ቅዱስ ቴዎድሮስ ዘኤዴሳ — የቅዱስ አባታችን የቴዎድሮስ ዘኤዴሳ 100 ተግባራዊ የተጋድሎ ምዕራፎች
📖 ከመጽሐፉ የተወሰደ፦ «ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) — ሙሉ የመጽሐፉ ማውጫና የቅዱሳን አበው ትምህርቶች | ክፍል፦ ፊሎካሊያ — ቅጽ ፫ (Volume III) | ቅዱስ አባት፦ ቅዱስ ቴዎድሮስ ዘኤዴሳ | ድርሳን 39 ከ 50
የቅዱስ አባታችን የቴዎድሮስ ዘኤዴሳ 100 ተግባራዊ የተጋድሎ ምዕራፎች
1. በቸሩ እግዚአብሔር ቸርነት ከሰይጣንና ከክፉ ሥራው ተለይተን በጥምቀት ምንጭ ወደ ክርስቶስ መጥተናልና አሁን ደግሞ የምንኩስናን ስእለት ስለተናገርን ትእዛዙን ልንጠብቅ ይገባናል። ይህ ከእኛ የሚጠበቀው በእጥፍ የተስፋ ቃል ብቻ ሳይሆን በተፈጥሮ ግዴታም ጭምር ነው፤ እግዚአብሔር ከመጀመሪያ ጥሩ አድርጎ ፈጥሮናልና እንደዚህም መሆን ይገባናል። ምንም እንኳን ሳናስበው ኃጢአት ወደ ተፈጥሮአችን ቢገባም ዳግመኛ በአምላካችን ርኅራኄ ተጠርተናል እና በሕማማት ሕማማት ታድሰን በታላቅ ዋጋ ተቤዠን እርሱም የክርስቶስ ደም ነው። ከቀደምት ወላጆቻችን ጥንተ በደል ስለዳንን ጻድቅ በመሆናችን ምንም እንግዳ ነገር የለም፤ ነገር ግን ከፍትህ መውደቅ አሳዛኝ ነገር እና እንባ የሚገባው ነው።
2. ከጽድቅ እምነት ውጭ የተደረገው በጎ ሥራ የሞተና ፍጹም ውጤት እንደሌለው ሁሉ፣ እምነትም ከጽድቅ ሥራ ውጭ በራሱ ከዘላለም እሳት አያድነንም። "የሚወደኝ" ይላል ጌታ "ትእዛዜን ይጠብቃል።" እግዚአብሔርን ከወደድን በእርሱም ካመንን ሥራችንን በትእዛዙ መሠረት እንሥራ እና የዘላለም ሕይወትን እናገኛለን። ነገር ግን ትእዛዛቱን መጠበቅን ከናቅንና ፍጥረታት ሁሉ ለእርሱ የሚታዘዙ ከሆነ—እንዴት ታማኝ ነን ብለን እራሳችንን እንጠራዋለን? ከፍጡራን ሁሉ የላቀ ክብር አግኝተናል ከፍጡራንም በላይ የፈጣሪን ትእዛዝ ችላ እንላለን። ጸጋን ብንቀበልም ወዲያው እናጣዋለን።
3. የክርስቶስን ትእዛዛት ስንጠብቅ ለእርሱ ምንም አናደርግም ምክንያቱም እሱ ምንም አያስፈልገውም ምክንያቱም እርሱ ራሱ መልካም ነገርን ሁሉ ሰጪ ነው። ትእዛዛትን በመጠበቅ ለራሳችን መልካም እናደርጋለን፣ የዘላለም ህይወት እና የማይገኙ እቃዎች ደስታን እናገኛለን።
4. “ከእኔ ይልቅ አባቱን ወይም እናቱን የሚወድ ሁሉ ለእኔ ሊሆን አይገባውም” የሚለውን እንዳንሰማ አባትም ሆነ እናት ወይም ሌላ ሰው የእግዚአብሔርን ትእዛዛት እንዳንፈጽም የሚከለክልን ሁሉ አስጸያፊና የተጠላ ነው።
5. ነፍስን በሚያጠፋ ክፉ ምኞትና ምኞት የማይፈርስ ትስስር እንዳንታሰር እና በባድመ በለስ እንደሚሰማው ዓይነት ዓረፍተ ነገር እንዳንሰማ የጌታን ትእዛዛት ለመፈጸም በሙሉ ኃይላችን እናበረታታ፡- “ቍረጣት፤ ምድሩን ምን ያደርጋታል? መልካም ፍሬ የማያደርግ ዛፍ ሁሉ ይቈረጣል፤ ይቈረጣል፤ ይጣላል። 3፡10)።
6. በፍላጎቶች እና ተድላዎች የተሸነፈ እና በአለም ውስጥ የሚኖር ብዙም ሳይቆይ በኃጢአት መረብ ውስጥ ይወድቃል። ኃጢአትም አንድ ጊዜ ሠርታለች፥ በሸምበቆ እንዳለ እሳት፥ ተራራውን እንደሚንከባለል ድንጋይ፥ በውኃም የተሞላ ጥልቅ ጕድጓድ ነው፤ እሳቱና ድንጋዩም ጕድጓዱም በእነርሱ ላይ የሚወድቁትን ሁሉ ያጠፋሉ።
7. ነፍስ በተናደደች ጊዜ እና ከደስታዋ የተነሣ ተፈጥሮን ወደ ተቃራኒው ስትዞር "በዚያ አራዊት ይሰፍራሉ፣ በዚያም እፉኝት ይሰፍራሉ፣ አጋንንትም ከአራዊት ጋር ይገናኛሉ" እንደሚባለው የአስፈሪ አራዊት መኖሪያ ትሆናለች። እና እነዚህ ሁሉ ፍጥረታት የተለያዩ ክብር የሌላቸው ስሜቶች ናቸው። ነገር ግን ነፍስ ወደ ተፈጥሯዊ ሥርዓትዋ ስትመለስ ከፈለገች ከሥጋ ጋር ተዋሕዳ ሳለ ድል ማድረግ ትችላለች። በበጎ ሥራ ፍቅር ራሱን ያጠናክራል እናም ተፈጥሮውን ይመልሳል እና በእግዚአብሔር ሕግ ውስጥ ይኖራል። በዚያን ጊዜ በውስጡ የጎጆአቸው አራዊት ይጠፋሉ እና መላእክቱ የሕይወታችን ጠባቂዎች ይመጣሉ፣ ለነፍስ መለወጥ የደስታ ቀን አደረጉ። ከዚያም የመንፈስ ቅዱስ ጸጋ ወደ ነፍስ ይመጣል፣ እውቀትን ያስተምራል፣ ይህም በደግነት ተጠብቆ ወደ ብዙ ይደርሳል።
8. አባቶች ጸሎትን እንደ መንፈሳዊ መሳሪያ ይቆጥሩታል እና ጠላቶች እንዳይማረኩን እና ወደ ጎናቸው እንዳይጎትቱ፣ ያለ እሱ ወደ ውጊያ መውጣት አይመከርም። እግዚአብሔርን በቅን ልብ የማይፈልግ ሰው እውቀትን የሚሰጥ እግዚአብሔር ነውና ንጹሕ ጸሎትን ማግኘት አይችልም።
9. ስሜቶቹ ነፍስን ማጥቃት እና ሳትፈልግ እንኳን መቆጣቷ በጭራሽ እንግዳ ነገር አይደለም። ይህ የሚሆነው ሀሳቦች በውስጣችን ስለሚቆዩ እና ፍላጎቶችን ስለሚያነቃቁ ነው። የፍትወት ጥቃት ኃጢአት አይደለም፤ ነገር ግን በሰውነታችን ከሀሳብ ጋር ስንዋጋ ፍትወትንም ካሸነፍን አክሊልን እንድንቀበል የተገባን እንሆናለን። እናም ድክመት ወይም ፍርሃት ቢያሸንፈን፣ ለሥቃይ እና ለመከራ ይገባናል።
10. ሌሎችን ሁሉ የሚያመነጩ ሦስት ምኞቶች አሉ-የደስታ ፍቅር፣ የገንዘብ ፍቅር እና የክብር ፍቅር፤ ከእነርሱም በኋላ ሌሎች አምስት ርኩሳን መናፍስት መጡ። ከእነርሱም ብዙ ምኞትና ልዩ ልዩ ኃጢአቶች ይወጣሉ። ሦስቱን ዋና ዋና ስሜቶች ያሸነፈው ሌሎቹን አምስቱንም አጥፍቷል፣ በኋላም የቀሩትን ሁሉ ያሸንፋል።
11. ለስሜታዊነት ስንሰጥ ያደረግነው ትዝታ ነፍሳችንን ያሠቃያል። ነገር ግን ልብ ከስሜታዊ ሀሳቦች ሙሉ በሙሉ ሲጸዳ፣ ወደ እሱ እንዳይቀርቡ፣ ያኔ ያለፈው ኃጢአታችን ስርየት ምልክት ይሰጠናል። ነፍስ በጋለ ስሜት እስከቀጠለች እና ትግሉን እስከቀጠለች ድረስ በኃጢአት ጥፋተኛ ናት፣ እናም ኃጢአት እንደሚገዛት ይታያል።
12. ሰውነት በሚሰቃይበት ጊዜ የሰውነት ፍላጎቶች እና ፍላጎቶች ይቀንሳሉ። ነገር ግን የማይገለጡ የነፍስ ሰዎች በትሑት ጥበብ፣ በየዋህነት እና በፍቅር ወድመዋል።
13. ስሜታዊ ፍላጎት ከመታቀብ እና በትህትና ጋር ይጠወልጋል፤ የሚነድ ቁጣ በፍቅር ይበርዳል። ክፉ ሀሳቦች በእግዚአብሔር መታሰቢያ በጸሎት ይሰበሰባሉ፤ እና ስለዚህ ሦስቱ የነፍስ ኃይሎች ይነጻሉ። ይህንንም ሲፈፅም መለኮታዊው ሐዋርያ፡- “ሰላምን ቅድስናን ፈልጉ ያለ እርሱ ጌታን ሊያይ የሚችል የለም” (ዕብ 12፡14) ይላል።
14. አንዳንዶች ሳይረዱት “ሀሳብ ነው ምኞቱን የሚያነሳው ወይንስ ሀሳቡን የሚያነሳው?” ብለው ጠየቁ። እና አንዳንዶቹ በአንድ መንገድ ሌሎች ደግሞ በሌላ መንገድ ምላሽ ሰጡ፤ እኔ ግን እላለሁ ሀሳቦች የሚነሱት በስሜት ነው። በነፍስ ውስጥ ምንም ምኞቶች ከሌሉ ስለ ፍቅር ሀሳቦች አይረብሹም ነበር።
15. ሁል ጊዜ የሚዋጉን ጠላቶች ይህ ልማዳቸው አላቸው፡ በአቅማችን ያሉትን በጎ ምግባሮች እንድንለማመድ አለመፍቀድ እና ከአቅማችን በላይ ወደሆኑት ይገፋፉናል። ዝም ብለው በምድረ በዳ ለሚኖሩት አብረው የሕይወትን ምኞት ያሳድጋሉ፤ እና በመታዘዝ በጥቅም የሚኖሩ ሰዎች ዝም የሚሉትን ሥራ ለመሥራት ይነሳሳሉ፤ እና እንደዚህ ባለው ማታለል ሁሉንም በጎነትን ይዋጋሉ። እኛ ግን እውቀት ካለን የምናውቀውን ሁሉ በጊዜውና በልክ እናድርግ። እና ጎጂ ፣ ከመጠን ያለፈ እና እርግጠኛ ያልሆነ ፣ እስከ መጨረሻው እንጠላ።
