሱ ያበቃል። እርሱ የሁሉም ነገር መጀመሪያ እና መጨረሻ ያለው በራሱ ውስጥ ነው፣ እና እሱ እራሱ ከሁሉም ነገር ውጭ ነው፣ ከሁሉም ነገር ይበልጣል። በእርሱ የሚኖር በቃሉ ከአብ ጋር ስለተዋሐደ በመንፈስም ፍጹም ሆኖአልና፥ በእርሱ የሚኖር ሁሉ ያለውን ቃልና ዕውቀትን ይቀበላል፥ ከሁሉም ነገር ውጭ ሆኖ፥ መጀመሪያውንና መጨረሻውን እያወቀ በነገር ሁሉ መካከል ይገባል። ስለዚህም በአብ በወልድና በመንፈስ ቅዱስ የምንሰግድለት የመለኮት ባሕርይ፣ መንግሥትና ኃይል የምናከብረው፣ ፍጹም ከሆነው ከማይነጣጠለውና ከሥጋዊ ሥላሴ ጋር ተዋሕዷል። የዘላለም ግዛት ሁን። አሜን።
የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) ምዕራፎች ማውጫና ቀጣይ ንባብ
- ⬅️ ቀዳሚው ድርሳን (35/50)፦ ቅዱስ ኒኬታስ ስቴታቶስ — የዚያው የቅዱስ ኒኬታስ ሁለተኛው መቶ የተፈጥሮ ምዕራፎች፦ ስለ አእምሮ መንጻት
- 📚 ሙሉ የመጽሐፉ ማውጫ (ሁሉም 50 ድርሳናት)፦ «ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) — ሙሉ ማውጫና ሥነ-መለኮታዊ መመሪያ
- ➡️ ቀጣዩ ድርሳን (37/50)፦ ካሊስቶስ ካታፊጊዮታ — የካሊስቶስ ካታፊጊዮታ (አንጀሊኩደስ) ምዕራፎች ስለ መለኮታዊ አንድነትና ተመስጦ
- 🕊️ ተዛማጅ መንፈሳዊ መጽሐፍ፦ የመንፈሳዊ መንገደኛ ልባዊ ትረካዎች ለመንፈሳዊ አባቱ (ስለ ኢየሱስ ጸሎት)
📱 የዘወትር የጸሎት ሕይወትዎን በ Pray.ee መተግበሪያ ያጠናክሩ፦ የቅዱሳን አበውን ትምህርቶችና የኢየሱስን ጸሎት በየዕለቱ በሥርዓት ለመለማመድ ነጻውን የ Pray.ee የጸሎት መተግበሪያ ከ Google Play ያውርዱ። መተግበሪያው የ40 ቀን የጸሎት ቆጣሪ (40-day prayer tracker)፣ ዕለታዊ የጸሎት ማስታወሻ (daily reminders) እና ያለ ኢንተርኔትና ያለ ማስታወቂያ ለማታ ንባብ ምቹ በሆነ የጨለማ ገጽታ (Dark Mode) የቅዱሳን አበውን ጽሑፎች የማንበብ አገልግሎት ይሰጣል።
ሥነ-መለኮታዊና መንፈሳዊ ማስታወሻ፦ የቅዱስ ኒኬታስ ስቴታቶስ ትምህርትና ንቃተ ልቡና (Nepsis)
በ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) መድብል ውስጥ የሚገኘው የቅዱስ ኒኬታስ ስቴታቶስ ትምህርት ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ገዳማዊ ትውፊት — በተለይም ከመጽሐፈ መነኮሳት (ማር ይስሐቅ፣ ፊልክስዩስ እና አረጋዊ መንፈሳዊ) ጋር ጥልቅ መንፈሳዊ አንድነት አለው። ዋናው ዓላማው ንቃተ ልቡና (Nepsis) ማለትም አእምሮንና ልብን ከክፉ ሐሳቦች መጠበቅ፣ በትሕትናና በንስሐ መመላለስ፣ እንዲሁም «ጌታ ሆይ ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ» በሚለው የልብ ጸሎት ከእግዚአብሔር ጸጋ ጋር መዋሐድ ነው።
የአበው መንፈሳዊ ጥንቃቄ፦ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቅዱሳን አባቶች ጸሎትን እንደ አስማታዊ ቃል (magical mantra) ወይም ያለ ንስሐና ያለ ትሕትና በራስ ጥበብ ብቻ እንደሚፈጸም ሥጋዊ ልምምድ ከመቁጠር አጥብቀው ያስጠነቅቃሉ። እውነተኛ ጸሎት የሕያው እግዚአብሔርና የሰው ነፍስ የፍቅር ግንኙነት ስለሆነ ከምስጢረ ንስሐ፣ ከቅዱስ ቁርባን፣ ከትሕትናና ከባልንጀራ ፍቅር ጋር ተያይዞ ሊፈጸም ይገባል።
ተደጋግመው የሚጠየቁ ጥያቄዎች (FAQ)
ይህ የቅዱስ ኒኬታስ ስቴታቶስ ድርሳን በ«ፊሎካሊያ» ውስጥ ምን ያስተምራል?
ይህ የቅዱስ ኒኬታስ ስቴታቶስ ድርሳን («የዚያው የቅዱስ ኒኬታስ ሦስተኛው መቶ ምዕራፎች፦ ስለ ፍቅርና ስለ ሕይወት ፍጽምና») የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) ዋና ክፍል ሲሆን፣ ስለ መንፈሳዊ ንቃተ ልቡና (Nepsis)፣ ከክፉ ሐሳቦችና ከፍትወታት ስለ መንጻት፣ ስለ ትሕትናና ስለ ዘወትር ጸሎት የሚያስተምር የአበው መመሪያ ነው።
ምእመናን የ«ፊሎካሊያ» ትምህርቶችን በዕለት ተዕለት ሕይወታቸው እንዴት ሊተገብሩ ይችላሉ?
ምእመናን በንስሐ፣ በትሕትና፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን በማንበብና «ጌታ ሆይ ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ» የሚለውን የኢየሱስ ጸሎት በሰላምና በትኩረት በመጸለይ የቅዱሳን አበውን ምክር በሕይወታቸው መተግበር ይችላሉ።
ሙሉውን የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) 50 ድርሳናት በአማርኛ የት ማግኘት ይቻላል?
ሁሉንም 50 የ«ፊሎካሊያ» ምዕራፎችና የቅዱሳን አበው ድርሳናት በ Pray.ee ድረ-ገጽ በሚገኘው ሙሉ የአማርኛ ማውጫ (/am/filokaliya-fikre-senay-mulu-metsihaf-mawcha/) እንዲሁም በነጻው የ Pray.ee የሞባይል መተግበሪያ ላይ በነጻ ማንበብ ይችላሉ።