16. በአለም ውስጥ በሚኖሩ እና ስሜትን በሚያነሳሱ ነገሮች ላይ በሚቀርቡት ላይ አጋንንት በተግባራቸው ላይ በመነሳት ይዋጋሉ። ነገር ግን በረሃ ውስጥ ካሉት ጋር በሃሳብ ይዋጋሉ፣ ነገሮች በሌሉበት። ሁለተኛው ውጊያ ከመጀመሪያው በጣም ጠንካራ ነው። የመጀመሪያው ከነገሮች ጋር የተቆራኘ ስለሆነ ተገቢውን ጊዜና ቦታ ይጠይቃል። ሁለተኛው ግን አእምሮን ለማጥቃት ቦታም ጊዜም አያስፈልገውም። የዚህ አካል ጉዳተኛ ትግል መሳሪያ ንጹህ ጸሎት ነው። ለኖቲክ ጦርነት እራሳቸውን በንጹህ ጸሎት ለሚታጠቁ ድል ተዘጋጅቷል ።
17. መለኮታዊው ሐዋርያ የምኞት ፍጻሜ ሥጋን መሞት እንደሆነ ሲናገር፡- “የክርስቶስ ኢየሱስ የሆኑት ሥጋን ከክፉ መሻቱና ከምኞቱ ጋር ሰቀሉ” (ገላ 5፡24) ይላል። ፍትወትን ገድለን ምኞቱን ስናጠፋ ሥጋዊ አእምሮን ለመንፈስ ስናስገዛ ያን ጊዜ መስቀሉን ተሸክመን ክርስቶስን እንከተላለን። ከዓለም መለያየት በክርስቶስ ውስጥ የተሰወረውን የሥጋ ምኞትና የሕይወት መገለጥ እንጂ ሌላ አይደለም።
18. በአካላቸው መታወክ የሚሞቱና ዘወትርም ከእርሱ ጋር ለመዋጋት ራሳቸውን የሚታጠቁ ራሳቸውን እንጂ ሥጋን አይወቅሱም። ብርታት እንዲያገኝ ባይፈቅዱለትና መጽናናትን ካልፈቀዱለት በእርሱ የተነሣ ብዙም መከራ አይደርስባቸውም ነበር። ሥጋን ከክፉ መሻቱና ከምኞቱ ጋር ሰቅለው ለበጎ ነገር ያገናኙት በእርሱም ሕግ እንዲኖር ያስገደዱትን አታውቁምን? እነዚህ የመጀመሪያዎቹም እንዲሁ ያድርጉ እና አንድ አይነት ሰላም ያገኛሉ። ደማችሁን ስጡ መንፈስንም ተቀበሉ ተብሏልና።
19. ለማንኛውም ምኞት በሀሳብ ውስጥ ያለው እያንዳንዱ ፈቃድ – በሌላ አነጋገር ፣ እያንዳንዱ ጥልቅ ስሜት – ለመነኮሱ ኃጢአት ነው። በመጀመሪያ ሀሳብ መጥቶ አእምሮን በስሜታዊነት ያጨልማል፤ ከዚያም ነፍሱ ወደ ደስታ ያዘነበለ እና መዋጋት ያቆማል፣ እና ይህ ስምምነት ይባላል፤ እና ፈቃድ እንደ ተናገርነው ኃጢአት ነው፣ ምክንያቱም የተወሰነ ስሜትን ስለሚቀሰቅስ እና ከዚያም ቀስ በቀስ ወደ ሥራ ይለውጠዋል። ስለዚህም ነው ነቢዩ የባቢሎንን ልጆች በዓለት ላይ የሚጋጩትን የሚያመሰግነው (መዝ 136፡9)። ይህንን ቅደም ተከተል የተማሩ፣ ተረዱት።
20. የሰላም ፍቅር አገልጋዮች የሆኑት መላእክቶች በንስሐችን ደስ ይላቸዋል ስለዚህም በእግዚአብሔር መንፈሳዊ ራእዮች እንድንሞላ እና በመልካም ነገሮች ሁሉ እንድንረዳ ይረዱናል። ነገር ግን ቁጣ እና ክፋት ፈጣሪ የሆኑት አጋንንት፣ በጎነት ሲጠፉ ይደሰታሉ፣ እናም ነፍሳችንን ወደ አሳፋሪ ቅዠቶች ለማዞር መልካም የሚመስሉ መልካም ስራዎችን ያቀርባሉ።
21. እምነት የመልካም ጥምረት ነው፤ በእምነት እግዚአብሔርን መፍራት ይወለዳል። ይህ በተግባር ትእዛዛትን እንድንጠብቅ ያስተምረናል፣ እናም ከዚያ የተባረከ ንፅህና በውስጣችን ከክፉ ምኞት ነፃ ይወጣል። ፍቅር ደግሞ የትእዛዛት ሁሉ ፍጻሜ ነው፡ ሁሉን አንድ ያደርጋል ያጠነክራል።
22. የሰውነት ስሜቶች ጤናማ ሲሆኑ እና የአንዳንድ በሽታዎች መድረሱን ሲገነዘቡ፣ ካላወቁት፣ በንቃተ-ህሊና ይሠቃያሉ። የማሰብ ችሎታውም እንዲሁ ነው፡ እንቅስቃሴው እንደሚያድን ሲያውቅ ኃይሉን ሁሉ ተረድቶ የሚያሰቃያቸው ስሜቶች ከየት እንደመጡ ያውቃል፣ እናም በእነሱ ላይ ኃይለኛ ውጊያ ያስነሳል። ካላስተዋሉት ግን ቀናቶቻችሁ በሥቃይ ያልፋሉ። እንቅልፍን እንደ ጦርነት አሳብ አድርጎ ከሌሊት ጋር የሚዋጋ ሰው ጋር ይመሳሰላል።
23. የኛ ምክንያታዊ ኃይላችን እግዚአብሔርን በማሰላሰል ላይ ሳንደክም እራሱን ሲሰራ እና የፍላጎት ሃይል እቃ ወደሚሰጠው ወደ ክርስቶስ ለመቅረብ ሲመኝ እና ለቁጣ የተጋለጠው በአጋንንት ላይ እራሱን ሲታጠቅ ኃይላችን እንደ መጀመሪያው ተፈጥሮው ይሠራል።
24. እንደ ጎርጎርዮስ የነገረ መለኮት ምሁር፣ እያንዳንዱ ምክንያታዊ ነፍስ ሦስት ኃይሎች አሏት። ምክንያታዊ ኃይሉ ማስተዋልን፣ ዕውቀትንና ጥበብን የሚፈጽመውን በጎነት ይጠራዋል። ለቁጣ፣ ድፍረት እና በትዕግስት ለተጋለጡ ሃይሎች፤ እና ለሚፈልጉ፣ ፍቅር፣ ንጽሕና እና መታቀብ። ሁሉም በእነርሱ ውስጥ ፍትህ አላቸው፣ ይህም ወደ ትክክለኛ እርምጃ ይመራቸዋል: ተቃራኒ ኃይሎችን እንድንገዛ እና ወደ በጎነት እንድንቸኩል በማስተዋል ያስተምረናል፤ በንጽሕና፣ ሁሉንም ነገር ያለ ስሜት ለመመልከት፤ በፍቅር፣ ሁሉንም እንደ ራሳችን መውደድ፤ ከመታቀብ ጋር፣ ሁሉንም ጎጂ ደስታዎች ለመዋጋት፤ እና በድፍረት እና በትዕግስት፣ ለማይታየው ውጊያ እራሳችንን ለማስታጠቅ። በአንደበት እንደተገለጸው በእግዚአብሔር ተመስጦ የነፍስ ሕገ መንግሥት እንዲህ ነው።
25. ለንጽሕና የሚቀና የተባረከ ንጽሕናን ይወዳልና ከክፉ ምኞት የጸዳ ንጽህና ብሎ ሲጠራው ማንም አይሳሳትም። እንደዚህ ያለ ሰው በትህትና አስተሳሰብ መለኮታዊ ጸጋን እየጠራ ሥጋን ይገዛል እና ይገዛል እናም የሚፈልገውን ያገኛል። ያለ ልክ ሰውነትን ጣፋጭ ምግብ የሚመገብ ሁሉ የርኩሰት መንፈስ ይታመማል። ውሃ እሳትን እንደሚያጠፋው ረሃብ እና ትህትና የሰውነትን ሽቶ እና አሳፋሪ ቅዠቶችን ያጠፋሉ ።
26. የቂም ስሜት ፣ የክርስቶስ ወዳጆች ሆይ ፣ ከነፍስህ ሙሉ በሙሉ ይውጣ። በፍፁም ጠላትነትን አትስጡ። በገለባ ውስጥ እንደተደበቀ እሳት፣ ቂምም በልብ ውስጥ ይኖራል። ተቃራኒውን አድርጉ፡ ለበደሉህ አጥብቀህ ጸልይ እና እጅህ በሚችለው መጠን መልካም አድርጋቸው፣ ነፍስህን ከስሜታዊነት ለማላቀቅ እና በጸሎትህ ሰዓት ላይ እምነት ይኑርህ።
27. ጌታ በትሑት ልቦች ውስጥ ያርፋል፣ክፉም ምኞት በትዕቢተኞች ልብ ውስጥ። የትዕቢትን ያህል በሀይል የሚነሳብን የለም። የተባረከ ትሕትናን ያህል የነፍስን እንክርዳድ የሚነቅል የለም፤ ለዚህም ነው የፍትወት ገዳይ ተብሎ የሚጠራው።
28. ሁል ጊዜ ተድላ የሚወድ ልብ ነፍስ ከሥጋ በምትወጣበት ጊዜ እስር ቤት እና እስራት እንደሚሆን እያስታወስክ ነፍስህ ከመጥፎ ሀሳቦች ትነጻ እና በጥሩ እውቀት ትብራ፤ ስራን የሚወድ ልብ ደግሞ ለነፍስ የተከፈተ በር እንደሚሆን አስታውስ። ሥጋን በእውነት ንጹሕ የሆነች ነፍስ በመላእክት ተመርታ ወደ ተባረከ ሕይወት ትመራለች፤ ነገር ግን የቆሸሸ እና ያልተጸጸተ ነፍስ – ወዮልኝ! – በአጋንንት ይቀበላል።
29. ውብ በሆነው ዘውድ፣ በህንድ እንቁዎች እና በሚያንጸባርቁ ዕንቁዎች ያጌጠ ጭንቅላት ነው። ነገር ግን በማይገለጽ መልኩ የበለጠ ቆንጆ የሆነች ነፍስ በእግዚአብሔር እውቀት የበለፀገች እና በእግዚአብሔር ብርሃናዊ እይታዎች የምትበራ፣ መንፈስ ቅዱስ በውስጧ ሊያድር በመጣ ጊዜ ነው። የዚያች የተባረከች ነፍስስ ውበትስ ማን ሊገልጸው ይችላል?
30. ኦ መነኩሴ ፣ ቁጣ እና ቁጣ በአንተ ውስጥ እንዲኖር አትፍቀድ። የተቆጣ ሰው መልካም አይመስልምና ጥበብ ግን በየዋህ ሰዎች ልብ ውስጥ ትኖራለች። የቁጣ ስሜት ነፍስህን ሲይዝ፣ በአለም ውስጥ የሚኖሩ ከአንተ የተሻሉ ይሆናሉ። ያኔ የማፈር እና የማትወድ መነኩሴ ትሆናለህ።
31. በእድለኝነት እና በጦርነት ሁሉ ጸሎትን ፣ የማይበገር መሳሪያን ያግኙ እና በክርስቶስ ፀጋ ታሸንፋላችሁ። ጠቢቡ መምህር እንደሚያስተምረው ጸሎትህ ንጹሕ ይሁን፡ "ስለዚህ ሰዎች በየቦታው እንዲጸልዩ እወዳለሁ፥ ንጹሕ እጆችንም ወደ ሰማይ እያነሱ ያለ ቍጣና ያለ ክርክር" (1ጢሞ 2፡8)። እንዲህ ያለውን ጸሎት የማያስተናግድ ማንም ሰው ለክፉ እና ለክፉ ስሜቶች ተሰጥቷል።
32. "የወይን ጠጅ የሰውን ልብ ደስ ያሰኛል" ተብሎ ተጽፏል (መዝ። 103:15); ነገር ግን ለማልቀስ እና ለማልቀስ ቃል ገብተሃል፣ ስለዚህ ከእንደዚህ አይነት ደስታ ራቅ እና በመንፈሳዊ ስጦታዎች ትደሰታለህ። በወይን ብትደሰት ግን በሚያሳፍር ሃሳብ ትኖራለህ በብዙ መከራ ውስጥ ትወድቃለህ።
33. ድግስ ስታከብር ወይን አትጠጣ ነገር ግን አእምሮህን አድስ ነፍስህን አንጻ። አብዝቶ የሚበላና የወይን ጠጅ የሚጠጣ በዓላትን ያቋቋመውን ያናድደዋል።
34. ሁልጊዜም በጸሎቶች እና በንባብ እንድንከታተል ታዝዘናል፣ እና ከዚህም በበለጠ በበዓላት ወቅት። የነቃው መነኩሴ አእምሮውን ወደ እግዚአብሔር ያቀናል፣ ነፍሱን በማሰብ ይመገባል፤ ብዙ ከተኛህ ግን አእምሮው ይጠነክራል። ነገር ግን በምትመለከቱበት ጊዜ በውስጣችሁ ምንም ክፉ ሃሳብ እንዳይኖር ተጠንቀቁ። በከንቱ ቃላት እና ሀሳቦች ከመነቃቃት መተኛት ይሻላል።
35. እባብን በደረቱ የሚበላ በልቡም ክፉ አሳብ የሚበላ ይጠፋል። እባቡ ሰውነትን በመርዛማ መውጊያው ይነክሳል እና ሀሳቡ ገዳይ መርዝ ወደ ነፍስ ያፈሳል። የእባቡን ህጻን ቶሎ እንግደለው እና በልባችን ውስጥ ባሉ ክፉ ሀሳቦች እንታመም፣ መራራ ሥቃይ እንዳይደርስብን።
36. ንጹሕ ነፍስ የተመረጠ የጽድቅ ዕቃ፣ የተከለለ ገነት፣ የታተመ ምንጭ እና የማስተዋል ዙፋን ትባላለች። ነገር ግን ራሱን በሚያረክስ የሚያረክስ ሁሉ ጸያፍና ጠረን ይሞላል።
37. ከቆንጆ ልብሶች፣ ሙሉ ሆድ እና ጎጂ ውይይቶች፣ መጥፎ ሀሳቦች በነፍስ ውስጥ ይወለዳሉ። በመንፈሳዊ ልምምድ ልምድ ካላቸው ወላጆች ሰምቻለሁ።
38. የንብረት ፍላጎት በመነኮሳት ነፍስ ውስጥ አይቀመጥ። ዕቃ የተጫነው መነኩሴ ውኃ እንደሞላ መርከብ ነው፤ በኀዘን ማዕበል ተውጦ ወደ ጥልቅ መከራ ሰጠመ። ገንዘብን መውደድ የብዙ ምኞት እናት እና "የክፉ ሁሉ ሥር" (1ጢሞ 6፡10) ሐዋርያው በትክክል እንደተናገረው።
39. ንብረት አጥቶ ዝም ማለት በገዳማዊ ሕይወት መስክ የተሰወረ ሀብት ነው። ስለዚህ ሂድና ያለህን ሀብት ሽጠህ ለድሆች ስጥ፥ ከዚያም እርሻውን ግዛ፥ መዝገብህንም ቅበረው፥ በማያልፍም ባለጠግነት እንድትበለጽግ።
40. ከመንፈሳዊ አባት ጋር ስትስማማና ጥቅሙን ሲሰማህ ማንም ከፍቅሩ ወይም ከእሱ ጋር ከመኖር አይለየህ። አትፍረዱበት፣ ሲገሥጽህ ወይም ሲመታህ ክፉ አትናገር፣ የሚሰድባቸውንም አትስሙ፣ ከሚያዋርዱትም ጋር አትስማማ፤ እግዚአብሔር እንዳይቈጣህ ከሕያዋንም መጽሐፍ እንዳይደመሰስህ።
41. ከልምድ እንደምንረዳው በመገዛት የመካድ ፍልሚያ በሦስት ምልክቶች የተከበበ ይሁን፡ በእምነት፣ በተስፋ እና በፍቅር። በመልካም ገድል የሚታገል የፍትህ አክሊልን ይቀበላል።
42. ትእዛዙን አድርጉ እንጂ በአባታችሁ ሥራ አትፍረዱ። አጋንንት ቃላቶችህን ጆሮህን ለመሸፈን ወይም በጦርነት ውስጥ ፈሪሃ እግዚአብሔር ያለውና ደካማ ወታደር ለማድረግ ጉድለታቸውን ያሳያሉ፤ ወይም ወደ ክህደት አሳብ ይመሩሃል እና እነርሱን በማዳመጥ አዳክመህ ለበጎነት ሁሉ ሰነፍ ያደርጉሃል።
43. የአባቱን ትእዛዝ የማይታዘዝ ሁሉ የመጀመሪያውን የስድብ ስእለት ይሻራል። ነገር ግን መታዘዝን ተቀብሎ የራሱን ፈቃድ በትሕትና በማስተዋል ሰይፍ የቆረጠ በብዙ ምስክሮች ፊት ለክርስቶስ የገባውን ቃል ኪዳን ፈጽሟል።
44. የሕይወታችን ጠላቶች አጋንንት ለወላጆቻቸው በሚታዘዙት በጣም እንደሚቀኑ አይተናል፣ ተረድተናል እና ተምረናል፤ ጥርሳቸውን ያፋጩባቸው እና ወደ ኋላ እንዲመለሱ እና የአባቶቻቸውን ጥበቃ እንዲያጡ ለማድረግ ሁሉንም ዓይነት ስልቶችን ያሴራሉ። ሁልጊዜም በመልካም ቃል እንደሚናገር ሰው የተለያዩ ሰበቦችን ያሳዩአቸው፣ ያናድዷቸዋል፣ አባታቸውን እንዲጠሉ ያስተምሯቸዋል፤ ያናድዳሉ። ትእዛዙን እንደ ስንፍና ስድቡንም እንደ ሹል ቀስቶች አድርገው ያቀርባሉ። ነፃ ወጥተህ በባርነት ትኖራለህ ይላሉ፣ እናም አንተ ከአንተ ጋር በሚመሳሰል መልኩ በዚህ ጨካኝ፣ አስተዋይ፣ አላዋቂ፣ አላዋቂ እና ቁጡ ሰው ስር ከባሪያ የከፋ ነህ፤ እና የነጻውን አለም ሳታዩ በአገልግሎት ቀንበር ስር የምትደክሙት እስከ መቼ ነው? ከዚያም እንግዶችን እና የታመሙ ሰዎችን ለመጎብኘት እና ለድሆች ማዘንን ይጠቁማሉ። ከዚያም ዝምታን እና የገዳማትን ውጊያ በዝምታ ያወድሳሉ፤ እናም በመከራው እና በክርስቶስ ወታደር ልብ ውስጥ የእነዚህን እንክርዳዶች ምስሎች ሁሉ ይዘራሉ፣ ነገር ግን ከመንፈሳዊ ጥበቃው ለመሳብ እና ከመረጋጋት መረጋጋት ለማባረር እና አመጸኛ ነፍሱን ወደ አውሎ ንፋስ በባሕር ላይ ይጥሉታል። ከዚያም በምርኮ በያዙት ሥልጣን ሁሉን እንደ ጠማማ ፈቃድ እንዲያደርግ አስገድደውታል።
45. ለአባት ታዛዥ ሆነህ ከምትኖር ከአንተ የሚዋጋህን የጠላት አድናቆት አትሰውር። ለእግዚአብሔር ስእለትህን አትርሳ ወይም አጋንንት ያፌዙብህ። ስድብና ተግሣጽ ወይም የአባት ቁጣን አታስወግድ፤ ለራስም ፈቃድና ለራስ ፈቃድ ክብር የማይሰጥ ቀንበር አትገዛ። ይልቁንም "እስከ መጨረሻ የሚጸና ይድናል" የሚለውን የጌታን ቃል በልብህ ጠብቀህ በትዕግስት "በፊታችን ያለውን ሩጫ እሩጥ ዓይናችሁንም የእምነትን ራስና ፈጻሚውን ኢየሱስን ተመልክታችሁ" (ዕብ 12፡1-2)።
46. ወርቅ አንጥረኛው ወርቁን በማሰሮው ውስጥ አስቀምጦ ያጠራዋል። ስለዚህም ጀማሪው መነኩሴ ለታዛዥነትና ለመከራዎች ሁሉ በመገዛት ለመለኮታዊ ትእዛዛት በቅንዓት እየተቃጠለ ከድካም፣ ከትዕግሥትና ከመከራ በኋላ መጥፎ ልማዱን ትቶ መታዘዝን ለምዷል። እናም ብርሃን እና ለሰማያዊ ሀብቶች የተገባ ፣ የተባረከ ፍጻሜ እና ማለቂያ የሌለው ዘላቂነት በዚያ ሁሉም ህመም ፣ ሀዘን እና መቃተት ከሸሹበት ፣ እና ደስታ እና ዘላለማዊ መዓዛ የሚተክሉበት ይሆናል።
47. ትክክለኛ እምነት እና ትእዛዛትን መጠበቅ እግዚአብሄርን መፍራትን ያመጣል፤ እግዚአብሔርን መፍራት ባለበት ቦታ ትእዛዛትን መጠበቅ አለ፤ ትእዛዛትን በመጠበቅ ንቁ በጎነት ይመሰረታል፤ ፍሬው ንፁህ ጸሎት እና የእግዚአብሔር የማሰብ መጀመሪያ ነው። ከመጥፎ ስሜት የጸዳ ንጽህናን ያገኘ ሁሉ በፍቅር ደጃፍ ይገባል፤ ስለ ፍቅርም የተወደደው ደቀ መዝሙር፡- እግዚአብሔር ፍቅር ነው፥ በፍቅርም የሚኖር በእግዚአብሔር ይኖራል እግዚአብሔርም በእርሱ ይኖራል አለ (1ኛ ዮሐ። በእነዚህ መስመሮች ላይ በደንብ የተዋሃዱ ቃላትን ከአንዳንዶች ሰምቻለሁ፡- “ሥጋን የሚያነጻ ምንም ነገር ከተጣራ በኋላ አይቀርም፤ ነገር ግን በጎ ምግባር ነፍስን ያነጻዋል ከተነጻውም ጋር ይኖራል።
48. መነኮሳት ሐዋርያት ከመንፈስ ቅዱስ ተምረው ያፈጸሟቸውን ትእዛዛትንና ሕግጋትን ስለሚፈጽሙ የገዳሙ ሕይወት በእውነት ያማረና መልካም ነው። የክርስቶስ ወታደር ከምድራዊ ነገር ነፃ ወጥቶ ለዓለማዊ አስተሳሰብና ተግባር ሁሉ ሳይጨነቅ መቆየቱ ተገቢ ነው፡ ሐዋርያው፡- “ወታደር ሆኖ የሚያገለግል ሁሉ የሾመውን ደስ ሊያሰኝ ቢፈልግ በዚህ ሕይወት ጉዳይ አይገባም” (2ጢሞ 2፡4)።
49. መነኩሴው ከምድራዊው ነገር ሸክም ነፃ መሆን፣ ንጹሕና ከመጥፎ አምሮት የጸዳ፣ ያለ ምንም ክፉ ምኞት፣ የማይጎመጅ፣ የማይሰክር፣ የማይዘገይ፣ የማይታክ፣ ገንዘብ የማይወድ፣ ተድላ የማይወድ መሆን አለበት። ሰው ከዚህ ሁሉ እስካልወጣ ድረስ የመላእክትን ሕይወት መኖር አይችልም። እናም ይህ መልካም ቀንበር እና ቀላል ሸክም በራሳቸው ላይ ለመሸከም ለሚቻኮሉ ተሰጥቷቸዋል፣ ይህም መለኮታዊ ተስፋ የሚያቀልል፣ እና ከክፉ ምኞት እና ከሰላም የፀዳ በፍጹም ንፅህና ነው። በእውነት ጣፋጭ እንደዚህ አይነት ህይወት ነው፣ ልምምዱ ቆንጆ እና ጥሩ ነው፣ ከተገኘው ነፍስ የማይወሰድበት ክፍል ጥሩ ነው።
50. ከዚች ሕይወት አሳብ ራቃችሁ ወደ ምንኩስናም በገባችሁ ጊዜ ለድሆች የምታከፋፍሉትን ሀብት አትፈልጉ። ይህ የክፉው ሽንገላ ነውና፥ ይህም ወደ ከንቱ ውዳሴ ይመራል፥ አእምሮህንም በታላቅ ጭንቀት ውስጥ ይጥላል። ዳቦ እና ውሃ ካላችሁ፣ ተጓዦችን ከእነሱ ጋር መቀበል ይችላሉ። ይህ ደግሞ ከሌለህ ተጓዡን በፍቅር ተቀበል እና የማጽናኛ ቃል ተናገር፤ እናም የእንግዳ ተቀባይነትን ሽልማት ታገኛላችሁ። በወንጌልም ጌታ ከሀብታሞች ታላቅ መስዋዕት በላይ በሁለት ሳንቲም ብቻ ስለነበረችው መበለት ይመሰክራል።
51. ይህ በጸጥታ ለሚኖሩ እና ለአባት በመታዘዝ ለሚጸኑት ታዝዟል፡ አንድ ነገር እንዲያስቡ እንጂ ከመንፈሳዊ ተግባር አንዲት ትእዛዝ ፈቀቅ ማለት የለባቸውም። ይህንን የሚያሟላ ሁሉን ነገር አሟልቷል፤ እና በተቃራኒው፣ ከእንደዚህ አይነት ህይወት የሚወድቅ ማንኛውም ሰው ምንም አይነት በጎነት ወይም መንፈሳዊ ህይወት አይፈጽምም።
52. የክርስቶስ ወዳጆች ሆይ ምክሬን ተቀበል ስደትንና ፍቅርን ውደድ። የትውልድ ሀገርህን ሀዘን ይተኩሃል። የወላጆችህ ሀዘን ወይም ፍቅርህ ወደ ሌላ አቅጣጫ እንዲዞርህ አትፍቀድ፤ ከዳዊት ጋር፡- “እነሆ ሸሽቼ በምድረ በዳ ተቀምጬ ነበር” (መዝ። 54፡8) በማለት በከተማው ውስጥ ከመኖር ተቆጠቡ በምድረ በዳም ጸና።
53. ምንም እንኳን እዚያ የሚያስፈልጓቸው ነገሮች ሁሉ ባይኖሩም እንኳ ከዓለም ርቀው የተቀመጡ ቦታዎችን ይፈልጉ። እና ጠላቶች እንደ ቁጡ ንቦች እና ተርብ ከበውህ ፣ በሁሉም ዓይነት ጦርነቶች ቢያጠቁህ ወደ ኋላ አትሂድ ፣ አትፍራ ፣ ጆሮህን ወደ እነርሱ አታዘንብ ፣ ከጦርነት አትራቅ ። ነገር ግን በትዕግሥት ታገሥ፥ በራስህ ውስጥ እየዘመረ፡- "እግዚአብሔርን በትዕግሥት ጠበቅሁት፥ አየኝም፥ ጸሎቴንም ሰማ" (መዝ 39፡2) እያልህ። ያን ጊዜም የእግዚአብሔርን ግርማ ጥበቃ፣ ሥርዓቱንና የመዳንን መግቦትን ሁሉ ታያለህ።
54. ክርስቶስን የምትወድ ሆይ፥ ወደ ሕይወት የሚመራውን ሥራ ወዳጆች ልትሆኑ ይገባችኋል። ሰላማዊ ሰዎች ወዳጆች ሁኑ፣ መንፈሳዊ ወንድሞቻችሁም በሰማያት ያለውን የአባቴን ፈቃድ የሚያደርጉ እናቴና ወንድሞቼ ናቸው ያለው ጌታ ስለ እነርሱ ቅዱሳን አባቶች ይሁኑ ተብሏል።
55. የተለያዩ እና የተጣራ ጣፋጭ ምግቦችን አትውደዱ፣ አንድ ሰው በእነሱ ላይ ሲወድቅ ገዳይ። ከተቻለ ተራ ምግቦችን እንኳን ላለመብላት ይሞክሩ። የሆድህ ሙላት አይምራህ ተብሎአልና።
56. ይህ በጣም ከንቱ ስለሆነ ብዙ ጊዜ ከክፍልዎ ውጭ መቆየትን ይተዉ። ይልቅ ዝም ለማለት ሞክር። በተደጋጋሚ ከሴሉ መውጣት ጸጋን ያስወግዳል፣ አእምሮን ያጨልማል እና ፍላጎትን ያጠፋል። ለዚህም ነው ቅዱሳት መጻሕፍት፡- “የምኞት ዐውሎ ነፋስ ጨዋውን አእምሮ ያጠምማል። አእምሮህ አይሳሳት፣ ዝምታህም ሳይሰበር ይቆይ።
57. በክፍልህ ውስጥ ተቀምጠህ ያለ ቂልነት እና ያለ ስንፍና ስራህን ስራ። ሳያስተውል የሚሄድ በከንቱ ይሠራል ተብሎአልና። ይልቁንስ መልካም ልምምድን ተለማመድ እና አእምሮህን ሰብስብ እና ፍጻሜህን በዓይኖችህ ፊት አድርገህ የዓለምን ከንቱነት ምን ያህል ተንኮለኛ እና ባዶ እንደሆነ አስታውስ። ልንሰጠው የሚገባን ምላሽ የሚያስፈራ ስሌት አስታውስ፣ እናም የሕይወታችን ክፉ ጠላቶች እና ጠላቶች ስራዎቻችንን እና ቃላቶቻችንን እና የምንቀበለውን እና እነሱ ራሳቸው በእኛ ውስጥ የሚሰርቁትን ክፉ አስተሳሰቦች ማቅረብ ይፈልጋሉ። እንዲሁም በገሃነም ውስጥ የሚደርሰውን ስቃይ አስታውስ: ነፍሳት እዚያ እንዴት እንደሚታሰሩ፣ በምን ፍርሃት እና በምን ሥቃይ፤ እንዲሁም የመጨረሻውን ትንሣኤ እና ሰዎችን ሳያዳላ የፈራጁን አስፈሪ ፍርድ የሚሰሙትን አስታውሱ። ኃጢአተኞች የሚደርስባቸውን እፍረት አስቡ የኅሊናን ውርደትና ስድብ አስቡ፤ እርስዋ ስትከሳን የእግዚአብሔርን ጥለን እንቀበላለንና ወደ ዘላለም እሳት እንጣላለን ልቅሶና ጥርስ ማፋጨት ወዳለበት። ሌሎቹን ስቃዮች ሁሉ ማስታወስን አትርሳ፤ ቆማህም ሆነ ተቀምጠህ ፊትህን በእንባ እና በማስተዋል ታጠብ። በእንደዚህ ዓይነት አስተሳሰብ ብዙ እንባ አግኝተው የነፍስን ኃይል ሙሉ በሙሉ ያነጹ ብዙዎች አይቻለሁ።
58. ነገር ግን ደግሞ ለጻድቃን በተዘጋጀው ላይ አሰላስሉ፡ በክርስቶስ ቀኝ መሆን፣ የተባረከ የጌታ ድምፅ እና የመንግሥተ ሰማያት ርስት፤ ከዚህም በተጨማሪ ስጦታዎች እና ደስታዎች ማለቂያ የሌላቸው እና በሀዘን የማይቋረጡ፣ የሰማይ ማደሪያ እና ከመላእክት ጋር ኅብረት፣ እና ጌታ ለሚወዱት ሁሉ ቃል የገባላቸው።
59. እነዚህ ሀሳቦች ከእርስዎ ጋር ይቆዩ፤ ከእርስዎ ጋር ይተኛሉ እና ከእርስዎ ጋር ይነሱ። መቼም እንዳትረሷቸው እርግጠኛ ይሁኑ። የትም ብትሆኑ ሁል ጊዜ አስታውሷቸው፣ ሁሉም መጥፎ ሀሳቦች ከአንተ እንዲሸሹ እና በመለኮታዊ መጽናናት እንድትሞላ። በእነዚህ ሥራዎች ያልተከበበች ነፍስ ዝም ልትል አትችልም፤ ውኃ የሌለበት ምንጭ በከንቱ ምንጭ ይባላል።
60. ይህ ደንብ ደግሞ ዝም ለሚሉት ተቀምጧል: ጾም፣ ጥንካሬ በሚፈቅደው መጠን፤ ንቃት፤ መሬት ላይ መተኛት፤ እና ሌሎች ለሚመጣው እረፍት ሲባል ሁሉም ዓይነት ትዕግስት። ለእኛም ይገለጥ ዘንድ ካለው ክብር ጋር ቢመዛዘን የአሁኑ ዘመን ሥቃይ ምንም አይጠቅምም ተብሎአልና፤ (ሮሜ 8፡18)። እና ከሁሉም በላይ፣ ጸሎት: ንጹህ፣ የማያቋርጥ እና ያለመታከት። ይህ የጸና ግንብ፣ ጸጥ ያለ ወደብ፣ የመልካም ሥራ ጎተራ፣ የፍትወት ጥፋት፣ ለነፍስ በጎ ረዳት፣ የማስተዋል ንጽሕት፣ ለሚሠሩት ዕረፍት፣ ለሚያለቅሱ መጽናኛ፣ ከመላእክት ጋር አብሮ መኖር ነው። ጾም ሆይ፣ ቀንና ሌሊት፣ በፍርሃትና በመንቀጥቀጥ፣ በመጠን እና በንቃት አእምሮ ጸልይ፣ ጸሎትህ እግዚአብሔርን ደስ ያሰኘው ዘንድ። የእግዚአብሔር ዓይኖች ወደ ጻድቃን ጆሮቹም ጸሎታቸውን ያደምጣሉ ተብሎአልና።
61. ከቀደምት አባቶች አንዱ በብዙ ልምድና ስኬት እንደተናገረው፣ ከሚቃወሙን አጋንንት መካከል፣ በጦርነቱ ውስጥ የመጀመሪያዎቹ አዛዦች፣ ወደ ተቃራኒው የሚነዱን፣ እነዚህ ምኞቶች፣ ሆዳምነት፣ ገንዘብን የመውደድና የከንቱ ውዳሴ መንፈስ ናቸው። እና ሌሎች ከኋላቸው መጥተው ክፋትን ሁሉ ወደ ነፍሳችን ያመጣሉ።
62. ሰው ከእነዚህ ከሦስቱ ምኞቶች በአንዱ ካልተጎዳ በቀር በኃጢአትም ሆነ በማንኛውም ምኞት እንደማይወድቅ በተሞክሮ እናውቃለን። ስለዚህም ዲያብሎስ እነዚህን ሶስት ሃሳቦች በአዳኝ ፊት አስቀመጠ፣ እናም ጌታ በላያቸው ተነሥቶ ዲያብሎስን አስወጣው። ቸር ጌታና ሰውን የሚወድ ስለሆነ ጌታ በእነርሱ ላይ ድልን ይሰጠናል፤ ከኃጢአት በቀር ሁሉንም ነገር አለበሰው ሥጋችንም መከራን መቀበል የሚችል ሲሆን ያለ ኃጢአትም ያለ ተንኮልም መንገድ አሳይቶናል በእርሱም አዲሱን ሰው በውስጣችን የፈጠርንበትን የፈጠረውንም መልክ በማደስ ያድሳል።
63. የዳዊት ቃል የመዳናችን ጠላቶች ሆነን አጋንንትን በፍጹም ጥላቻ እንድንጠላ ያስተምረናል። እና ይህ ለበጎነት በጣም ጠቃሚ ነው። ነገር ግን በፍጹም ጥላቻ ጠላቶቹን የሚጠላ በሥራም ሆነ በአስተሳሰብ ኃጢአት ያልሠራ አለ? እኛ ራሳችን የእንደዚህ ዓይነት ሀሳቦች ዕቃዎችን ስንይዝ እንዴት ፍጹም ጥላቻን እናገኛለን? ተድላ የሚወድ ልብ ፈጽሞ ሊጠላቸው አይችልም።
64. ዓለማዊ ምኞትን ትቶ ከክፉ ምኞት ሁሉ የራቀ የምክንያታዊ ነፍስ የሰርግ ልብስ ከክፉ ምኞት የጸዳ ንጽህና እና እግዚአብሔርን የሚያፈቅር አእምሮ በእግዚአብሔር ብርሃን የሚያበራ ነው። ነገር ግን ስፍር ቁጥር በሌላቸው ምኞቶች የተጨቆነና ከእነርሱ ጋር የተጣበቀ አእምሮ የንጽሕና መጎናጸፊያን ይጥላል እና አሳፋሪና የረከሰውን ጨርቅ ይለብሳል። በወንጌልም እንደ ተባለው እጁንና እግሩን አስረው በውጭ ወዳለው ጨለማ ይጣላሉና ያፍራል (ማቴ 22፡13) ከእንዲህ ዓይነቱ አሳብና ሥራ ልብስ ተሠርቶ ነበርና ቃሉም ለአምላካዊ ቃል እንደማይገባ ገልጾታል።
65. አንድ ጠቢብ ሰው በአንድ ወቅት ስለ ክፋት እና ራስን ስለ መውደድ በእውነት ተናግሯል። ከሁሉም ሀሳቦች የመጀመሪያው ራስን የመውደድ ከባድ ጦርነት ነው፣ ልክ እንደ ጨካኝ ገዳይ፤ ከእርሱም ጋር ሌሎች ሦስት፣ ከነሱም በኋላ ሌሎች አምስት፣ ሁሉም አእምሮአችንን ይቆጣጠሩ።
66. እራሱን በጣፋጭ ምግቦች የሚሞላ ሰው ከመጥፎ ምኞቶች የጸዳ ንፅህናን እንዴት እንደሚያገኝ ሳስበው አስገርሞኛል። ከመጥፎ ምኞት የጸዳ ንጽህና ከኃጢአት ድርጊት ንጹሕ መሆን ብቻ አይደለም – ይህም መታቀብ ይባላል። ከክፉ አምሮት የጸዳ ንጽህና አእምሮን ከሥሜትና ከክፉ ጣዖታት መቅደስ ነፃ መውጣቱ እና ወደ ሰማይ ከፍ ከፍ ማለት ነው። እና ይህ በእውነት የልብ ንጽሕና ተብሎ የሚጠራው ነው።
67. ርኩስ የሆነችውን ነፍስ ለማንጻት ወይም የጸዳውን እንደገና ለማርከስ ቀላል ነው። ዓለማዊ አሳቢነትን ለቀው ነገር ግን በነፍሳቸው ውስጥ መለኮታዊ ጣፋጭነት ገና ላልተሰማቸው፣ በአንዳንድ ኃጢአቶች ውስጥ መውደቅ እንግዳ ነገር አይደለም። ነገር ግን የእግዚአብሔርን ቃል ጣፋጭነት ያወቁ እና በነፍሳቸው ውስጥ የተወሰኑ መለኮታዊ ጉብኝቶችን የተሰማቸው እና በመዳን መንገድ የሄዱ እነዚያ እንደገና ወደ ኃጢአት መመለሳቸው አስደናቂ፣ በእውነት አስደናቂ ነው። እና መጀመሪያ ወደ ግዛቱ መመለስ ለእነሱ ቀላል አይደለም። የመጀመሪያዎቹ ቀጥተኛውን መንገድ ስላላወቁ ተሠቃዩ፤ የኋለኛው ደግሞ፣ ዲያቢሎስ መከራን ያለማቋረጥ ያሳያቸው፣ እግዚአብሔር እንደማይራራላቸው ስላስተማራቸው እና የጣዖትን ሀጢያት ወደ ጥልቅ ሀዘን ሊጥላቸው እየሞከረ በአእምሮአቸው ውስጥ ስላስገባቸው። ነገር ግን ወንድና ሥራን የምትወድ ነፍስ በትዕግሥት ለሰዎች ያለውን ፍቅር በትዕግሥት በሚያሳየን በእግዚአብሔር ረዳትነት ወዲያውኑ ታስተካክለዋለች ወደ እርሱ ስንመለስ ደግሞ ወንጌል በጠፋው ልጅ ምሳሌ እንደሚያስተምረን በማይነጥፍ ምሕረትና ልግስና ይቀበለን።
68. ማናችንም ብንሆን የክፉውን ተንኮልና ተንኮል በራሳችን ሃይል ማሸነፍ አንችልም። ልናሸንፋቸው የምንችለው በማይሸነፍ የክርስቶስ ኃይል ብቻ ነው። አብዝተው የሚጾሙ እና ከኃጢአታቸው ራሳቸውን ነጻ እንደሚያወጡ የሚያምኑ ሰዎች በእግዚአብሔር ኃይል ብቻ ራሳቸውን ነጻ ማድረግ ሲችሉ በጣም ተሳስተዋል። ኃጢአት በመስቀል ላይ በተፈጸመው ምሥጢር ኃይልን አጥቷልና። ለዚህም ነው ታላቁ የቤተክርስቲያኑ መብራት ጆን ክሪሶስተም ከላይ ምንም እርዳታ ከሌለ የሰው ፍላጎት ብቻውን በቂ አይደለም ያለው፤ እና በምላሹ፣ ምንም ፍላጎት ከሌለው እርዳታ ከላይ ምንም ፋይዳ አይኖረውም። ይህም በሐዋርያቱ ይሁዳ እና ጴጥሮስ ምሳሌ ላይ ይታያል። የመጀመሪያው ፍላጎቱን አሟልቷል እና መለወጥ አልፈለገም፤ እና ፍላጎቱ ስለጎደለው፣ ከላይ ያለው እርዳታ ለእሱ ምንም አልጠቀመውም። ጴጥሮስ ግን እግዚአብሄርን ከካደ በኋላ ምርር ብሎ አለቀሰ እና እርዳታን ከላይ አገኘ። “ስለዚህ፣” ይላል ክሪሶስተም፣ “በእግዚአብሔር ተስፋ የሚያደርግ እንቅልፍ እንዳይተኛ፣ እና ታላቅ ቅንዓት ያለው በራሱ ሥራ ላይ ብቻ እንዳይተማመን እጸልያለሁ። እግዚአብሔር ቤትን ካልሠራ ግንበኞች በከንቱ ይደክማሉ (መዝ 126፡1) መዝሙረኛው እንዳስተማረው አንዱና ሌላው ምኞታቸውን ለእግዚአብሔር ያሳዩና እንዲረዱት ይጠይቁት።
69. ሰው በትክክል ራሱን እስካላነጻና ሐዋርያቱን፡- “እነሆ እባቡንና ጊንጡን ትረግጡ ዘንድ ሥልጣንን ሰጥቻችኋለሁ፤ ከጠላትም ኃይል ሁሉ በላይ ሥልጣንን ሰጥቻችኋለሁ” (ሉቃስ 10፡19) ያለውን ረድኤት እስካልተቀበለ ድረስ ዘንዶውንና ዘንዶውን መርገጥ አደገኛ ነገር ነው። ስለዚህም ነው ወደ ፈተና እንዳንገባ ከክፉውም እንድንድን በጸሎት እንድንለምን የታዘዝነው። በክርስቶስ ረድኤት ኃይል ከሚንበለበሉት የጠላት ፍላጻዎች ካልተዳንን በራሳችን ኃይል ማንኛውንም ነገር ለማከናወን በከንቱ ተስፋ እናደርጋለን። የዲያብሎስን ተንኮል ማክሸፍ እና የመለኮታዊ ክብር ተካፋይ ለመሆን የሚፈልግ ሰው በእንባ፣ በለቅሶ እና በፀጥታ፣ ቀንና ሌሊት መለኮታዊ እርዳታ እና ጥበቃን መጠየቅ አለበት። እና እነርሱን ለመቀበል በመፈለግ ነፍስህን ከዓለማዊ ተድላዎች እና ንብረቶች ንፁህ አድርግ። ስለነዚህ ነፍሳት ጌታ እንዲህ ይላል፡- “የሚወደኝ ቢኖር ቃሌን ይጠብቃል፣አባቴም ይወደዋል ወደ እርሱም እንመጣለን በእርሱም ዘንድ መኖሪያ እናደርጋለን።” (ዮሐ 14፡23)።
70. ከቀደምት አባቶች አንዱ ስለ ሃሳብ በጣም አስተዋይ እና መልካም ቃል ተናግሯል፡- ‹‹አሳባችሁን የራሳችን ወይም ከጠላቶቻችን እንደ ሆነ በልብ አደባባይ ፍረዱ፤ እኛን የሚመስለውን መልካሙን አሳብ በነፍስ ውስጠኛው ማከማቻ ውስጥ አኑሩት፤ በማይሰረቅም መዝገብ ውስጥ አኑሩት፤ ከጠላት የሚመጡትን ግን ክፉ ሥራ ሠርተው ሳይቀጡአቸው ወደ ውጭ አውጡአቸው። ወደ ነፍስህ እንኳን አኑር።
71. የሚታገሉትንና የሚጨቁኑትን ስሜቶች ለማሸነፍ የሚተጋ፣ ብዙ ረዳቶችን ፈልጉ እና ከእነሱ ጋር ወደ ጦርነት ውጣ። በእንባ ብዛት ከተሰቃየ ልብ የነፍስን ፣የሥጋን ሥራ እና ጸሎትን እንደረዳት ውሰዱ። ዳዊት በመዝሙሩ እንዲህ ሲል ይዘምራል፡- “ትሕትናዬንና መከራዬን እዩ፥ ኃጢአቴንም ሁሉ ይቅር በል” (መዝ። 24፡18)። ደግሞም፡- “እንባዬ ቀንና ሌሊት እንጀራዬ ሆነ” (መዝ 41፡4) እና “መጠጡን ከእንባ ጋር ደባለቅሁ” (መዝ 101፡10)።
72. የሕይወታችን ጠላት ኃጢያቶቻችንን በእጅጉ ይሸፍናል እና ይረሳል። እናም ስለ ኃጢአታችን ማልቀስን እንድንረሳ ንጹሕ እና ከመጥፎ ምኞት እና ፍትሃዊ ስሜት የጸዳ አድርገን በልብህ ልታመሰግነን ሞክር። እኛ ግን ወንድሞች ሆይ በንስሐ የነጻን ብንመስልም ውድቀታችንን እናስብ። መልካም ጓደኛን – ትህትናን – ከከንቱ ውዳሴ እና ከትዕቢት መረብ እንድናመልጥ ሁልጊዜ በደላችንን እናስብ እና ሳናቋርጥ ስለ እነርሱ እናለቅስ።
73. ማንም በራሱ ጥንካሬ ሁሉንም ስራውን እንደሚታገስና በጎነትን እንደሚያገኝ አያስብ። በውስጣችን ያለው የመልካም ነገር ሁሉ መንስኤው እግዚአብሔር ነው፣ የክፋት ሁሉ መንስኤ ደግሞ ፈታኙ ነው። ስለዚህ መልካም ነገር ስትሰሩ የመልካም ነገር ሁሉ መንስኤ የሆነውን አምላክ አመስግኑ። መጥፎ ነገር ስታደርግ የጨለማውን አለቃ ተሳደብ።
74. ልምድ እና እውቀትን አንድ የሚያደርግ ገበሬ የነፍሱን እርሻ በሁለት ጣፋጭ ምንጮች እንደሚያጠጣው ሊመሰገን ይችላል። እውቀት ንፁህ ተፈጥሮን ወደ ምርጦች ለማሰብ ከፍ ያደርገዋል ፣ ልምምድ የምድር አባላትን ይገድላል-ርኩሰት ፣ እድፍ ፣ ክፉ ምኞት ፣ ርኩስ ስሜት። እነዚህ ከሞቱ በኋላ የመልካምነት አበቦች ያብባሉ፣ መንፈሳዊ ፍሬዎችን ያፈራሉ: ፍቅር፣ ደስታ፣ ሰላም፣ ትዕግስት፣ በጎነት፣ ምሕረት፣ እምነት፣ የዋህነት፣ መራቅ። እንዲህ ያለው ሰው እግዚአብሔር ከሚኖርበት ሰባኪ ጋር እንዲህ ይላል፡- “አሁን የምኖረው እኔ አይደለሁም ክርስቶስ ግን በእኔ ይኖራል፤ አሁንም በሥጋ የምኖርበት ኑሮ በወደደኝና ስለ እኔ ራሱን በሰጠው በእግዚአብሔር ልጅ ላይ ባለ እምነት የምኖረው ነው።
75. ክርስቶስን የምትወድ ሆይ፥ ይህን ደግሞ እወቅ፤ ምኞት በእናንተ ስፍራ አግኝቶ ሥር በሰደደ ጊዜ ወደዚያ ስፍራ ደግሞ ሌላ ምኞትን ያመጣል። እና ምንም እንኳን ስሜቶቹ እርስ በርሳቸው የሚቃረኑ ቢሆኑም – አጋንንት ያዘጋጀው ለዚህ ነው – ሁሉም የእኛን ጥፋት ለመፈለግ ተስማምተዋል።
76. የጾም ሕመም ከክፉ ምኞት በጸዳ የንጽሕና ሰላም ያበቃል፤ ነገር ግን የምግብ ትውስታ ወደ አላስፈላጊ ፍላጎቶች ያድጋል።
77. የሥጋን አበባ በጾም ደርቆ የራሱን ፈቃድ የቆረጠ የክርስቶስን ቁስል በሟች ሥጋው ይሸከማል።
78. የጸሎትና የጾም የመንፈሳዊ ሕይወትን ረጅም ዓመታት አትቁጠሩ፣ በምድረ በዳ በመቆየት ወይም በከባድ ተጋድሎአችሁ አትመኩ፣ ነገር ግን የሚገባውን እንኳን ስላላደረገ ስለ ከንቱ አገልጋይ የጌታን ቃል ሁል ጊዜ አስቡ። አሁን ባለው ሕይወት ውስጥ ስንኖር፣ ወደ ኢየሩሳሌም እንድንመለስ ያልተጠራን ብቻ ሳይሆን፣ በባቢሎን ወንዞች ዳር ተቀምጠን በግብፅ በባርነት እንሰቃያለን፣ የተስፋይቱንም ምድር እንኳ አላየንም። ስለዚህም ነው ከጨካኙ ፈርዖን አገልግሎት የሚያድነን እና ከመራራ ስቃይ የሚያድነን ወደ ተስፋይቱ ምድር መራን እና በእግዚአብሔር መቅደስ ውስጥ አሳርፎ ወደሚሰጠን እርሱን ማልቀስ እና መጸለይ አለብን። እንግዲህ እነዚህን ከማስተዋል በላይ የሆኑ ሥጦታዎችን መቀበል ሳናቋርጥ እንጸልይ ለምናስበው የጽድቅ ሥራ ሳይሆን ለቁጥር የሚያታክቱ የእግዚአብሔር ምሕረት ቀን ከሌሊት እያለቀስኩ፡- “ከጩኸት የተነሣ ደክሞኛል፤ ሌሊት ሁሉ አልጋዬን አጥባለሁ፣ በእንባዬም አልጋዬን አጠጣለሁ” (መዝ 6፡7)። "በእንባ የሚዘሩ በደስታ ያጭዳሉ" (መዝ 125፡5)
79. የሐሜት መንፈስን ከአንተ አርቅ፤ ከክፉ ምኞት ሁሉ ይወለዳልና። ከእርሱ ውሸታም፥ ከእርሱም ትዕቢት፥ ከእርሱ ስንፍና፥ ከእርሱም ሳቅ፥ ከእርሱም ስድብ፥ ከእርሱም ስድብ፥ ከእርሱም ነውር፥ ከእርሱም ከንቱ ወሬ። በአንድ ቃል፣ በንግግር ከኃጢአት አታመልጥም። ዝምተኛ ግን የጥበብ ልጅ ነው፤ ለዚህም ነው ዝምታ የሚጠቅመው።
80. ስም የሚያጠፉንና የሚሰድቡንን እንድናወድስ አልፎ ተርፎም እንድንባርክ ታዝዘናል። ከሰዎች ጋር ስንታረቅ አጋንንትን እንዋጋለን፤ በፍጹም ጥላቻ ልንጠላቸው ተምረናል።
81. ክፉ ቃልህ ለባልንጀራህ ዕንቅፋት እንዳይሆን ተጠንቀቅ ያለበለዚያ ከአጥፊው ዘንድ ዕንቅፋት ይመጣብሃል። ነቢዩ ስለዚህ ነገር እንዴት እንደሚጮህ አድምጡ፡- “እግዚአብሔር ደም አፍሳሹንና ተንኮለኛውን ሰው ይጠላል” (መዝ 5፡7)። ደግሞም፡- “እግዚአብሔር ሐሰተኛ ከንፈሮችንና የትዕቢተኞችን ምላሶችን ሁሉ ያጠፋል” (መዝ 11፡4)። ከመልካም ነገር እንዳትወድቅ በወንድምህ በደል እንዳትፈርድ ተጠንቀቅ። ወንድሙን የማይወድ እግዚአብሔርን አያውቅም፥ እግዚአብሔር ፍቅር ነውና። ስለዚህም የነጎድጓድ ልጅ ዮሐንስ፡- “ስለ እኛ ነፍሱን አሳልፎ ሰጠ። እኛም ስለ ወንድሞቻችን ነፍሳችንን አሳልፈን መስጠት አለብን” (1ኛ ዮሐ 3፡16)
82. ፍቅር የሕግ እና የነቢያት መሠረት የሆነች የምግባር እናት ተብላለች። ለእርሱ ሥራን ሁሉ እናድርግ፤ እግዚአብሔር ፍቅር ነውና፤ ፍቅርም ያለው በእርሱ ውስጥ እግዚአብሔር አለው። በውስጣችን ፍቅር ከሌለ ግን ምንም አይጠቅመንም። ምክንያቱም የተወደደው ሐዋርያ፡- “እግዚአብሔርን ያየው አንድ ስንኳ የለም። እርስ በርሳችን ብንዋደድ እግዚአብሔር በእኛ ይኖራል ፍቅሩም በእኛ ፍጹም ነው።” ከዚህ በመነሳት ፍቅር ከሁሉ የሚበልጠው መልካም ነገር እንደሆነ እና በቅዱሳት መጻሕፍትም ከሁሉ የላቀ እንደሆነ ተጠቅሷል። ሰው ያለ ፍቅር ሊለማመደው እና ወደ እግዚአብሔር ሊቀርበው የሚችል ምንም በጎነት የለም፤ በጎነት ሁሉ የሚመነጨው ከፍቅር ነው፤ ፍቅርም ይጠብቀዋል ይጠብቀዋል።
83. ወደ እኛ የሚመጡትን ወንድሞች ስንቀበል ከፍቅር ህግ እንዳንወድቅ የነሱ መምጣት ዝምታችንን የሚረብሽ ወይም የሚያበላሽ እንዳይመስለን። እኛ መልካም እንዳደረግንላቸው እንጂ መልካሙን እንዳደረግን እንቀበላቸው። አባታችን አብርሃም እንዳሳየው በጸሎትና በየዋህነት እንቀበላቸው። ለዚህም ነው እጅግ በጣም ሥነ-መለኮታዊ አእምሮ የሚጮኸው፡- “ልጆች ሆይ፥ በሥራና በእውነት እንጂ በቃልና በአንደበት አንዋደድ፤ ከእውነት እንደ ሆንን በዚህ እናውቃለን” (1ዮሐ። 3፡18-19)።
84. ፓትርያርኩም እንግዳ ተቀባይነታቸውን አሳይተው ከቤታቸው ፊት ለፊት ተቀምጠው የሚያልፉትን ጠርቶ ሁሉም ወደ ጠረጴዛው ጠሩ አረማውያንና የውጭ አገር ሰዎች። ለዚህም ነው ከጌታ ጋር መላእክትን ለሚያስደንቁ ተመጋቢዎች የተገባው ሆኖ የተገኘው። እኛ ደግሞ መላእክትን ብቻ ሳይሆን ራሱን እግዚአብሔርን እንቀበል (ዘፍ 18፡2)። ጌታ እንዲህ ይላል፡- ከሁሉ ከሚያንሱ ከእነዚህ ወንድሞቼ ለአንዱ እንዳደረጋችሁት ለእኔ አደረጋችሁት (ማቴ 25፡40)። ስለዚህ ለሁሉም ሰው እና በተለይም በተመሳሳይ መንገድ መመለስ ለማይችሉ ሰዎች መልካም ማድረግ አለብን።
85. ከእግዚአብሔር ትእዛዝ ስለራቀ ወይም ተቃራኒ ሐሳብን ስለ ተቀበለ ልቡ የማይነቅፈው ሰው ልቡ ንጹሕ ይባላል – እና ትክክል ነው – እናም ለመስማት የተገባ ይሆናል፡- “ልበ ንጹሐን ብፁዓን ናቸው እግዚአብሔርን ያዩታልና” (ማቴ 5፡8)።
86. ስሜትን በማስተዋል ማስተዳደርን እንማር ከሁሉም በላይ ደግሞ አይን፣ጆሮ እና ምላስን፣መመልከት፣መስማትንና መናገርን በስሜታዊነት ሳይሆን ለጥቅማችን እንማር። እንደ እነዚህ ብልቶች በመረዳት የማይመራ ከሆነ ለኃጢአት የተጋለጠ ምንም ነገር የለም፤ እና አእምሮ ሲመራቸው እና ወደሚገባቸው ቦታ ሲመራቸው እንደ እነርሱ ለመዳን የሚያመች ነገር የለም። በእነርሱ ውስጥ ሥርዓት አልበኝነት በነገሠ ጊዜ የማሽተት ስሜቱም ይረበሻል፣ መነካካትም ያማል፣ ስፍር ቁጥር የሌላቸው ምኞቶችም ይመጣሉ፣ የፈለጉትንም ያደርጋሉ። ነገር ግን አእምሮ በሥርዓት ሲገዛቸው ሰላምና መረጋጋት ይመጣል።
87. የከበረ ከርቤ በብርጭቆ ቢዘጋም አየሩን በመዓዛው እንደሚሞላው እና በቅርብ ባሉ ብቻ ሳይሆን በሩቅም እንደሚደሰት ሁሉ የጨዋ ነፍስ መዓዛ ከሥጋው በሥሜት ሁሉ የሚወጣ መዓዛ ለሚያዩት ሁሉ በጎነቱን ያሳያል። ሐሰተኛና የማይመች አንደበት የማይናገር፥ በመልካም መንገድ የሚሄዱ እግሮች፥ ሁልጊዜም ለልቅሶና ለእንባ የተዘጋጁ ፊትን ሲያይ፥ ከነፍስ ያለውን መዓዛ የማያውቅ ማን ነው? ለዚህም ነው አዳኝ፡- "መልካሙን ሥራችሁን አይተው በሰማያት ያለውን አባታችሁን እንዲያከብሩ ብርሃናችሁ በሰው ፊት ይብራ" (ማቴ 5፡16) ያለው።
88. ክርስቶስ አምላካችን በወንጌል ወደ ሕይወት የሚወስደውን መንገድ ጠባብና ጠባብ ብሎ ጠራው (ማቴ 7፡13-14) ያንኑ መንገድ ደግሞ የለዘበ ቀንበር ቀላል ሸክም ብሎ ጠራው (ማቴ 11፡30)። ፍጹም ተቃራኒ ቢመስሉ እንዴት ይታረቃሉ? በዚህ መንገድ ይታረቃሉ፡ በራሳቸው ፈቃድ እና በተስፋ በዚህ መንገድ ለሚጓዙ ሰዎች ተፈላጊ እና የተወደዱ ናቸው፣ እናም በጎነትን ለሚወዱ ነፍሳት ደስታን እንጂ ሀዘንን አያመጣም። የተባረከውን ሉቃስ የሚናገረውን አድምጡ፡ ሐዋርያት በተገረፉ ጊዜ ከሸንጎው ጋር ደስ ብሎት ወጡ፤ በሁሉ ነገር ሀዘን ይቀድማል ከዚያም ደስታ ይመጣል። ይህንንም ከዳዊት ተምረናል፡- “በማታ ልቅሶ፣ በማለዳም ደስታ ይመጣል” ብሏል። ዳግመኛም ወደ ሐዋርያው ሉቃስ ቃል ስንመለስ ሐዋርያት ከተገረፉ በኋላ ከሸንጎው በደስታ ወጥተው ነበር (የሐዋርያት ሥራ 5፡40-41) ቁስሎች ደስታን ማምጣት ተገቢ አይደለም እንላለን። ብዙውን ጊዜ ህመም የሚመጣው ከቁስሎች ነው። ነገር ግን ስለ ክርስቶስ ቁስሎች ደስታን የሚያመጡ ከሆነ፣ ሁሉም ሌሎች መከራዎች እና ሁሉም የአካል መታቀቦች ደስታን ቢያመጡ እንግዳ ነገር አይደለም።
89. ምኞቶች ሲያሰቃዩን እና ሲማረኩን ብዙ ጊዜ ለምን እንደዚህ አይነት መከራ እንደምንደርስ አንገምትም። ራሳችንን ከእግዚአብሔር ማሰላሰል ስናርቅ በስሜቶች ተማርከን እንደምንወድቅ ማወቅ አለብን። ነገር ግን አእምሮውን ከጌታችንና ከአምላካችን ጋር አንድ የሚያደርግ ሁሉ ከነቢዩ ጋር “እግዚአብሔርን ሁልጊዜ በፊቴ አየሁት፥ እንዳልታወክ በቀኜ ነውና” (መዝ። 15፡8) ለማለት ይደፍራል። እና ሁል ጊዜ ጌታን በቀኝህ ከማግኘታችን በላይ የሚጣፍጥ ነገር ምንድን ነው፣ እሱ የሚሸፍነው እና የሚጠብቀን እና እንድንጠራጠር የማይፈቅድልን? ለዚህ የተገባን መሆናችንም በእኛ ላይ የተመካ ነው።
90. መልካም እና ትክክል አባቶች የሰው ልጅ የማሰብ ችሎታው ጠንካራ እስኪሆን ድረስ እግዚአብሄርን እና እራሱን ብቻ እስኪያይ ድረስ ሰላም አያገኝም እና በአለም ላይ ምንም የሚያሳስተው ነገር የለም አሉ። እግዚአብሔርን ብቻ መውደድና ራሱን ከእርሱ ጋር ብቻ በማዋሃድ እንዲህ ያለው አእምሮ በራሱ እውነተኛ ሰላምና ከሥቃይ ከሥቃይ ነፃ መውጣትን ያገኛል፣ እናም “ነፍሴ ከአንተ ጋር ተባበረች ቀኝህም ደገፈችኝ” (መዝ። 62፡9) ብሎ ለመዘመር ብቁ ሆኖ ይገኛል።
91. ራስን መውደድ፣ የክብር ፍቅር እና የተድላ ፍቅር የእግዚአብሔርን ትውስታ ከነፍስ ያባርራል። እራስን መውደድ የማይነገሩ ኃጢያቶችን ያስገኛል፣ ምክንያቱም በነፍስ ውስጥ የእግዚአብሔር ትውስታ በማይኖርበት ጊዜ፣ የፍላጎቶች ታላቅ ማመፅ ይጀምራል።
92. ራስን መውደድን ከነፍሱ ላይ ሙሉ ለሙሉ የቀደደ ሰው ሌሎችንም ምኞቶች በቀላሉ ይገዛል ምክንያቱም ጸጋ በፍጥነት ይረዳዋል። ነገር ግን ቁጣን እና ሀዘንን ፣ ቂምን እና የተድላ ፍቅርን ፣ እብሪተኝነትን እና ሌሎች ፍላጎቶችን የሚያሸንፉ እነዚህ ይቆጣጠራሉ። እናም እራስን መውደድን የሰውነት ጥልቅ እንክብካቤ፣ የሰውነት ፍቅር እና የሰውነት ፍላጎቶች መሟላት ብለን እንጠራዋለን።
93. አንድ ሰው አንድን ነገር ሲወድ ከሱ ጋር ሳይነጣጠሉ እንዲቆዩ ይፈልጋሉ እና ከሚወዱት ጋር እንዳይሆኑ የሚከለክሉትን እንኳን መስማት አይፈልጉም፤ ልክ እንደዚሁ፣ እግዚአብሔርን በእውነት የምትወድ ነፍስ ሁል ጊዜ ወደ እርሱ ለመቅረብ እና ከእርሱ ጋር ለመሆን ትፈልጋለች። ይህንንም በንፁህ ጸሎት እና እግዚአብሔርን በማያቋርጥ ናፍቆት ማሳካት እንችላለን። ንጹሕ ጸሎት ወደ ጌታ ያቀርበናል ስለዚህም፡- “አምላኬ አምላኬ፥ ስለ አንተ በማለዳ ተነሥቻለሁ” (መዝ 62፡2) እንድንል ነው። አእምሮውን ከክፋት ሁሉ ወደለየው እና በመለኮታዊ ፍቅር የማያቋርጥ ቆስሎ ወደ ወደቀው አምላክ ማልዶ ይነሳል።
94. በመታቀብ እና በትህትና ከክፉ ምኞት የጸዳ ንፅህናን እና በስራ እውቀት እናገኛለን። እና ለእነሱ ምስጋና ይግባውና ነፍስ ማስተዋልንና ፍቅርን ታገኛለች። በመለኮታዊ ፍቅር ታቅፋ፣ በንፁህ ጸሎት ክንፍ ያለማቋረጥ ወደ ፍቅር ከፍታ ትወጣለች፣ የእግዚአብሔርን እውቀት እስክትደርስ ድረስ፣ ሐዋርያው፡- “እርሱም ፍጹም ሰው ነው፤ እስከ ክርስቶስ ሙላት ድረስ።” (ኤፌ። 4፡13)።
95. ልምምድ እና ጥሩ ልማድ ምኞትን ያሸንፋል እና ለቁጣ በተጋለጠው ኃይል ላይ ብሬክ ያድርጉ፤ ነገር ግን በእግዚአብሔር እውቀት እና ማሰላሰል የማሰብ ችሎታ ያድጋል እና ከሥጋዊ ነገሮች ሁሉ ራሱን አግልሎ ወደ እግዚአብሔር ይወጣል እና እውነተኛ ደስታን ያውቃል።
96. የእኛ የመጀመሪያ ውጊያ ፍላጎቶቹን ማጥፋት እና እነሱን ሙሉ በሙሉ ማሸነፍ ነው። ሁለተኛው ትግል በጎነትን ለማግኘት እና ነፍሳችንን ባዶ እና ንቁ አለመተው ነው። ሦስተኛው ገድል ሥራውን እንድንፈጽም ብቻ ሳይሆን እንድንጠብቅም ስለታዘዝን የሥራችንንና የሥራችንን ፍሬ በመንፈሳዊ ንቃት መጠበቅ ነው።
97. “ወገባችሁ ይታጠቅ መብራቶቻችሁም ይብራ” (ሉቃስ 12፡35) ይላል ጌታ። በዚህ መንገድ ራሳቸውን ያዘጋጁት ጌታቸውን የሚጠባበቁ ሰዎች ናቸው እርሱም መጥቶ ሲያንኳኳ ወዲያው ይከፍቱታል፤ እርሱም ከአብና ከመንፈሱ ጋር ገብቶ መኖሪያውን በእነርሱ ውስጥ ያደርጋል። "ጌታ መጥቶ ሲተጉ የሚያገኛቸው እነዚያ ባሪያዎች ብፁዓን ናቸው!" (ሉቃስ 12፡36-37)።
98. መነኩሴ እንደ ልጅ እግዚአብሔርን በፍጹም ልቡና በፍጹም አሳቡ መውደድ ተገቢ ነው፤ እንደ ባሪያ፣ አክብረው፣ ፍሩት፣ ለእርሱም ታዘዙት። መጥፎ አስተሳሰባችሁን እና ክፉ ስራችሁን በየቀኑ መርምሩ እና የጎደለውን በስራ ያስተካክሉ፤ በውጤትህ ለመኩራት ሳይሆን ማድረግ የነበረበትን ያላደረገ ከንቱ አገልጋይ እራስህን ለመጥራት፤ እግዚአብሔርን አመስግኑ እና ስኬቶችህን ሁሉ በጸጋ ያዙ፤ ለከንቱ ውዳሴ ወይም ሰውን ደስ ለማሰኘት ምንም አታድርጉ ነገር ግን ሁሉን በስውር አድርጉ እግዚአብሔርንም ብቻ ፈልጉ። ከሁሉም በላይ ቅዱሳን አባቶችና ሐዋርያት እግዚአብሔር እንዳስተማሩን በአጽናፈ ዓለም ቤተክርስቲያን መለኮታዊ አደራ መሠረት ነፍሳችሁን በቀና እምነት ከብቡ። በዚህ መንገድ ለሚኖሩ፣ ሕይወት ማለቂያ የሌለው ታላቅ ሽልማት ተዘጋጅቶላቸዋል፣ እናም የማይበጠስ የአብ፣ የወልድና የመንፈስ ቅዱስ ማደሪያ፣ መለኮት በባሕርይ እና በሦስት አካላት በልግስና ተሰጥቷቸዋል።
99. “የተሰማው ሁሉ ፍጻሜ ይህ ነው፤ እግዚአብሔርን ፍራ ትእዛዙንም ጠብቅ” ይላል ሰባኪው (ቁ 12፡13)። " ዋና እና ፈጣን የመዳን መንገድ አሳይሃለሁ፡ እግዚአብሔርን ፍራ ትእዛዙንም ጠብቅ" ይላል። በእርግጥ እዚህ የምንናገረው ስለ ጀማሪዎች ፍርሃት – ስቃይን መፍራት አይደለም – ነገር ግን ወደ ፍፁምነት ስለሚመራው ፍጹም የሆነውን መፍራት ነው። ትእዛዛትን ለሰጠን ለእርሱ ካለን ፍቅር የተነሳ እንደዚህ አይነት ፍርሃት ሊኖረን ይገባል። ስቃይን በመፍራት ኃጢአትን ካልሠራን፣ ስቃዮች ካልጠበቁን፣ እኛ ወደ ኃጢአት ዘንበል ብለን ኃጢአቶችን ሁሉ እንደምንሠራ ግልጽ ነው። ነገር ግን ስቃይን ካልፈራን፣ ነገር ግን በእውነት ኃጢአትን ከጠላን፣ ከእርሱም በመራቅ፣ እና እግዚአብሔርን ለመውደድ በጎ ምግባርን ከተለማመድን፣ ከእርሱ መራቅን በመፍራት እና አንዳንድ ትእዛዝን ችላ ለማለት የምንፈራ ከሆነ፣ ይህ ፍርሃት ንጹሕ ነው፡ ለበጎ ነገር ሁሉ መንስኤ ይሆናል፣ ነፍሳችንን ያጠራዋል እና ፍጹም ፍቅር ካለው ጋር ተመሳሳይ ኃይል አለው። እንደዚህ የሚፈራ እና ትእዛዛትን የሚጠብቅ ፍጹም ነው፣ እና ምንም ይጎድለዋል።
100. ደፋር ነፍስ በህይወቷ ሙሉ ሁለት መብራቶችን ሁል ጊዜ የሚነድድ ነው – ልምምድ እና ማሰላሰል – እና እንዲቃጠሉ አስፈላጊውን ሁሉ ያደርጋል። ፈሪ ነፍስ ግን ለደስታ ትዝታለች። ወንድሞች ሆይ ይህንን አውቀን እግዚአብሔርን እንፍራ ትእዛዙንም እንጠብቅ በትሑት ሐሳብና በተሰበረ ልብ በትሕትናና በተሰበረ ልብ እንድንጸና በበጎ ሥራ እንድንጸና፤ ሁልጊዜም ጉንጒቻችንን በእንባ እያርሳችንና እየዘመርን ያለማቋረጥ ለእግዚአብሔር እንዘምር፡- “አምላኬ አምላኬ አትተወኝ፤ በፊትህ ምንም በጎ ነገር አላደረግሁም፤ ምሕረትህም ዛሬ መጀመሪያ ያደርግልኛልና እግዚአብሔር ማዳንህን ይሰጠኝ ዘንድ ነው። ለሰው ፍቅር ለእርሱ ከዘላለም እስከ ዘላለም ክብር ይሁን አሜን።
የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) ምዕራፎች ማውጫና ቀጣይ ንባብ
- ⬅️ ቀዳሚው ድርሳን (38/50)፦ አባ ፊልሞና — ስለ አባ ፊልሞና እጅግ ጠቃሚ መንፈሳዊ ቃል
- 📚 ሙሉ የመጽሐፉ ማውጫ (ሁሉም 50 ድርሳናት)፦ «ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) — ሙሉ ማውጫና ሥነ-መለኮታዊ መመሪያ
- ➡️ ቀጣዩ ድርሳን (40/50)፦ ቅዱስ ቴዎድሮስ ዘኤዴሳ — የዚያው የቅዱስ አባታችን የቴዎድሮስ ዘኤዴሳ የተመስጦ ድርሳን
- 🕊️ ተዛማጅ መንፈሳዊ መጽሐፍ፦ የመንፈሳዊ መንገደኛ ልባዊ ትረካዎች ለመንፈሳዊ አባቱ (ስለ ኢየሱስ ጸሎት)
📱 የዘወትር የጸሎት ሕይወትዎን በ Pray.ee መተግበሪያ ያጠናክሩ፦ የቅዱሳን አበውን ትምህርቶችና የኢየሱስን ጸሎት በየዕለቱ በሥርዓት ለመለማመድ ነጻውን የ Pray.ee የጸሎት መተግበሪያ ከ Google Play ያውርዱ። መተግበሪያው የ40 ቀን የጸሎት ቆጣሪ (40-day prayer tracker)፣ ዕለታዊ የጸሎት ማስታወሻ (daily reminders) እና ያለ ኢንተርኔትና ያለ ማስታወቂያ ለማታ ንባብ ምቹ በሆነ የጨለማ ገጽታ (Dark Mode) የቅዱሳን አበውን ጽሑፎች የማንበብ አገልግሎት ይሰጣል።
ሥነ-መለኮታዊና መንፈሳዊ ማስታወሻ፦ የቅዱስ ቴዎድሮስ ዘኤዴሳ ትምህርትና ንቃተ ልቡና (Nepsis)
በ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) መድብል ውስጥ የሚገኘው የቅዱስ ቴዎድሮስ ዘኤዴሳ ትምህርት ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ገዳማዊ ትውፊት — በተለይም ከመጽሐፈ መነኮሳት (ማር ይስሐቅ፣ ፊልክስዩስ እና አረጋዊ መንፈሳዊ) ጋር ጥልቅ መንፈሳዊ አንድነት አለው። ዋናው ዓላማው ንቃተ ልቡና (Nepsis) ማለትም አእምሮንና ልብን ከክፉ ሐሳቦች መጠበቅ፣ በትሕትናና በንስሐ መመላለስ፣ እንዲሁም «ጌታ ሆይ ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ» በሚለው የልብ ጸሎት ከእግዚአብሔር ጸጋ ጋር መዋሐድ ነው።
የአበው መንፈሳዊ ጥንቃቄ፦ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቅዱሳን አባቶች ጸሎትን እንደ አስማታዊ ቃል (magical mantra) ወይም ያለ ንስሐና ያለ ትሕትና በራስ ጥበብ ብቻ እንደሚፈጸም ሥጋዊ ልምምድ ከመቁጠር አጥብቀው ያስጠነቅቃሉ። እውነተኛ ጸሎት የሕያው እግዚአብሔርና የሰው ነፍስ የፍቅር ግንኙነት ስለሆነ ከምስጢረ ንስሐ፣ ከቅዱስ ቁርባን፣ ከትሕትናና ከባልንጀራ ፍቅር ጋር ተያይዞ ሊፈጸም ይገባል።
ተደጋግመው የሚጠየቁ ጥያቄዎች (FAQ)
ይህ የቅዱስ ቴዎድሮስ ዘኤዴሳ ድርሳን በ«ፊሎካሊያ» ውስጥ ምን ያስተምራል?
ይህ የቅዱስ ቴዎድሮስ ዘኤዴሳ ድርሳን («የቅዱስ አባታችን የቴዎድሮስ ዘኤዴሳ 100 ተግባራዊ የተጋድሎ ምዕራፎች») የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) ዋና ክፍል ሲሆን፣ ስለ መንፈሳዊ ንቃተ ልቡና (Nepsis)፣ ከክፉ ሐሳቦችና ከፍትወታት ስለ መንጻት፣ ስለ ትሕትናና ስለ ዘወትር ጸሎት የሚያስተምር የአበው መመሪያ ነው።
ምእመናን የ«ፊሎካሊያ» ትምህርቶችን በዕለት ተዕለት ሕይወታቸው እንዴት ሊተገብሩ ይችላሉ?
ምእመናን በንስሐ፣ በትሕትና፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን በማንበብና «ጌታ ሆይ ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ» የሚለውን የኢየሱስ ጸሎት በሰላምና በትኩረት በመጸለይ የቅዱሳን አበውን ምክር በሕይወታቸው መተግበር ይችላሉ።
ሙሉውን የ«ፊሎካሊያ» (ፍቅረ ሠናይ) 50 ድርሳናት በአማርኛ የት ማግኘት ይቻላል?
ሁሉንም 50 የ«ፊሎካሊያ» ምዕራፎችና የቅዱሳን አበው ድርሳናት በ Pray.ee ድረ-ገጽ በሚገኘው ሙሉ የአማርኛ ማውጫ (/am/filokaliya-fikre-senay-mulu-metsihaf-mawcha/) እንዲሁም በነጻው የ Pray.ee የሞባይል መተግበሪያ ላይ በነጻ ማንበብ ይችላሉ።